El tarıhynda alǵash ret balmuzdaq eksporty ımport kóleminen asyp tústi. 2025 jyldyń qorytyndysyn jarııalaǵan Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi bul tátti ónimniń eksport kólemi 14 167 tonnaǵa jetkenin, ımport 12 194 tonnany quraǵanyn habarlady.
Mınıstrlik bul kórsetkishti «elimizdiń óndiris salasydaǵy tarıhı beles» dep baǵalap otyr, óıtkeni balmuzdaq óndirý salasynda alǵash ret eksport ımporttan basym túsken.
Eldegi balmuzdaq óndirýshi iri kásiporyndardyń biri «Shın-Laın» kompanııasynyń korporatıvtik máseleler jónindegi vıse-prezıdenti Omarbek Juldyzdyń aıtýynsha, qol jetkizilgen nátıje – uzaqmerzimdi jańǵyrtý strategııasyndaǵy eksporttyq ekspansııanyń jemisi. «2005 jyly elimiz nebári 12 tonna balmuzdaq eksporttap, 12 myń tonnadan astam ónim ımporttaǵan. Qazir jaǵdaı túbegeıli ózgerdi: otandyq balmuzdaqtar álemniń 10 eline eksporttalady. Tátti ónimniń dámin kórgen memleketter suranysty da ósirip jatyr. Bul otandyq ónimniń básekege qabiletti sapaly ekenin aıshyqtaıdy», deıdi ol.
Onyń sózinshe, otandyq balmuzdaq óndirisi qazir qarqyndy damyp keledi. Osy salanyń óndirýshileri básekege qabilettilikti arttyrý úshin ónimderin túrlendirip, klassıkalyq dámnen bólek, túıe sútinen de balmuzdaq pen ıogýrt jasaýdy qolǵa alǵan. Buǵan qosa, saladaǵy zamanaýı tehnologııalar men otandyq kásiporyndardy memlekettik qoldaý balmuzdaq óndirisin tabysty ete túsken.
Balmuzdaq eksportynyń negizgi úlesin qamtamasyz etetin kásiporyndar endi halyqaralyq naryqtaǵy pozısııasyn nyǵaıtýdy jalǵastyryp, «Qazaqstanda jasalǵan» degen brendti álemdik naryqtarǵa tanyta túsýdi kózdep otyr.
Jalpy balmuzdaq óndirisi jyl saıyn ósim kórsetip kele jatqanyn atap ótken jón. Naqtyraq aıqanda, 2023 jyly ósim – 22%-dy, 2024 jyly 24%-dy quraǵan. Sonyń ishinde ishki naryqtaǵy satý kólemi 31%-ǵa ósken.
Elimizde turǵyndar qansha balmuzdaq tutynatyny jóninde resmı statıstıka júrgizilmeıdi. Degenmen de osy saladaǵy iri kásiporyn «Shın-Laın» ózderindegi satylym boıynsha ortasha tutyný kólemin eseptep shyǵarypty. Olardyń dereginshe, el azamattary jylyna shamamen 20 myń tonna balmuzdaq tutynady. Demek, bir adamǵa jylyna shamamen 3 kg balmuzdaqtan keledi degen sóz.
Tátti ónimdi qysy-jazy satyp alatyn otandastarymyz da balmuzdaqtyń ishki naryqtaǵy ótimdiligine úles qosyp otyr. Eń qyzyǵy, tutynýshylar kóbine ózimizde óndirilgen balmuzdaqtardy satyp alady eken.