Elimizdiń orman sharýashylyǵy salasynda eńbek sińirip, ter tókken azamattar az emes. Sonyń biri – orman sharýashylyǵynda taban aýdarmaı 42 jyl eńbek etken Janat Demejanov.
Janat Qazaq aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtynyń orman sharýashylyǵy fakýltetin bitirgen soń, Temirlik orman sharýashylyǵy ormanshysynyń kómekshisi bolyp eńbek jolyn bastaǵan. Mekemeniń sol kezdegi basshysy Shárip Myqıtanov, bas ormanshy Serik Nurahmetov, maman-ormanshylar Adabaı Jaýtańbaev, Bekbolat Daýylbaev, Narzangúl Ýálıeva, Ákbaı Jórgenbaev, Rahat Ákimjanovtardyń aqyl-keńesterin tyńdap, tájirıbesin ıgerip, qoıan-qoltyq eńbek etti.
Ol kezeńderde mekemede jylyna 20 myń tekshe metr aǵash daıyndalatyn. Taý betkeılerine, 300 ga jerge 1,2 mln dana Tıan-shan kóshetteri egiletin. Janat 1975 jyly mekemeniń Qarqara ormanshylyǵyna ormanshy bolyp aýysty. Kóp uzamaı 1977 jyly orman qorǵaý ınjeneri bolyp taǵaıyndaldy. Negizgi jumysynan bólek, bastaýysh komsomol uıymynyń hatshysy, keıin kásipodaq uıymynyń tóraǵasy qyzmetin de qatar alyp júrdi. Araǵa jyl salyp Kegen, Taýshelek orman sharýashylyqtary birigip, Kegen orman sharýashylyǵy kásiporny quryldy. Janat bas ormanshy qyzmetine taǵaıyndaldy.
Sol jyldary mekemeniń qaramaǵynda halyq tutynatyn ónimder shyǵaratyn qosalqy sharýashylyq jumys isteıtin. Jumysshylar jylqy, qoı ustap, bal arasyn ósiretin. Onyń ishinde jylqyny ormanshylardyń minis kóligi retinde ustaıtyn. Al qoıdy sharýashylyq jumysshylaryn arzan etpen qamtamasyz etýge paıdalandy. О́nim shyǵaratyn sehtarda qaraǵaı daıyndaıtyn alty brıgada jumys istedi. Onda 30 túrli ónim, sonyń ishinde qabyrǵalary qamys esik-terezeler, úıge qajet barlyq qurylys zattary jasalatyn.
Ár istiń mamany bolady. Mysaly, ormanshylar kóshet ekpes buryn aldymen qunarly jerdi laıyqtap daıyndap alatyn. Sol sekildi ormandy órtten qorǵaý jumystary da arnaıy ázirlikti, tájirıbeni talap etedi. Orman sharýashylyǵy taý bókterinde ornalasqandyqtan, munda jaz mezgilinde malshylar, tabıǵat aıasyna shyǵýdy josparlaǵan týrıster keletin. Sol sát ormanshylar olarǵa úgit-nasıhat júrgizip, órtti aldyn alý sharalary týraly aıtatyn. Osynyń bári bas ormanshynyń, ıaǵnı Janattyń mindeti.
Ol – 1999 jyly Kegen orman sharýashylyǵyna basshy bolyp taǵaıyndaldy. Mekemeniń barlyq qarjylyq-ekonomıkalyq jaǵdaıy, kadr máselesi soǵan júkteldi. Bıýdjetten tıetin qarajat jumystyń bárin úılestirýge jetpeıdi. Sonda Janat Demejanov oblys ortalyqtaryn, aýyldardy kógaldandyrý úshin amalyn taýyp, tuqymbaqtarda túrli aǵash kóshetterin ósirýdi qolǵa aldy. Kesir bolǵanda, sol kez Jalaǵashtaǵy tuqymbaqtyń sý júıeleri isten shyqqan bolatyn. Janat oblystyq ákimdikke, oblystyq orman sharýashylyǵy basqarmasyna shyǵyp, 2-3 jyl ishinde 6 mln teńge qarjy bóldirip, sý júıelerin jóndetti. Tuqym baqta suranysqa asa qajet aǵash túrlerin ósirip, Qaraǵandy, Atyraý, Ońtústik Qazaqstan, Almaty oblystary men Astana, Almaty qalasyna kóshet satý arqyly esepshotqa qarjy túsirdi. Bul aqshaǵa eń aldymen, qajetti órt sóndirý tehnıkalary, qural-saıman, onyń ishinde baılanys quraldary satyp alyndy. Qalǵan qarajat ormanshy kıimderine jumsaldy. Kóp uzamaı, taýly aımaqta jumys isteıtin orman kúzetshilerine arnap turǵyn úıler (kordon) salyna bastady. Jalpy sany 24 úı turǵyzyldy. Odan bólek, 17 úı jóndeýden ótti. Sóıtip, 41 orman kúzetshisi túgel turǵyn úımen qamtamasyz etildi. Keıin sol úılerdi jaryqtandyrý úshin de Janattyń bastamasymen qural-jabdyqtar satyp alyndy.
Osyǵan qosa, mekeme mamandaryn turǵyn úımen qamtamasyz etý úshin 5 úı salýǵa yqpal etti. Ormanshylarǵa taýly aımaqtarda erkin júretin, jol talǵamaıtyn kólikter paıdalanýǵa berildi. Osyndaı eńbektiń arqasynda mekeme aýmaǵynda órt tirkelmedi. Mekeme oblystyq orman sharýashylyqtary arasynda aldyńǵy oryndy ıelendi. Sóıtken Janat Demejanov 2016 jyly zeınetke shyqty. О́mirin osy salaǵa arnaǵan tájirıbeli maman orman sharýashylyǵyna qatysty bir máseleni únemi tilge tıek etip júredi. Onysy «adamzattyń ósip-ónýimen, densaýlyǵymen tikeleı baılanysty salany basqa salamen qosýǵa bolmaıdy» degen oımen úndesedi. Búginde Orman kodeksin, zańdar men qaýlylardy qaıta qaraý qajettiligi ózekti. Bir ǵana mysal, ormandaǵy aǵashty zańsyz kesken adamǵa ormanshy ózi AKT toltyra almaıdy. Bul jumys ishki ister qyzmetkerleriniń quzyryna berilgen. Buryn ormanshynyń ózi akt jasap, sotqa ótkizetin. Orman sharýashylyǵynyń qurylymyna da ózgerister engizý qajet. Onyń barlyǵyn tize bersek, aıtylar áńgime kóp. Qorytsaq, Janat ózi eńbek jolynda marapattan kende qalǵan emes. Degenmen sala ardageriniń sózinshe, elimizde qazir ormanshylar qaýymy ylǵı qoǵam nazarynan, memlekettik marapattardan tys qala beredi.
Sabyr DOSYMBEKOV,
Kegen aýdandyq aqsaqaldar alqasynyń tóraǵasy,
Almaty oblysynyń qurmetti azamaty