Bilimdi nasıhattaıtyn startap

Qalaı bastaldy?

Ersultan alǵashqy startabyn stýdenttik jyldary iske qosqan. Ol áýelde Sıngapýrdaǵy Qazaqstan elshiligi janynan «eki travel»-portal qurdy. Keıin «Kupi.kz» atty iri marketpleısti ashqanymen, ýaqyt óte kele jobany aıaqtaýǵa týra kelgen. Osydan keıin ol bilim salasyna qajet, suranysqa ıe sheshim izdeı bastaǵan. Bir kúni Ersultanǵa oıda-joqta bir usynys túsipti. Sol sátti ózi kúlip eske alady.

«2020 jyldyń 6 naýryzynda qyzym dúnıege keldi. Perzenthanada turǵanymda elimizdegi belgili bir ýnıver­sıtettiń prorektory habarlasyp: «Ersultan, qazir pandemııa bastaldy, soǵan baılanys­ty mańyzdy suraq bolyp tur. Sizderdiń júıede proktorıng bar ma?» – dep surady. Men ol kezde bul sózdiń naqty maǵynasyn da bilmeıtinmin, biraq: «Iá, bar», – dep jaýap berdim. Sodan soń jobany bir aptadan keıin kórsetýge ruqsat aldym. Ne kerek, sol aptada komandamen birge proktorıngtiń ne ekenin anyqtap aldyq. Sóıtsek bul – «computer vision», ıaǵnı kamera aldynda otyrǵan adamnyń kim ekenin, stýdent pe álde jasandy beıne me, sony anyqtaıtyn tehnologııa eken. Jeti kúnde proktorıngtiń demo-nusqasyn jasap, tapsyrys berýshige kórsetip edik, olar jobamyzdy qabyl aldy. Mine, solaı «TrustExam.ai» tarıhy bastaldy. Bul batyldyq pa, álde aqymaqtyq pa, ózim de bilmeımin», dep startap bas­taýyn kúlip eske aldy joba jetekshisi.

Qazir qaı kezeńde?

Qazir «TrustExam.ai» – bilimdi tekserýdiń onlaın jáne oflaın formattarynda ádildik pen obektıvtilikti qamtamasyz etetin birtutas antıchıtıng júıesi. 2020 jyly osy joba tek veb-kameradaǵy beıneni taldaý­men shekteletin. Biraq sol kezden beri kóshirýdiń túrleri de aıtarlyqtaı ózgerdi. Mysaly, qazir JI-qosymshalar paıda boldy. Alaıaqtyq endi túrli qurylǵylar arqyly da damyp jatyr. Búginde eń keń taraǵan ádis – arnaıy tehnıkanyń kómegimen emtıhan synybyndaǵy kompıýter ekranyn syrtqy qurylǵyǵa translıasııalaý. Buǵan qosa, mıkroqulaqqaptar, mıkrokameralar, qosymsha pernetaqta men tintýir sekildi jasyryn quraldar qoldanylady. «Adamnan aıla artylmaıdy» degen sol. Synaqtan súrinbeı ótý úshin testileýge qatysýshylar osyndaı júıeniń ózin aınalyp ótýge baryn salady.

«Munyń saldary óte aýyr bolýy múmkin. Máselen, jaqynda AQSh-tyń Florıda shtatynda adam ólimimen aıaqtalǵan jol apaty boldy. Tergeý barysynda júk kóliginiń júrgizýshisi aǵylshyn tilin múlde bilmeıtini, jol belgilerin túsinbeıtini anyqtalǵan. Soǵan qaramastan, onyń qolynda júrgizýshi kýáligi bar. Keıin belgili bolǵandaı, mundaı qujattardy zańsyz rásimdeýge kómektesetin tutas uıymdasqan qylmystyq top jumys istegen. Bul jaı ǵana akademııalyq adaldyq máselesi emes. Eger áńgime júrgizýshi kýáligi nemese kásibı sertıfıkattar týraly bolsa, emtıhan barysynda kóshirýdiń saldary adam ómirine qaýip tóndirýi múmkin. Osy oqıǵa sonyń aıqyn dáleli. Sol úshin biz 1 mıllıonnan astam qoldanýshynyń derekterin taldap, modeldi myqtap oqyttyq. Ol 30 túrli parametr boıynsha adamnyń minez-qulqyn zerttep, ádettegi qoldanýshy men aldaýshynyń aıyrmasyn áp-sátte anyqtaıdy», deıdi Ersultan.

Endigi meje qandaı?

Komanda 2026 jylǵa deıin startapty Eýropa naryǵyna tolyq engizip, Azııa elderine de taratýǵa nıetti. Kompanııa oqytý, emtıhan jáne kásibı sertıfıkattaý salalaryn biriktiretin tolyq ekojúıe qurýdy maqsat etedi.

«Qazir shamamen 40 uıymmen jumys isteımiz. Sonyń 60%-y – elimizden, al 40%-y – sheteldik kompanııalar. Keıbir tutynýshy­la­rymyz jylyna bir ret qana emtıhan ótkizse, endi bireýlerinde ol kún saıyn ótedi. Buǵan deıin biz 20-dan astam ýnıversıtetpen seriktestik ornattyq, biraq keıin joǵary oqý oryndaryna antıchıtıng máselesi negizgi basymdyq emes ekenin túsindik. Sondyqtan qazir kóbirek lısenzııa alýǵa qatysty, qaýipsizdikke tikeleı áser etetin salalarǵa bet burdyq» deıdi joba jetekshisi.

Osy oraıda «startap ıeleri tabysty qaıdan tabady?» degen zańdy suraq týyndaıdy. «TrustExam.ai» júıesiniń qyzmet baǵasy emtıhan ýaqytynyń saǵatyna qaraı esepteledi. Kompanııanyń ózindik quny qyzmetkerler shtaty men esepteý qýattylyǵyna negizdelgen, al komanda bul resýrstardy tıimdi basqarýdy úırengen. Biryńǵaı tarıf belgilenbegen, ıaǵnı ár joba jeke baǵalanady. Mysaly, baǵdarlamalaý olımpıadalary sııaqty áleýmettik baǵyttaǵy is-sharalarda kompanııa aqy almaıdy, tek demeýshi retinde óz logotıpin kórsetýin suraıdy. Al tehnıkalyq talaptary joǵary kommersııalyq jobalarda baǵa soǵan sáıkes belgilenedi. Qazirgi ýaqytta startap tolyqtaı óz tabysy esebinen qarjylandyrylyp keledi.

«TrustExam.ai»-ǵa qansha aqsha salǵa­nymyzdy naqty aıtý qıyn, biraq bir qaǵıda bar – tapqanymyzdan artyq jumsamaımyz. Alǵashqy kezde Almatydaǵy Samal shaǵyn aýdanynda kishkentaı keńse jaldadyq. Jertólede, terezesiz, eń kóbi úsh adam sııatyn bólme edi. Keıde server hostıngine aqsha jetpeı qalǵanda, anam men bolashaq jarym shotqa azdap qarjy aýda­ryp turatyn. Áıelim qazir de qaljyńdap: «Men senderdiń bas­ty ınvestorlaryńmyn ǵoı», – dep kúledi. Bizdiń endigi maqsatymyz – shetel nary­ǵynda tabysqa jetý. Qazir nazarymyz soǵan baǵyttalǵan. Elde tabys taýyp, ózi­­mizge ınvestısııa quıyp, keıin ja­handyq deńgeıge shyǵyp, eks­porttyq tabysty elimizge ákelý – eń úlken armanymyz. Biz­diń tehnologııalarǵa degen sura­nys aldaǵy ýaqytta tek arta túsetinine senimdimin. Qazir chıtıng-ındýstrııa barlyq salada qarqyndy damyp keledi, tipti oǵan venchýrlyq ınvestısııalar da tartylyp jatyr», deıdi Ersultan.