Májilis spıkeri Erlan Qoshanov bastaǵan «Ádiletti jáne Progressıvti Qazaqstannyń Halyqtyq Konstıtýsııasy úshin» jalpyulttyq koalısııasynyń músheleri Túrkistan oblysynyń turǵyndarymen jańa Konstıtýsııanyń negizgi erekshelikterin talqylady. Túrli alańdarda ótken kezdesýlerge zııaly qaýym men etnomádenı birlestikterdiń ókilderi, eńbek ujymdary, kásipkerler men jastar qatysty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Túrkistandaǵy Kongress-holl ǵımaratynda uıymdastyrylǵan kezdesýge myńnan astam adam qatysty. Ashyq ári mazmundy áńgime barysynda qatysýshylar óz pikirlerin erkin bólisip, kókeılerindegi saýaldaryn qoıdy. Jurtshylyq Ata zańnyń el bolashaǵy úshin mańyzy, tarıhı dástúrler sabaqtastyǵy, qoǵamnyń toptasýy men eldiń damýyndaǵy rýhanı qundylyqtardyń alatyn orny týraly aıtty.
Koalısııa múshesi Jaqsybek Qulekeev jańa Konstıtýsııany qabyldaýdyń tarıhı mańyzdylyǵyna nazar aýdardy.
«Qasym hannyń «Qasqa joly» jáne Esim hannyń «Eski joly» zańdar jınaǵy qazaq halqy tarıhyndaǵy alǵashqy zańdar. Iаǵnı, alǵashqy konstıtýsııalyq normalar boldy. Olar dál osy jerde, Túrkistanda jasalǵan. Keıin Táýke han tusynda «Jeti jarǵy» zańdar jınaǵy qabyldandy. Túrkistan turǵyndaryna bul sózderdi túsindirýdiń qajeti joq. Úsh uly bı – Tóle bı, Áıteke bı jáne Qazybek bı dál osy jerde jınalyp, sol zańdy qabyldady. Bul zań halyq birligin jáne Qazaq handyǵyn saqtaýdyń negizi bolyp, óz zamanynyń eń progressıvti quqyqtyq qujattarynyń biri sanaldy. Eger tarıhqa muqııat qarasaq, qazaq halqy tarıhyndaǵy eń mańyzdy quqyqtyq normalardyń kópshiligi dál osy topyraqta qabyldanǵanyn baıqaımyz», dedi ol.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek álemniń kóptegen elinde demografııalyq problemalar, qundylyqtar daǵdarysy týyndap otyrǵanyna toqtaldy. Ol búgingi tańda jastar tárbıesinde sıfrly platformalardyń yqpaly artyp kele jatqandyqtan, Ata zańymyzda adam kapıtalyn qalyptastyrýǵa, ǵylym men ınnovasııany damytýǵa jáne otbasy qoldaý kórsetýge erekshe oryn berilgenine mán berdi.
Astanada jańa Konstıtýsııa jobasy boıynsha saraptamalyq talqylaý ótti
Májilis depýtaty Qaırat Balabıev 2023 jyly Túrkistan qalasynda ótken Ulttyq quryltaı otyrysynyń «Ádiletti Qazaqstan – Adal azamat» taqyrybyna arnalǵanyna toqtaldy. Osy adal eńbek, adamgershilik qundylyqtary jáne patrıotızm qaǵıdalary búgingi jańa Konstıtýsııa jobasyna enip otyr.
«Dara Urpaq» qoǵamdyq qorynyń dırektory Rýhabza Qaldarbek Konstıtýsııa jobasyndaǵy ata-ananyń jaýapkershiligi týraly normaǵa nazar aýdardy. Ol keıde balalardyń jaýapsyzdyǵynyń artynda jaýapsyz ata-analar turatynyna toqtaldy. Konstıtýsııa arqyly balaǵa qamqorlyq jasaý men tárbıe berýdi ata-ananyń mindeti retinde bekitý – balalardy qorǵaýdyń mańyzdy kepili bolyp, kóptegen áleýmettik problemanyń aldyn alýǵa kómektesetinin aıtty.
Kásipker Erbol Kókenov jańa Konstıtýsııa jobasymen muqııat tanysyp, múgedektigi bar adamdardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan normalardy erekshe qoldaǵanyn aıtty. Ol Túrkistan qalasynda ashylǵan ınklıýzıvtik teatrdy, onda múgedektigi bar balalar úlken sahnada óner kórsete alǵanyn mysalǵa keltirdi. Sonymen qatar Ata zańda bekitilgen teń múmkindikter kepildikteri naǵyz ádil ári adamgershilikke negizdelgen qoǵam qurýǵa yqpal etetinine senim bildirdi.
Odan ári Koalısııa músheleri etnomádenı birlestikterdiń ókilderimen dóńgelek ústelge qatysty. Túrkistan oblysy elimizdegi eń kópultty óńirlerdiń biri, munda 50 etnos ókilderi turady. Sondyqtan jergilikti turǵyndar tynyshtyq pen tatýlyqty erekshe baǵalaıdy. Koalısııa músheleri jańa Konstıtýsııada birtutas Qazaqstan halqy uǵymy qamtylǵanyn, ol etnıkalyq tegine qaramaı, barlyq azamattardyń quqyǵyn qorǵaýǵa baǵyttalǵanyn atap ótti. Bul elimizde etnosaralyq kelisimdi nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan úlken qadam. Qazaqstan halqy Assambleıasy tóraǵasynyń orynbasary Marat Ázilhanov Assambleıanyń rólin transformasııalap, Halyq Keńesin qurý – azamattardyń memlekettik isterge aralasýyn keńeıtetin, qoǵamdyq kelisimdi nyǵaıtýǵa úles qosatyn mańyzdy júıeli sheshim ekenin atap ótti.
«Halyqtyq Konstıtýsııa – qýatty memleket» taqyrybynda sarapshylar kezdesýi ótti
Sondaı-aq Koalısııa músheleri lokomotıv deposynyń temirjolshylarymen kezdesti. Áńgime turaqty jumys, qaýipsizdik jáne eńbek adamyna degen qurmettiń mán-mańyzyna arnaldy. Osyndaı mamandar kún saıyn ekonomıkanyń negizgi salalarynyń tolassyz jumys isteýin qamtamasyz etedi.
Sodan keıin delegasııa músheleri «Shaǵa» ındýstrııalyq parkiniń jumysymen tanysty. Kásiporyndar alańynda jumysshylarmen jáne mamandarmen kezdesý ótip, ónerkásiptiń damýy, kásipkerlik jáne jańa jumys oryndaryn qurý máseleleri talqylandy.
Qoǵamdyq keńes músheleri jańa Konstıtýsııa jobasyn talqylaıdy
Osy kúni Koalısııa músheleri Shaǵa aýylynyń halqymen de júzdesti. Áńgime barysynda turǵyndar aldaǵy referendým týraly pikirlerimen bólisip, aýyldy damytý, jumyspen qamtý jáne áleýmettik qoldaý máselelerin kóterdi.
Eske sala keteıik, «Ádiletti jáne Progressıvti Qazaqstannyń Halyqtyq Konstıtýsııasy úshin» jalpyulttyq koalısııasy 12 aqpanda quryldy. Onyń quramyna 5 saıası partııa men shamamen 300-ge tarta qoǵamdyq uıym kirdi. Olar shamamen 5 mıllıon Qazaqstan azamatyn biriktiredi.