Jaqsy jumystyń nátıjesi de jaqsy

Qazirgi tańda Mańǵystaýdaǵy jurttyń júregi qalap, kóńili kútetin kóp istiń birqatary jumyssyzdyq máselesin sheshý, jol, densaýlyq saqtaý jáne bilim berý sapasyn arttyrý, turǵyn úımen jáne balabaqshamen qamtamasyz etý, sapaly aýyz sýdyń jetkilikti bolýy, shatqaıaqtaǵan aýyl sharýashylyǵynyń «aýzyna sý tamyzý». О́ńirge qatysty jıyn-jınalys bola qalsa, turǵyndardyń «qandaı jańalyq bolar eken?» dep eleńdeıtinderi de osy tustar. О́tken jyl boıy jasaǵan jumysynyń esebin tyńdaýǵa kelgen jáne kezdesýge onlaın múmkindik alǵan oblystaǵy Beıneý, Qaraqııa, Túpqaraǵan, Mańǵystaý, Munaıly aýdandary men Jańaózen qalasy turǵyndaryna Mań­ǵys­taý oblysynyń ákimi Alık Aıdarbaevtyń aıtqany tómendegideı boldy. Aımaq basshysynyń sózine súıensek, óńirde jetekshi salalarda turaqtylyq qana emes, ekpindilik baıqalǵan. 2014 jyly oblystyń áleýmettik-eko­nomıkalyq damýynyń negizgi makro­kórsetkishteri jaqsy qarqyndy kórsetti. О́ńir ekonomıkasynyń ósimi 4%-dy qurady. О́tken jyly oblystyń óndiristik kásiporyndary 2 trln. 400 mlrd. teńgeniń ónimin óndirdi. Bul kórsetkish aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 3,4 %-ǵa artyq. Turaqty ósim óńdeýshi ónerkásip sektorynda da oryn aldy. Munda óndiris kólemi 2013 jylmen salystyrǵanda, 18,3%-ǵa ósip, 108 mlrd. teńgege jetti, degen ol, munaı óndirý kóleminiń 2013 jylmen salystyrǵanda 2,3 %-ǵa ósip, 18,5 mln. tonnaǵa jetkendigin aıtyp, mu­nyń sebebin oblystaǵy munaı-gaz kom­pa­nııalarynyń túgelge derlik munaı óndirý kólemin arttyrǵandyǵymen túsindirdi. Nátıjesinde, barlyq munaı-gaz óndiretin aımaqtardyń arasynda Mańǵystaý oblysy munaı óndirý kólemin jospardan asyra oryndaǵandyǵyn atap ótti. Mańǵystaý oblysyna ótken jyly tartylǵan ınvestısııalar kólemi artqan. Sandardy sóıletsek, oblys ekonomıkasyna ótken jyly 530 mlrd. teńge ınves­tısııa salynyp, ósý qarqyny 14%-dy qurasa, sheteldik ınvestısııalardy tartý 17 paıyzǵa ósip, 163 mlrd. teńgege jetti. Investısııalyq aǵymdardyń ese­lenýine memlekettik údemeli ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdar­lamasynyń tıimdi júzege asyrylýy da úlesin qosty. Bul baǵdarlamanyń birinshi besjyldyǵynyń alǵashqy tórt jylynyń ishinde 23 joba iske qosyldy. Al, tek ótken bir jyldyń ózinde oblys­ta quny 57 mlrd. teńge bolatyn 10 jańa ındýstrııalyq joba paıdalanýǵa berildi. Olardyń arasynda Shetpe aýylyndaǵy sement zaýyty, Qalamqas ken ornyndaǵy gaz-týrbınaly elektr stansasy, Jetibaı aýylyndaǵy kıim tigý jáne hımııalyq tazalaý sehy, Taýshyq aýylyndaǵy jún óńdeý sehy, Aqtaýdaǵy úı qurylysy kombınaty, tómen qysymdy polıetılennen jasalǵan qubyrlar óndiretin zaýyttar bar. Indýstrııalandyrýdyń ekinshi besjyldyǵynda biz 60-tan asa jobany júzege asyrýdy josparlap otyrmyz. Sonyń ishinde 14 jobany 2015 jyly iske qosamyz, dedi A.Aıdarbaev. Sý jáne qurlyq jolyndaǵy qarym-qa­tynasqa qolaıly Mańǵystaýǵa she­teldik ınvestorlar tartý – basty máseleniń biri. Bul baǵyttaǵy jemisti jumystar da bar, kezdesetin ózindik qıyndyqtar da bar. Alaıda, aımaqqa sheteldik ınvestorlar tartýda «Aqtaý teńiz porty» AEA-nyń mańyzy zor. Qurylǵan 11-12 jyldyń ishinde atalmysh aýmaqta 29 mlrd. teńge tartylǵan bes joba júzege asyrylyp, 223 mlrd. teńgege ónim shyǵaryldy. Osy bes jobanyń ózinen bıýdjetke 19 mlrd. teńgeden astam salyq túsip, 1000-nan astam turaqty jumys oryndary quryldy. 2014 jyly jańa qarqynmen damı bastaǵan arnaıy ekonomıkalyq aımaqta bir jyldyń ishinde «KIS-Aqtaý» ındýstrııalyq qurylys kombınaty, jol-qurylys materıaldaryn shyǵaratyn «KaspııTasjol» zaýyty, «Kaspıoplast» kompanııasynyń tómen qysymdy qubyrlar óndirisi jáne «KazTrub-Industries» kásipornynyń qubyrlar men plastmassa buıymdary óndirisi syndy 4 joba iske qosyldy. Al bıyl paıdalanýǵa berýi josparlanǵan bes jobanyń ishinde «Azersýn» óndi­risi jáne logıstıkalyq ortalyǵy, «Dos­tyq-polımer» polımer qaptamasyn óndirý zaýyty, «Sırıýs Kazahstan» temir, taýar-beton ónimderiniń zaýyty, «DSK-Qaraoıqurylys» úı qury­lysy kombınaty, «Medıkal farm Cha-Kýr» farmasevtıkalyq kesheni bar. Ázer­baıjandyq ınvestısııamen saly­natyn «Azersýn» óndirisi jáne logıs­tıkalyq ortalyǵynyń» qurylysy bıyl aıaqtalyp, paıdalanýǵa berilmek. Ta­ǵam ónimderi, jemis-jıdekter men kókó­nister saqtaıtyn úlken qoımalary bar orta­lyq Qazaqstan men Ázerbaıjan arasyn­daǵy saýda-ekonomıkalyq qaty­nasty keńeıtýge, óńirdiń kólik ınfra­qurylymyn damytýǵa jáne Mańǵys­taýdyń azyq-túlik qaýipsizdigin qamta­ma­syz etýge múmkindik beredi dep kútiledi. «Qoljetimdi baspana-2020» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha 492 mańǵystaýlyq otbasy baspanaly bolǵan bolsa, bıyl bul qýanysh ıeleriniń sany eki eselenip, 987 otbasyna jetpek. Ákim esebinde odan ári aýyl sha­rýa­shylyǵy, «Bıznestiń jol kartasy-2020» jáne «Damý-О́ndiris» baǵdar­lamalarynyń júzege asyrylýy, shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytýǵa qatysty bitken jáne biter ister baıandaldy. О́ńirdegi ózektiligin joımaı turǵan jumyssyzdyq jáıi de áńgimege arqaý boldy. 2014 jyly oblysta 26 myń jańa jumys orny ashylǵan jáne jastar úshin arnaıy qabyldanǵan «Jańa serpin» óńirlik baǵdarlamasy aıasynda jastarǵa kásiptik bilim berý, jataqhanamen qamtý, shákirtaqy tóleý, oqý kezinde tamaqtaný jáne tasymaldaý máseleleri uıymdastyryldy. Mańǵystaýdaǵy aıtpaı, aınalyp ótýge bolmaıtyn tus – joldar ahýaly. Sońǵy úsh jylda oblysta avtokólik joldaryn damytýǵa jergilikti bıýdjetten bólingen qarajat 3 ese kóbeıgen. О́tken jyly «Beıneý–Jezqazǵan» temirjol jelisiniń Beıneý–Tassaı stansasy aralyǵynyń qurylysy aıaqtalsa, bıyl «Nurly Jol» baǵdarlamasynyń aıasynda «Borjaqty–Ersaı» temir jol jelisi aıaqtalatyn bolady. Jaqsysy, jolǵa qatysty jobalar bularmen toqtalmaıdy eken. Bıyl «Beıneý–Shetpe» avtojolynyń qurylysy aıaqtalyp, qoldanysqa berilse, «Shetpe–Jetibaı–Aqtaý» avtomobıl jolynyń qurylysy bastaldy. Mańǵystaýda jyl saıyn ár aýdannyń keminde bir aýylynda jol salý mindetin alǵa qoıý arqyly, aýylishilik joldardy kezeń-kezeńmen salý mejelengen. Al aýyz sý máselesi de kún tártibinde tur. Ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtamasyz etý máselelerine aıryqsha nazar aýdaryp otyrǵan aımaqta Beıneý aýylishilik sý qubyry men sý tazartý ımaratynyń, Munaıshy men Jetibaı aýyldarynda sý qubyrynyń, Saıyn Shapaǵatov aýylishilik sý qubyry men rezervýardyń, Dáýlet aýylynda sýmen jabdyqtaý jelileriniń qurylysy júrgizildi. Uzaq ýaqyt boıy jumysyn toqtatqan «Kaspıı» sý tushytý zaýytynyń qaıta iske qosylýy nátıjesinde zaýytta táýligine 7 myń tekshe metr aýyz sý óndiriledi. Jýyrda óndiristik qýatyn táýligine 12 myń tekshe metrge jetkizý josparda bar. Bul Quryq selosy men Munaıly aýdanynyń keıbir eldi mekenderin sý júıesine qosýǵa múmkindik beredi degen sóz. Odan ári oblystyń áleýmettik salalaryna qaraı oıysqan ákim densaýlyq saqtaý, bilim berý, halyqtyń ósimi, mádenıet, sport salalaryndaǵy jaı-jaǵdaıdy baıandady. Negizgi tynysy óndiriske tyǵyz baılanysty óńirdegi óndiristik áleýet, daǵdarystyń aldyn alýda qolǵa alynǵan jumystar júıesi de nazardan tys qalǵan joq. Kezdesýge qatysýshylar men aýdan, qalalardan jolǵa, áleýmettik nysandar qurylysyna qatysty saýaldar túsip, tıisti jaýaptary qaıtaryldy. Al, arnaıy jáshikter men telefondar arqyly qoıylǵan saýaldarǵa on kúnniń ishinde jaýap berilmek. Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan». Mańǵystaý oblysy.