Elimiz kólik-logıstıka júıesin jańǵyrtýda ınfraqurylymdyq keńeıý men sıfrlyq transformasııany bir arnaǵa toǵystyrdy. Bul baǵytta jasandy ıntellekt, avtomattandyrylǵan baqylaý, biryńǵaı platformalar men derekter almasý júıeleri tranzıttik saıasattyń negizgi tiregine aınalyp otyr.
Sıfrlandyrý dáýirindegi kólik qyzmeti
Salany sıfrlandyrýdaǵy maqsat – shekaralyq rásimderdi jedeldetý, ótkizý qabiletin ósirý, adam faktory yqpalyn azaıtý, halyqaralyq senimdi kúsheıtý. Qalyptasyp kele jatqan model elimizdi tasymal dálizi ǵana emes, sıfrlyq logıstıka ortalyǵyna aınaldyrýǵa baǵyttalǵan.
Avtomobıl joldary sektorynda júrgizilip jatqan jańǵyrý osy ózgeristiń praktıkalyq kórinisi sanalady. Byltyr qurylys pen jóndeý jumystary 13 myń shaqyrym joldy qamtydy. Respýblıkalyq jeliniń 93 paıyzy normatıvtik jaǵdaıda. Ishki shekaradaǵy ótkizý beketterin jańartý kezeń-kezeńimen júrip jatyr, 2027 jylǵa deıin 37 beket iske qosylady. Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaev jol tıimdiligin arttyrýda sıfrlyq sheshimderdiń róli aıryqsha ekenin aıtty.
«Avtojol salasynda aqparattyq júıelerdiń kesheni qalyptasty. Sıfrlyq pasporttaý men ıntellektýaldy dıagnostıka jol sapasyn naqty derekke súıenip basqarýǵa múmkindik beredi. Bul – pılotsyz kólik tehnologııalaryna ótýdiń negizi», dedi mınıstr.
Qazir e-Joldar platformasy arqyly joldardyń sıfrlyq pasporty jasalyp jatyr. Jasandy ıntellektige negizdelgen Smart Road Diagnostic System júz shaqyrymdy shamamen tórt saǵatta tekserip, jeti túrli aqaýdy 95 paıyz dáldikpen anyqtaıdy. Aýyr júktemeni baqylaýǵa avtomattandyrylǵan ólsheý stansalary ornatylyp jatyr, onyń on shaqtysy iske qosyldy. Mundaı baqylaý jol jabynynyń merzimin uzartyp, jóndeý shyǵynyn azaıtady.
Avtojol komıtetiniń Investısııalyq jobalardy ázirleý basqarmasynyń basshysy Perızat Nurmanova kólik dálizderiniń keńeıýi óńirlik ekonomıkanyń qurylymyna áser etetinin jetkizdi. «Jańa baǵyttar shalǵaı aýmaqtardy biriktirip, servıstik ınfraqurylymnyń damýyna jol ashady. Sapany sıfrlyq baqylaý tıimdi ekenin ýaqyttyń ózi kórsetip otyr», dedi ol.
Jol sapasyn baǵalaýda ushqyshsyz apparattar, úsh ólshemdi modeldeý men sıfrlyq kartografııa qoldanylyp keledi. Injenerlik tekserýlerdiń nátıjeleri biryńǵaı bazaǵa tirkeledi. Bul tásil aqaýlardy erte anyqtaýǵa múmkindik beredi.
Temirjol salasy sıfrlyq jańǵyrý arqyly óndiristik tıimdilikti arttyryp otyr. Júk tasymaly kólemi 380,3 mln tonnaǵa jetti, ósim – 7,9 paıyz. «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasynyń basshysy Talǵat Aldybergenov ıntellektýaldy tehnologııalardyń naqty ekonomıkalyq áserin atady.
«Smart-dıagnostıka júıesi myńdaǵan shaqyrym jelini qamtyp, jóndeý isin josparlaýdy jedeldetti. Vagon parkin basqarýdyń sıfrlyq platformasy jylyna mıllıardtaǵan teńge únem beredi. Qashyqtan monıtorıng jasaý qozǵalys qaýipsizdigin kúsheıtti», dedi kompanııa basshysy.
Onyń aıtýynsha, «Wabtec» kompanııasynyń Kinetix júıesi qozǵalystaǵy quramdy toqtatpaı dıagnostıkalaýǵa múmkindik beredi. Magıstraldardyń myńdaǵan shaqyrymy avtomattandyrylǵan basqarý júıelerimen jabdyqtalyp jatyr. Bul poıyzdardy josparlaý ýaqytyn birneshe ese qysqartady.
JI men jedel tekserý júıesi
Temirjol men avtotasymaldaýdaǵy negizgi sıfrlyq túıin – Smart Cargo biryńǵaı platformasy. Ol memlekettik organdardyń ondaǵan servısin biriktirip, júk deklarasııasyn, baqylaýdy, qujat aınalymyn elektrondyq ortaǵa kóshiredi. Qazir platformada júktiń ornalasýyn onlaın baqylaý, jasandy ıntellekt assıstentteri, avtomatty tekserý fýnksııalary bar. Shekaradan ótýge arnalǵan «jasyl dáliz» tetigi tranzıttik deklarasııany avtomatty rásimdeýge múmkindik beredi.
Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý birinshi vıse-mınıstri Rostıslav Konıashkın mýltımodaldy tasymaldardyń 50 bıznes-úderisine qaıta taldaý jasalǵanyn aıtty.
«Negizgi túıtkilder – rásimderdiń kúrdeliligi men derekter almasýdyń álsizdigi. Biryńǵaı sıfrlyq orta bul kedergilerdi joıady. Rásimderdiń basym bóligi avtomattandyrylyp, tasymal ýaqyty aıtarlyqtaı qysqarady», dedi vıse-mınıstr.
Kólik salasynda 38 memlekettik qyzmet tolyq onlaın formatqa kóshirilgen. Qyzmetterdiń 94 paıyzy elektrondyq túrde usynylady. «Astana Hub» ekojúıesindegi 30 joba logıstıkany ońtaılandyrý baǵytynda jumys isteıdi. Relog.ai platformasy marshrýttardy avtomatty josparlap, shyǵyndy 40 paıyzǵa deıin azaıtady. MultiCode júıesi vagon parkin ıntellektýaldy basqarýǵa múmkindik beredi.
Kedendik ákimshilendirýdi sıfrlandyrý tranzıttik ınfraqurylymnyń ótkizý qabiletin kúsheıtti. Qarjy mınıstri Mádı Takıev biryńǵaı Keden platformasynyń nátıjesin naqty derektermen sıpattady.
«Tranzıttik rásimder birneshe ese jedeldedi. Konteınerlik poıyzdardy rásimdeý ýaqyty saǵattardan ondaǵan mınýtqa qysqardy. Elektrondyq kezek júıesi tártipke keltirilip, jasandy ıntellekt ınspeksııalyq baqylaýǵa engizildi», dedi mınıstr.
О́tkizý beketterin jańǵyrtý nátıjesinde kóliktiń ótý merzimi toǵyz saǵattan shamamen jarty saǵatqa deıin qysqardy. Kedendik túsimder byltyrǵy 11 aıda 566 mlrd teńgege jetip, ósim 16 paıyzdy quraǵan. Shekara mańynda kólik-logıstıkalyq ortalyqtar iske qosylyp, júk óńdeý tıimdiligi artty.
Áýe tasymaly da sıfrlyq ortaǵa beıimdelip keledi. e-Freight júıesi halyqaralyq standarttarǵa saı jumys istep, kedendik ári sanıtarlyq baqylaýdy biriktiredi. Bıometrııalyq sáıkestendirý engizý jospary jolaýshy qozǵalysyn jedeldetedi. Jasandy ıntellekt júkterdi óńdeý ýaqytyn bir saǵatqa deıin qysqartýǵa múmkindik beredi.
Sıfrlyq dáliz jobalary kólik ınfraqurylymyn derekter tranzıtimen ushtastyrady. «Qazaqstan avtojolshylar qaýymdastyǵynyń» tóraǵasy Baǵlan Baımaǵanbetov bul baǵyttyń strategııalyq mańyzyn atap kórsetti. «Elimiz fızıkalyq jol ǵana emes, derekter tranzıtiniń torabyn qalyptastyryp otyr. Bul – aqparattyq qaýipsizdik pen sıfrlyq ekonomıkanyń jańa deńgeıi», dedi ol.
Kólik ınfraqurylymynyń jańǵyrýy týrızm men óńirlik damýǵa serpin berip otyr. Myńdaǵan shaqyrym jol jańartylyp, týrıstik baǵyttarǵa qoljetimdilik artty. Jolaýshy vagondary kezeń-kezeńimen aýystyrylyp jatyr, aldaǵy jyldary parktiń basym bóligi jańarady. Áýejaılar men vokzaldardy jańǵyrtý qozǵalys sapasyn kóteredi.
Kólik sektoryndaǵy sıfrlyq arhıtektýra elimizdiń tranzıttik rólin jańa deńgeıge shyǵaryp otyr. Jasandy ıntellektige negizdelgen basqarý, avtomattandyrylǵan baqylaý, biryńǵaı derekter platformalary júk pen aqparat qozǵalysynyń úzdiksiz júrgizilýin qamtamasyz etedi. Bul model eldiń Eýrazııalyq keńistiktegi strategııalyq mańyzyn kúsheıtip, ekonomıkalyq ósimniń jańa múmkindikterine jol ashady.