Koalısııa músheleri Almaty oblysy jurtshylyǵymen júzdesti

Otyrys barysynda Aıda Ba­laeva usynylǵan jańa Konstıtýsııa jobasynyń basty ózegi azamattardyń múddesin qorǵaý jáne eldiń uzaq­merzimdi turaqty damýy ekenin atap ótti. Qujatta memlekettiń baǵyty, qoǵamnyń qandaı qundylyqtarǵa súıenip damıtyny jáne bılik pen halyq arasyndaǵy qatynastyń jańa deńgeıi aıqyn kórinis tapqan.

«Eń aldymen, jańa Konstıtý­sııanyń preambýlasyna toqtalǵym keledi. Onda adam quqyqtary men bostandyqtary alǵash ret memlekettiń eń joǵary basymdyǵy retinde aıqyn belgilenip otyr. Bul – memlekettik saıasattyń fılosofııasyn túbegeıli ózgertetin qaǵıdat. Iаǵnı memleket endi azamat úshin, azamattyń qadir-qasıeti úshin qyzmet etýge tıis degen ustanym zańnyń ózegine aınalyp otyr. Sonymen qatar birlik pen yntymaqtastyq, etnosaralyq jáne dinaralyq kelisim Qazaqstan memlekettiliginiń berik irgetasy retinde bekitilgen. Almaty oblysy sekildi kópetnosty, kópkonfessııaly óńir úshin bul normalardyń mańyzy aıryqsha. Bul qoǵamdaǵy tatýlyq pen ózara syılastyqtyń kezdeısoq qubylysy emes, zańmen qorǵalatyn ortaq qundylyq ekenin bildiredi», dedi ol.

Jobany daıyndaý barysy men negizgi ınstıtýsıonaldyq ózgerister týra­ly tolyq aqparatty Májilis depýtaty Sergeı Ponomarev baıandady. Onyń aıtýynsha, jumys kezeń-kezeńimen jáne ashyq formatta júrgizildi, al usynylǵan túzetýler júıeniń tıimdiligi men saıası jaýapkershilikti arttyrýǵa baǵyttalady.

«Ýaqyt ózgerip jatyr, sondyqtan jańa Konstıtýsııa da qajet boldy. Jumys ótken jyldyń qyrkúıeginde bastalyp ketti. Bul úderis «asyǵys ári jabyq túrde ótti» deý shyndyqqa janaspaıdy. Qarashadan bastap parlamenttik komıssııa jumys istedi, keıin konstıtýsııalyq reforma jónindegi komıssııanyń 12 otyrysy ótti. Jalpy, 130 adam – belgili zańger-ǵalymdar, depýtattar, fraksııa jetekshileri men sarapshylar qatysty. Barlyǵy ashyq túrde ótti», dedi depýtat.

Ata zańdy jańartýdaǵy adam kapıtaly men jastar saıasatynyń mańyzyna Májilis depýtaty Maqsat Tolyqbaı toqtaldy. Májilis depýtaty Janarbek Áshimjan sóz sóılep, jobany muqııat zerdeleý qajettigin atap ótti. «Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýty» KeAQ bas­qar­ma tóraǵasy Juldyzaı Ysqaqova jańa qujattaǵy otbasy qundylyq­tary jóninde áńgimeledi. «Qazaqstan halqyna» QQ tóraǵasy Lázzat Shyń­ǵysbaeva qujattyń áleýmettik baǵytyn sóz etti. Abaı atyndaǵy QazUPÝ rektory Bolat Tilepov bilim men ǵylymnyń róline erekshe nazar aýdardy. Kezdesý sońynda qatysýshylar respýblıkalyq refe­rendýmǵa belsendi qatysý eldi jańǵyrtý men ıntellektýaldyq áleýetti nyǵaıtýdyń mańyzdy qadamy ekenin atap ótti.

Jalpyulttyq koalısııa múshe­leriniń Almaty oblysyna sapary «Shın-Laın» JShS ujymymen kezdesýge ulasty. Kezdesýde Aıda Balaeva qoldanystaǵy Konstıtýsııanyń keıingi 30 jylda elimizdiń qalyptasýy men serpindi damýyna berik negiz bolǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, qazirgi kezeńde memlekettiń qundylyqtary men basymdyqtaryn naqty aıqyndaýdyń mańyzy erekshe. Vıse-premer jańa Konstıtýsııa preambýlasynda negizgi qundylyqtar bekitilgenin, sonyń ishinde bilim, ǵylym, mádenıet jáne ınnovasııalar alǵash ret konstıtýsııalyq deńgeıde aıqyndalǵanyn jetkizdi.

«Memleket bilim sapasyn art­tyrýǵa, ǵylymdy damytýǵa jáne ony óndirispen ushtastyrýǵa aıryqsha kóńil bólip keledi. Ǵylymı progress nátıjesinde búgin sizder bólek jaǵdaıda eńbek etip jatyrsyzdar. О́ndiris jańartylyp, ónim sapasy jetildirilip jatyr. Munyń bári – ǵylym damýynyń jemisi. Al sapaly serpilis jasaý úshin bul qaǵıdattardy Konstıtýsııa deńgeıinde bekitý qajet. Sebebi Ata zań – keıingi zańnamalyq ári bıýdjettik sheshimderdiń negizi», dedi A.Balaeva.

Kezdesý barysynda Konstıtý­sııada mádenıet pen tarıhı-máde­nı murany qorǵaýǵa qatysty nor­malardyń alǵash ret naqty bekitilgeni de aıtyldy.

Ujym aldynda «Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýty» KeAQ basqarma tóraǵasy J.Ys­qaqova da sóz sóılep, jańa Konstı­týsııa jobasy júıeli ári tereń taldaý negizinde ázirlengenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, qujat zamanaýı qaterlerdi eskere otyryp, Ata zań arhıtektýrasyn jańǵyrtýǵa jáne qundylyqtardy nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan. Atap aıtqanda, ǵylym, ınnovasııalar, bilim men mádenıet salasy basymdyq retinde belgilengen.

Kezdesý sońynda «Shın-Laın» JShS qyzmetkerleri suraqtar qoıyp, túsindirý jumysyna qatysty usynystaryn bildirdi. Jalpyulttyq koalısııa ókilderi azamattardyń referendýmǵa qatysýynyń mańyzyn atap ótti.

Budan soń A.Balaeva bastaǵan jalpyulttyq koalısııa músheleri «Fırma-Bent» JShS zaýytynyń eńbek ujymymen kezdesti. Zaýyt qyzmetkerleri aldynda sóz sóılegen A.Balaeva koalısııanyń barlyq óńirde júıeli túsindirý jumysyn júrgizip jatqanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, koalısııa músheleri kásiporyndar men eńbek ujymdaryna arnaıy baryp, jańa Konstıtýsııa jobasyn azamattarmen tikeleı talqylaýdy maqsat etip otyr. Usynylyp otyrǵan Ata zańnyń jańa redaksııasy qoǵamnyń ádilettilik pen aıqyn erejelerge degen suranysyn tolyq eskeredi. Al qujattyń túpki logıkasy azamattardyń múddesin qorǵaýǵa baǵyttalǵan.

«Biz sizderge jańa Konstıtý­sııa jobasynyń máni men aldaǵy referendýmnyń mańyzyn túsindirý úshin keldik. Jańa Konstıtýsııany halyqtyq dep ataýǵa tolyq negiz bar. О́ıtkeni túzetýler qoǵamnyń túrli ókiliniń – zańgerlerdiń, sa­rapshylardyń, Senat pen Májilis depýtattarynyń qatysýymen ázirlendi. Eń bastysy, azamattarymyzdan onlaın formatta jáne tikeleı joldanǵan usynystar negizinde qalyptasty. Sondaı-aq jobada eńbek quqyǵyn qorǵaý, óndiristegi qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etý jónindegi normalardyń beki­tilgenin erekshe atap ótkim keledi. Sebebi qoldanystaǵy da, jańa Konstıtýsııadaǵy da eń basty qundylyq – adam ómiri. Biz qaýipsiz ómir, qaýipsiz qoǵam jáne qaýipsiz óndiris týraly aıtýymyz kerek», dedi ol.

Májilis depýtaty Janarbek Áshim­jan jańa Konstıtýsııa jobasyn ázirleý jumysynyń aýqymy men onyń qoǵamdyq sıpatyna erekshe toqtaldy.

«Bul qujat ózdiginen paıda bolǵan joq. Onyń ázirlenýine úzdik ǵalymdar, zańgerler, ekonomıster men sarapshylar, táýlik boıy normalardy taldap, salystyrǵan jańa býyn kásibı mamandar qatysty. Joba qoǵamdyq talqylaýǵa shyǵarylyp, jarııalandy, medıakeńistikte jáne áleýmettik jelilerde keńinen sarapqa salyndy. Sondyqtan, menińshe, bul – azamattardyń senimin nyǵaıtyp, otbasy men balalyq shaqtan bastap ádildik pen júıeniń ashyqtyǵyna deıingi negizgi quqyqtardy tıimdi qorǵaýǵa qabiletti qujat», dedi depýtat.

Kezdesý barysynda eńbek ujy­mynyń ustanymyn kásiporyn tehnologi Galına Sýharebreva bildirip, konstıtýsııalyq normalardyń kadr daıarlaý júıesimen jáne jumysshy mamandyqtardy qoldaý sharalarymen ózara tyǵyz baılanysyna nazar aýdardy.

«Biz úshin adamı áleýet – jaı uran emes. Qandaı óndiris bolsyn, bilim men ınnovasııasyz onyń damýy múmkin emes. Biz ózgeristerdi qoldaımyz jáne adamı áleýetke arnalǵan bólimde jumysshy mamandyq ıeleri men orta tehnıkalyq bilim máselesiniń de kórinis tabýy mańyzdy dep sanaımyz. Memleket elge bilikti mamandar daıarlap, jastarǵa qoldaý kórsetedi. Olar kásip meńgerip, óz isiniń naǵyz kásibı sheberine aınalýda», dedi ol.

Sodan soń jalpyulttyq koalısııa ókilderi otandyq zaýyttyń jumysymen jáne óndiriste zamanaýı tehnologııalardyń engizilý barysymen tanysty. Kezdesý sońynda A.Balaeva eńbek ujymymen áńgimelesip, qoıylǵan suraqtarǵa jaýap berdi. Sondaı-aq azamattardyń Ata zańnyń bolashaǵyna qatysty sheshim qabyldaýǵa tikeleı qatysýynyń negizgi tetigi referendým ekenin aıtty.

Sonymen qatar koalısııa múshe­leri Súleıman Demırel atyndaǵy ýnıversıtet stýdentterimen kezdesti. Onda Úkimet basshysynyń orynbasary Aıda Balaeva jańa Konstıtýsııa jobasy jahandyq ózgeristerdi eskerip, ıdeıalar, quzyretter men ınnovasııalar sheshýshi ról atqaratyn bilim ekonomıkasyn damytýǵa jol ashatynyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, stýdentter men jas zertteýshiler úshin zań jobasynda shyǵarmashylyq erkindikke kepildik pen zııatkerlik menshikti qorǵaý normalarynyń bekitilýi aıryqsha mańyzdy.

«Konstıtýsııa sóz bostandyǵy men ǵylymı, tehnıkalyq, kórkem shyǵarmashylyq erkindikke kepildik beredi. Eń bastysy – zııatkerlik menshik zańmen qorǵalady. Iаǵnı ıdeıalar, startap ónimderi, avtorlyq jobalar, zertteýler men shyǵarmashylyq nátıjeleri konstıtýsııalyq deń­geıde bekitiledi. Jastar úshin bul – abstraksııa emes, eńbekterińizdiń qorǵalatynyna jáne qundylyq retinde tanylatynyna degen senim», dedi A.Balaeva.

Vıse-premer bilim berýdiń mańyzyna erekshe toqtalyp, ony negizgi konstıtýsııalyq kepildik ári múmkindikter teńdiginiń irgetasy dep atady. Ol bilimge qoljetimdilik áleýmettik turaqtylyq pen adam kapıtalyn damytýdyń basty negizi bolyp qala beretinin aıtty.

Buǵan qosa kezdesý barysynda koalısııa músheleri azamattardyń sıfrlyq ortadaǵy quqyqtaryna nazar aýdardy. Atap aıtqanda, derbes derekterdi qorǵaý jáne sıfrlyq servısterge senimdi qalyptastyrý máseleleri talqylandy. Konstı­týsııa jobasynda derbes derekterdi zańsyz jınaýdan, óńdeýden, saqtaýdan jáne paıdalanýdan sıfr­lyq tehnologııalar arqyly qorǵaý normalary bekitiletini atap ótildi. Bul jastardyń sıfrlyq bastamalarynyń qaýip­sizdigi men damýyna tikeleı áser etedi.

Al stýdentter jańa Konstıtýsııa jobasynyń mańyzy týraly pikir bildirip, bilim, ǵylym jáne eldiń zııatkerlik áleýetin damytýdyń strategııalyq negizi retinde qabyl­daıtyndaryn jetkizdi.

Kezdesý sońynda A.Balaeva stýdenttermen jáne ýnıversıtet oqytýshylarymen áńgimelesip, Ata zańnyń bolashaǵyna qatysty sheshim qabyldaýda azamattardyń referendýmǵa tikeleı qatysýy mańyzdy ekenin jetkizdi.