Táýelsizdik, birlik hám jahandyq jaýapkershilik

«Qazaq quryltaılarynyń bári de el damýyna zor ózgeris ákelgen. «Keńesshil el kemdik kórmeıdi» degen naqyl sóz sodan qalsa kerek. Biz babalar jolyn ustanyp, Quryltaı shaqy­rý dástúrin jańǵyrttyq», dep Pre­zıdent Qasym-Jomart Toqaev 2022 jyldyń 16 maýsymynda Ulytaýda ótken birinshi Ult­tyq quryltaı otyrysynda qazaq quryltaılarynyń el tarıhyn­daǵy mańyzyn atap kórsetken-di.

Ulttyq quryltaıdyń ár otyrysynda qazirgi zamannyń talabyna saı jáne búgingi qoǵam­nyń ulttyq múddesi negizinde Prezıdent aıtqan «barsha halyqqa túsinikti bolatyn jáne shyn máninde azamat­tary­myz­dyń suranysyna saı keletin» ulttyq ıdeologııa qa­lyp­tasty­rylǵandyǵyn nyq senim­men aıta alamyz.

Qasym-Jomart Toqaevtyń V Ulttyq quryltaı otyrysynda: «Eń bastysy, qo­ǵam ózgerdi, reformalarymyz turaqty sıpatqa ıe boldy, ha­lyq­tyń sana-seziminde úlken bet­burys jasaldy. Osy rette, Ulttyq quryltaı aıryqsha ról atqarǵany sózsiz», deýi tarıh arenasynda qaıta jańǵyrǵan bes birdeı quryltaıdyń tarıhı mańyzyn aıqyndap turǵanyn qýattaı túsedi.

Qyzylorda Quryl­taıyn­daǵy Prezıdent sózi, budan buryn da aıtyp kele jatqan oı-pikirleri arqyly elimizdiń álemdik saıasatta óziniń salmaqty da salıqaly róli baryn eń áýeli ózimiz tanyp, ózgelerge tanytýdy maqsat etip otyrmyz.

«Qazaqstan – jaýapkershiligi joǵary «orta derjava» jáne jer kólemi boıynsha ıslam álemindegi asa iri memleket. Biz barshaǵa túsinikti, ıaǵnı aqylǵa qonymdy jáne ádil saıasatty jaq­taımyz, osy ustanymdy árdaıym saqtaımyz. Syrtqy saıasattaǵy is-áreketimizdiń bári bir ǵana maqsatty kózdeıdi. Eń bastysy, Qazaqstan jeriniń tutastyǵyn, qaýipsizdigi men egemendigin qamtamasyz etýi­miz kerek. Qazaq memleketi­niń basshysy retinde men úshin Táýelsizdik – bárinen qymbat!», dep Qyzylordada aıtqan

Qasym-Jomart Toqaevtyń osy bir pikiri bizdiń máńgilik ustanymyz, máńgilik saıasatymyz ben máńgilik muratymyz retinde kókeıimizde jatýǵa tıisti.

Bul oraıda Prezıdent dúnıeniń qazirgideı dúrbeleńdi kezeńinde «Qazaqstan jeriniń tutastyǵy men qaýipsizdigin jáne egemendigin qamtamasyz etýdi» ulttyq strategııamyz dep óte oryndy belgiledi. Jáne de ósip-órkendegen, abyroı-bedeli joǵary ári qýatty memleket qurýdyń jaýapkershilik júgin halyqtyń da ózine sala sóıleýi el taǵdyry barshamyzǵa ortyq paryz ekenin uǵyndyra túskendeı.

Quryltaıda Prezıdent «Halyqaralyq quqyq kóz aldymyzda qadir-qasıeti­nen aırylyp jatyr», deı kele, dúnıe­júzinde senim daǵ­darysy­nyń kúsheıe túskenin, múl­de jańa qubylystardyń paı­da bol­ǵanyn aıtyp, sol qu­by­­lystarǵa «О́zimiz de, keıingi ur­paq ta buǵan beıimdelýine týra keledi», dedi. Halyqtyń búgingi aıtyp júrgen usynystary men tilekterin eskere otyryp, qazirgi de, bolashaqtaǵy da talaptarǵa saı keletindeı saıa­sı júıeniń jańa qurylymyn alǵa tartty.

Áýeli konstıtýsııalyq reforma, bir palataly Parlament qurý, ony Quryltaı dep ataý jáne Halyq keńesin qurý jónindegi Prezıdent engizgen usynystardyń barlyǵy da memlekettiń de, halqymyzdyń da dúnıeniń qazirgi jáne aldaǵy boljap ta bolmaıtyn san qubylys­qa beıimdelip, túrli synaqqa daıar bolýymyzdyń der kezinde jasalyp otyrǵan qadamdary dep bilemiz.

О́ıtkeni Quryltaıda Pre­zı­­dent «Kún ótken saıyn órshı túsken mılıtarızasııa halyq­ara­lyq qoǵamnyń álemde ádil tár­tip qurýǵa baǵyttalǵan kúsh-jigerin joqqa shyǵaryp jatyr. Osyndaı kúrdeli jaǵdaıda syrt­qy saıasattyń mán-mańyzy arta túse­di. Ol barynsha teń­gerim­di bo­lyp, memlekettiń strat­e­gııa­­lyq múddesin qorǵaýǵa jáne ilgeri­letýge baǵyttalýy kerek», dep atap kórsetti. Mine, osy jaǵ­daıda Memleket basshysy dıp­loma­­tııa­nyń ishki jáne syrtqy saıasattaǵy asa zor mańyzyna toqtaldy.

«Biz dıplomatııany halyq­ara­lyq qaqtyǵys pen daý-damaı­ǵa aparatyn jol emes, mámilege, kelisimge kelýdiń esh balamasy joq, eń mańyzdy quraly dep bilemiz. Kásibı ustanym men shynaıy nıet bolsa, kez kelgen qaqtyǵystyń túıinin tarqatýǵa bolady», dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Mine, búgingi dıplomatııanyń ustanymy osy! Dıplomatııany «mámilege, kelisimge kelýdiń eń mańyzdy quraly» dep naqtyly atap kórsete otyryp, Memleket basshysy dıplomatııada burys sheshimniń saldary óte aýyr bolatynyn, onyń memlekettiń uzaq merzimge arnalǵan múddelerine oryn tolmas nuqsan keltirýi yqtımal ekenin eskertti.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev 22 qańtar kúni AQSh Prezıdenti Donald Tramptyń shaqyrýymen Davos qala­sy­na jumys saparymen baryp, Beıbitshilik keńesiniń Jarǵysy­na qol qoıý rásimine qatysty. Qazir­gi álemdik saıasatta azýyn aıǵa bilep otyrǵan AQSh Prezı­denti D.Tramp óz yqylasymen Qasym-Jomart Toqaevty Gaza boıynsha Beı­bitshilik keńesiniń múshe­si bolý­ǵa, Qazaqstandy uıym quryl­taıshylarynyń biri qylý jónin­de usynys aıtqan-dy.

Ulttyq quryltaı oty­ry­synda: «Men Ibrahım keli­sim­­­derine qosylý týraly she­shim qabyl­dadym», dedi Qasym-Jomart Toqaev. «Mun­daı kelisimderdi Prezı­dent Tramppen tarıhtyń astaryn jáne qazirgi saıası ahýaldy tereń túsinýden týyndaǵan dıp­loma­tııalyq ınnovasııa deýge bolady. Prezıdent Taıaý Shyǵysta beıbitshilikti myqtap ornatýǵa arnalǵan Ibrahım kelisim­derine qosylý jónindegi sheshi­mniń durys ekenine senimdi jáne ony júzege asyrýǵa bar kúshin salady. Bul kelisimniń túpki mánin túsiný úshin onyń ataýy­na nazar aýdarýymyz kerek. Avraam, ıaǵnı Ibrahım din tarıhynda ıýdaızm, hrıstıan jáne ıslam dinderine ortaq Paıǵambar bolyp esepteledi.

«Elimiz búkil adamzatty birik­tiretin qundylyqtarǵa arqa súıeýge tıis!».

Prezıdentimizdiń osy biraýyz sózinde, ıaǵnı «búkil adamzat­ty biriktiretin qundylyqtarǵa ar­qa súıeýge tıis» degeni qashan­da búgin­gi álemdik dıplomatııanyń berik us­tanymy bolsa etti. Bul – adal ustanym. Bul – Adamzat balasy aldyndaǵy uly jaýapkershilik.

Ýaqyt, zaman ózgergen sa­ıyn, sóz joq, halqymyzdyń sana-sezimi de ósip, bılikke qoıar talaptary da kúsheıe túsip jatyr. Alaıda bizdiń árqaısy­myz eldik jáne memlekettik múd­de­ge saı ózimizge ózimiz talap qoıa bilemiz be? Al qazirgi talap – Qazaqstan sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellektini qoǵamdyq ómirdiń barlyq salasyna engize bastaǵan shaqta osyǵan beıimdelý, sóıtip sol arqyly tirshiligimizdi túzeý isin oılastyrý, qolǵa alý. Bul búginde qarqyndy damyp kele jatqan zamannyń  kóshinen qalmas úshin qajet.

Qazirgi Ádiletti, qaýipsiz ári Taza Qazaqstannyń qýatyn odan ári arttyrý úshin Prezıdent aıtqandaı, birligimizdi bekemdep, bilek sybanyp iske kirisýimiz kerek. Álem ózgerip jatyr.

Jabal ERǴALIEV,

Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri

Kókshetaý