Úkimet IýNESKO jáne ISESKO aıasynda mádenı murany saqtaý men ilgeriletýdiń 2026-2028 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparyn bekitti. Tıisti qaýlyǵa Premer-mınıstr Oljas Bektenov qol qoıdy. Bul qujat ulttyq qundylyqtardy saqtaý isin júıelep qana qoımaı, ony halyqaralyq deńgeıde keńinen tanytýǵa baǵyttalǵan mańyzdy bastama retinde baǵalanyp otyr.
Josparda tarıhı-mádenı eskertkishterdi saqtaý, materıaldyq emes mádenı murany qoldaý, mamandar daıarlaý, sondaı-aq elimizdiń osy saladaǵy halyqaralyq baǵdarlamalar men bastamalarǵa qatysýyn keńeıtý týraly naqty sharalar kózdelgen. Negizgi mindetterdiń qatarynda dúnıejúzilik mura nysandaryn qorǵaý sapasyn arttyrý, ulttyq mádenı qundylyqtardy halyqaralyq deńgeıde ilgeriletý, saraptamalyq jáne bilim berý bazasyn damytý, sondaı-aq mádenı murany saqtaý isine qoǵamdy keńinen tartý máseleleri qamtylǵan.
Keshendi jospar úsh negizgi baǵytty qamtıdy. Birinshisi – materıaldyq mádenı mura nysandaryn saqtaý men nasıhattaý. Bul baǵyt aıasynda halyqaralyq mańyzy bar eskertkishterdiń jaı-kúıine turaqty monıtorıng júrgizý, elimizdegi IýNESKO-nyń búkilálemdik mura nysandaryn basqarýdaǵy ádistemelik qural ázirleý, sondaı-aq mádenı mura obektileriniń aldyn ala tizimin keńeıtý arqyly olardy halyqaralyq deńgeıde ilgeriletý kózdelip otyr.
Ekinshi baǵyt – qazaq halqynyń materıaldyq emes mádenı murasyn damytý men qoldaý. Bul rette joıylyp ketý qaýpi bar ulttyq qundylyqtarǵa erekshe nazar aýdarylǵan. Atap aıtqanda, qazaqtyń kıiz úıin daıyndaý, bezendirý dástúri, kilem toqý óneri, sondaı-aq elimizdiń birqatar óńirinde saqtalǵan terme epıkalyq janry qorǵaýǵa alynatyn negizgi elementterdiń qatarynda.
Úshinshi baǵyt – IýNESKO-nyń «Álem jady» baǵdarlamasyn ilgeriletý. Bul bastama tarıhı jadyny saqtaýǵa jáne qujattyq muralardy júıeli túrde qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Josparda halyqaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa da erekshe mán berilgen. Atap aıtqanda, «Jibek joly: Kaspıı – Edil dálizi» nomınasııasyn daıyndaý boıynsha vedomstvoaralyq jáne saraptamalyq konsýltasııalar ótkizý josparlanǵan. Sonymen qatar kópultty «Alpamys batyr» eposyn IýNESKO-nyń Materıaldyq emes mádenı muralar tizimine engizý maqsatynda Ázerbaıjan, Túrkııa, О́zbekstan jáne Túrikmenstanmen birlesken jumys jalǵasady.
Taǵy bir mańyzdy baǵyt – Qazaqstannyń IKKROM, ıaǵnı, mádenı qundylyqtardy saqtaý men qalpyna keltirý máselelerin zertteıtin halyqaralyq ortalyqqa kirýge daıyndyq. Bul qadam kásibı yntymaqtastyqty keńeıtip, mádenı mura nysandaryn saqtaý men qalpyna keltirýde zamanaýı tásilderdi qoldanýǵa múmkindik beredi.
Keshendi jospardyń mańyzdy bóligi kadr daıarlaýǵa arnalǵan. IýNESKO-nyń Materıaldyq emes mádenı murany qorǵaý konvensııasyn júzege asyrý aıasynda jyl saıyn keminde 30 sarapshy arnaıy oqytýdan ótedi. Sonymen qatar halyqaralyq bilim korporasııasynyń bakalavrıat jáne magıstratýra baǵdarlamalary sheńberinde eskertkishterdi saqtaý boıynsha tujyrymdamalyq jáne eskızdik jobalar ázirleý qarastyrylǵan.