Sıfrlandyrý men jasandy ıntellekt salasynda Qazaqstan brend elge aınalýy kerek. Bul baǵytty memlekettiń der kezinde baıqap, qazir soǵan saı strategııalyq sheshimder qabyldanyp jatqany shyn máninde qýantady.
Osydan 5-6 jyl buryn Memleket basshysy Joldaýlarynda «Sıfrly Qazaqstan» ıdeologııasyn alǵa tartqanda, ol uǵym qoǵamda jıi aıtylatyn uran sııaqty kóringeni ras. Teledıdardan, jarnamadan, jańalyqtardan «sıfrlanǵan Qazaqstan» degen tirkes úzdiksiz qaıtalanatyn. Sol kezde stýdent retinde men de bul ıdeıaǵa skeptıkalyq kózqaraspen qaradym: «Qaıdaǵy sıfrly Qazaqstan, biz oǵan qalaı jetemiz?» degen kúmán bolǵan. Alaıda ýaqyt bárin óz ornyna qoıdy. Osy kúnge kelip, sol kezde belgilengen ıdeologııalyq jáne strategııalyq baǵyttyń naqty nátıjesin kórip otyrmyz.
Qazirgi bank qyzmetin alyp qarasaq, bir-birimen básekege túsken san alýan sıfrlyq sheshimder bar. Mundaı qyzmetterdi ózge memlekettermen salystyrǵanda, Qazaqstan sıfrlandyrý deńgeıi boıynsha kóptegen damyǵan elderden de ozyp ketken tustaryn ashyq aıtýymyz kerek. Biz kúndelikti ómirde muny sezbeı de qalamyz: mobıldi aýdarymdar, kólikti 5 mınýtta qaıta rásimdeý, anyqtamalardy eshqaıda barmaı-aq onlaın alý, notarıaldyq senimhattardy kamera arqyly rásimdeý – bunyń bári buryn uzaq ýaqyt pen júıkeni talap etetin. Al qazir bul qalypty jaǵdaıǵa aınaldy. Munyń barlyǵy kezinde durys qoıylǵan strategııalardyń jemisi. Sonymen qatar robottehnıka salasyndaǵy jetistikter de erekshe atap ótilýge tıis. Qazaqstan quramasynyń robottehnıkadan tórt dúrkin chempıon atanýy – sporttyq nemese tehnıkalyq jetistik emes, ıdeologııalyq serpin. Bul – biz osy salada kóshbasshy bola alatynymyzdyń naqty dáleli. Mundaı jetistikter jastarǵa úlgi bolýy kerek, mektepten bastap, stýdenttik ortada sıfrlandyrý men jasandy ıntellektiniń mańyzyn tereń túsindirý qajet. Eń bastysy, jasandy ıntellekt pen sıfrlandyrý qazaqstandyqtardyń álemdik naryqqa shyǵýyna kómektesetin qural ekeni sanamyzǵa sińýge tıis. Bul ıdeıany tek oqýshylar men stýdentterge ǵana emes, muǵalimderge de jetkizý mańyzdy. «Jasandy ıntellekt», «sıfrlandyrý» degen uǵymdar aıtylǵanda, assosıasııa retinde Qazaqstan atalýy kerek. Al bolashaqta halyqaralyq keńistikte de osy salanyń kóshbasshysy bolýǵa tolyq múmkindigimiz bar.
Nurjan MUHTARULY,
sarapshy, PhD