Elimiz tarıhı kezeńge aıaq basty. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń uıytqy bolýymen jańa Konstıtýsııamyz qabyldanyp, memleket damýynyń berik quqyqtyq irgetasy qalandy.
Jańa Ata zań «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» qaǵıdatyna negizdelgen memlekettik basqarýdyń teńgerimdi modelin ornyqtyrýǵa baǵyttalǵan. Bul bılik tarmaqtarynyń úılesimin kúsheıtip, memlekettik ınstıtýttardyń jaýapkershiligin arttyrýǵa jol ashady.
Preambýla – jaı ǵana kirispe emes, ol – Negizgi zańnyń rýhy men ıdeıalyq ózegi. Osy rette Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev jańa Konstıtýsııany tereń maǵynaly ári memlekettiligimizdi aıshyqtaıtyn irgeli tujyrymdarymen kúsheıtip, tolyqtyrdy. Bul – Memleket basshysynyń Ata zańymyzdyń mazmunyn baıytyp, onyń negizgi baǵyt-baǵdarlarynyń aıqyn ári júıeli qalyptasýyna qosqan tarıhı eńbegi. Qujatta tarıhı sabaqtastyqqa erekshe mán berilýiniń sebebi de – osydan.
Zaman ózgeredi, dáýir almasady. Biraq ult úshin ózgermeıtin bıik qundylyqtar bar. Onyń eń asyly – egemendigimizdiń eńseli, al táýelsizdigimizdiń baıandy bolýy. Jańa Ata zańymyzda Qazaq eliniń Uly daladaǵy memleketterdiń zańdy murageri ekeni, halqymyzdyń birligi men qoǵamdyq kelisim qundylyqtary aıqyn kórinis tapty. Sonymen qatar memlekettiń ýnıtarlyq sıpaty, aýmaqtyq tutastyǵy men shekarasynyń myzǵymastyǵy konstıtýsııalyq deńgeıde berik bekitildi. «Ádiletti Qazaqstan», «Zań men Tártip», adam quqyqtaryn qorǵaý men ultaralyq birlik qoǵam turaqtylyǵynyń negizgi tirekteri retinde belgilendi. Buǵan qosa ekologııalyq jaýapkershilik, bilim men ǵylymdy damytý, ınnovasııalar men tehnologııalyq progress memleket damýynyń strategııalyq baǵdarlary qatarynda aıqyndaldy.
Osylaısha, jańa Konstıtýsııa tarıhı tájirıbeni, ulttyq qundylyqtar men zamanaýı damý talaptaryn ózara úılestirgen mańyzdy qujatqa aınalyp otyr. Bul – tek búgingi kúnniń máselesin sheshýge arnalǵan qujat emes. Ata zańnyń qabyldanýy – bolashaq urpaqtyń taǵdyryn aıqyndaıtyn tarıhı sheshim. Aldaǵy ýaqytta Negizgi zańnyń máni men mańyzyn qoǵamǵa keńinen túsindirý jumystaryn toqtatpaı, júıeli túrde jalǵastyrý asa mańyzdy. Bul – quqyqtyq memleket qurý jolyndaǵy negizgi mindettiń biri. Osy maqsatta elimizde konstıtýsııalyq-quqyqtyq mádenıet pen saýattylyqty qalyptastyrýdyń keshendi baǵdarlamasyn ázirlep, iske asyrý qajet dep sanaımyn. Baǵdarlama birneshe mańyzdy baǵytty qamtýǵa tıis.
Birinshiden, mektepterdegi «Quqyq negizderi» pániniń mazmunyn jańǵyrtyp, jańa Konstıtýsııanyń negizderin oqýshylarǵa túsinikti ári ómirmen baılanysty formatta oqytý qajet. О́skeleń urpaq zańnyń mánin mektep qabyrǵasynan bas-tap uǵynýǵa tıis.
Ekinshiden, joǵary oqý oryndarynda Konstıtýsııanyń mazmuny men qaǵıdattaryn tereń túsindiretin arnaıy kýrs-tar engizý qajet. Bul jastardyń quqyqtyq saýatyn arttyryp qana qoımaı, olardyń azamattyq jaýapkershiligin de nyǵaıtady.
Úshinshiden, qoǵam arasynda Konstıtýsııanyń negizgi qaǵıdattaryn júıeli túrde nasıhattaıtyn turaqty is-sharalar josparyn ázirleý qajet. Onyń rýhyn tereń túsingen urpaq qana zańdy qurmetteıtin, el taǵdyryna beıjaı qaramaıtyn, memleketshil, sanaly azamat bolyp ósedi. Bul – bizdiń bolashaq el tutqasyn ustaıtyn jastarymyzdyń aldyndaǵy ortaq jaýapkershiligimiz.
Únzıla ShAPAQ,
Májilis depýtaty