Musylman túsinigindegi aılardyń sultany sanalatyn Ramazannyń búgin – sońǵy kúni. Otyz kúndik paryz túıindeler tusta adamzat balasy aıryqsha mereke – Oraza aıtty qarsy alady. Úsh kúndik meıramda barsha musylman jurty bir-birine qonaqqa baryp, izgi tilegin aıtyp, dámnen aýyz tıedi.
Azanǵy Aıt namazynan bastalatyn bul merekeni musylman qaýymy erekshe yqylaspen kútedi. Taza da sándi kıimin kıip, ústine ıissýyn seýip, meshitti betke alatyn múminniń sol kúngi qýanyshy aıryqsha seziledi. Meshitte basyn sájdege qoıyp, merekelik qulshylyǵyn oryndap bolǵan soń, el-jurt et-jaqynyn aralap, úıdi-úıge aıttaıdy, bir-birin quttyqtap, izgi amaldarmen ǵana ýaqyt ótkizedi.
Aıt kúnin aıryqsha qarsy alatyn halqymyz úıdi de tap-tuınaqtaı etip jınap, bar dámdisin qonaqqa shyǵaryp, dastarqandy da molynan jaıady. Baýyrsaq pisirip, tipti usaq malyn soıyp, et asyp, úıine keler qonaǵyn tapjylmaı kútip otyratyndar qanshama. Bala kezden este qalǵany, úlkender Aıt namazy kúni tańerteń namazǵa deıin Alla Taǵalany eske alyp, duǵa-tilek jasap jatatyn. Islamtanýshy maman Muhamedjan Estemirov te muny izgi amaldardyń qatarynan ekenin aıtty.
«Aıt namazyna erterek ári jaıaý barǵan durys. Tipti tań namazynan keıin, kún shyqpaı turyp barsa jaqsy. Bul – alǵashqy saptan oryn alyp, úlken saýapqa ıe bolýdyń birden-bir joly», deıdi M.Estemirov.
Ol sondaı-aq saýapty da qaıyrymdylyq istermen aınalysý lázim sanalatynyn atap ótti. Máselen, pitir sadaqasyn Aıt namazynyń aldynda berý unamdy amal eken.
«Pitir ol jan sadaqasy bolyp sanalady. Ǵulamalar muny «jannyń zeketi» dep eseptegen. О́ıtkeni Aıt namazynan soń berilgen pitir sadaqa jaı sadaqa retinde qabyldanady. Sondyqtan muny umytpaǵan jón. Al Aıt kúnderi múmkindiginshe azamattar bir-birine syı-sııapat jasaýdy umytpaýy kerek. Bul – Paıǵambarymyzdyń (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) ósıeti», deıdi ıslamtanýshy.
Sondaı-aq ol Aıt namazyna bararda bir kóshemen baryp, qaıtar jolda basqa kóshemen júrgen abzal ekenine toqtaldy. Iаǵnı úıge jetkenshe jora-joldastar men baýyrlardyń, kórshilerdiń úıine kirip, aıttap, merekelep kelgen jón.
«О́z otbasyna da syı-sııapat úlestirýdi umytpaǵan jón. Osy kúnderi jaǵdaıyna qaraı ádetten tys kóbirek sadaqa berýge tyrysyp, musylmandarmen jyly shyraımen, jymıyp júzdesken durys. Sondaı-aq ómirden ozǵan adamdardyń úılerine baryp Quran oqyp, duǵa etý lázim», deıdi ıslamtanýshy.
Jalpy, ımamdar musylman jamaǵaty aı boıy astan tyıylyp, aýzyn ǵana bekitpeı, búkil nápsisin bógep, izgi amaldarmen ǵana aınalysqany abzal ekenin aıtady. Sol izgi amaldyń biri – qoǵamdaǵy birlikke uıyp, tatýlyq tóńiregine toptasý.
Belgili ıslamtanýshy Baqdáýlet qajy Nurmatuly búgingi tańda Aıt merekesiniń mańyzy odan ári arta túskenin aıtady. Onyń paıymdaýynsha, qoǵamda túrli áleýmettik, ekonomıkalyq ózgerister bolyp jatqan kezde adamdar arasyndaǵy birlik pen tatýlyqtyń mańyzy erekshe.
«Aıt – adamdardy jaqyndastyratyn, qoǵamdy biriktiretin kúsh. Bul kúnderi adamdar áleýmettik jeliler arqyly da bir-birin quttyqtap, baılanysyn nyǵaıtady. Degenmen dástúrli aıttaýdyń, ıaǵnı aǵaıyn-týysty aralap, hal surasyp aıttaýdyń orny erekshe ekenin umytpaýymyz kerek. Ol úshin jastarǵa Aıttyń rýhanı jáne tárbıelik mánin túsindirý qajet. Bul dástúrdiń tárbıelik máni úlken. Iаǵnı ol jastardy úlkenderdi qurmetteýge úıretedi, adamdar arasyndaǵy syılastyqty arttyrady, qoǵamda izgilik pen meıirimdilikti qalyptastyrady», deıdi ol.
Baqdáýlet qajy Nurmatuly balalar úshin de Aıt erekshe mereke ekenin alǵa tartty.
«Olardyń jańa kıim kıip, úılerdi aralap, táttilerge qaryq bolýy – balalardyń qýanyshyn arttyryp qana qoımaı, olardyń boıynda meıirimdilik pen baýyrmaldyq qasıetterdi qalyptastyrady. Sonymen qatar Aıt – ulttyq birlikti nyǵaıtatyn mereke. Bul kúnderi adamdar bir dastarqan basynda bas qosady. Bul – qoǵamdaǵy teńdik pen birliktiń belgisi», deıdi B.Nurmatuly.
Qonaqjaılyq qasıet ózgelerge qaraǵanda qanyna basymyraq bitken qazaq halqy úshin Oraza aıty dinı joralǵydan góri ultymyzben ǵasyrlar boıy birge jasasyp kele jatqan tól dástúrimizge, ulttyq merekege aınalyp ketken. Aıt merekesi arqyly ózimizdiń rýhanı qundylyqtarymyzdy saqtap, ony keıingi urpaqqa jetkizip te kelemiz.