Týrızm – ekonomıkanyń ósimin qamtamasyz etetin ári elimizdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyratyn mańyzdy salalardyń biri. Memleket basshysy óz Joldaýynda týrıstik nysandardy sapasyn arttyryp, keleshegi zor baǵyttardyń áleýetin nyǵaıtýdy tapsyrǵan edi.
Ekonomıkanyń ornyqty sektory
Týrıstik ınfraqurylymdy keshendi damytýdy jergilikti atqarýshy organdar qyzmetiniń turaqty basymdyqtarynyń biri retinde ornyqtyrýdyń mańyzy joǵary. Salany jańǵyrtýda shetelden týrıster tartyp, zańnamany jetildirýge erekshe nazar aýdarylýǵa tıis.
Búginde elimizdiń týrıstik salasy turaqty ósim kórsetip, óńirlik damýdyń negizgi baǵyttarynyń biri retindegi ustanymyn nyǵaıtyp keledi. Týrıstik aǵynnyń artýy, ınvestısııa kóleminiń rekordtyq deńgeıge jetýi, ınfraqurylymnyń qarqyn alýy, qonaqúı sanynyń artýy salany uzaqmerzimdi ekonomıkalyq tıimdilikke baǵdarlanǵan jańa damý modeline kóshirýge negiz boldy. Byltyrǵy qorytyndyǵa súıensek, elimizdiń týrıstik salasy turaqty ósim kórsetti. Qonaqúıler men ózge de ornalastyrý oryndary 10 mln-nan astam qonaqty qabyldady. Onyń ishinde ishki týrıster sany 8,7 mln adamǵa jetip, aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 700 myńǵa artty. Syrtqy týrızmde de oń dınamıka saqtalyp otyr. Ornalastyrý oryndary qyzmetin 1,4 mln sheteldik týrıst paıdalandy. Bir jyl ishinde elimizge 15,7 mln shetel azamaty keldi. Onyń 11,1 mln-y týrıstik maqsatta saıahattaǵan.
Týrıstik aǵynnyń ósýimen qatar salanyń ekonomıkalyq qaıtarymy da artyp keledi. Ornalastyrý oryndarynyń jıyntyq tabysy 350,6 mlrd teńgege jetse, týrızm salasyna tartylǵan ınvestısııa 1,3 trln teńgeden asty.
Týrıstik salanyń ósimi negizgi baǵyttardyń barlyǵynda baıqalady: týrıster aǵyny ulǵaıyp, ornalastyrý ınfraqurylymy jańǵyryp, ınvestısııalyq belsendilik artyp keledi. Byltyr eldegi ornalastyrý oryndarynyń sany 4 482 birlikke jetti, al olardyń jalpy syıymdylyǵy 232 myńnan astam tósektik oryndy qurady. Byltyrmen salystyrǵanda salanyń ınfraqurylymy 179 nysanǵa jáne 7 myńnan astam orynǵa artty. Týrızmniń júıeli damýy uzaqmerzimdi úrdistermen de damıdy. Keıingi 15 jyl ishinde ornalastyrý oryndary qyzmetin paıdalanǵan qonaqtar sany tórt eseden asyp, 2,3 mln-nan 9,1 mln adamǵa deıin jetti. Sheteldik týrıster sany eki eseden artyp, 513 myńnan 1,3 mln adamǵa deıin, al salaǵa jyl saıynǵy ınvestısııalar kólemi jeti esege jýyq – 144 mlrd teńgeden 975 mlrd teńgege deıin ósti.
Týrısterdiń tutyný shyǵyndary damýdyń jeke ındıkatory retinde qarastyrylady. 2025 jyly 11,8 mıllıonǵa jýyq týrıstik sapar jasaldy, onyń 10,2 mıllıonnan astamy ishki týrızmge qatysty. Týrısterdiń jıyntyq shyǵyndary 1,13 trln teńgege jetti. Bul kólik, qoǵamdyq tamaqtaný, saýda jáne qyzmet kórsetý baǵyttarynyń nyǵaıýyna áser etti.
Tujyrymdama maqsaty – sapany nyǵaıtý
Salany odan ári óristetý týrızmdi damytýdyń 2029 jylǵa deıingi tujyrymdamasy sheńberinde júrgiziletin bolady. Jańartylǵan jospar 6 baǵytty qamtıdy, onyń ishinde 61 is-shara bar. Qosymsha 2026–2029 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasy daıyndaldy, onda taǵy 119 is-shara kózdelgen. Maqsatty baǵyttardyń biri – 2029 jylǵa qaraı ishki týrıster sanyn 11 mıllıon adamǵa deıin arttyrý.
Týrısterge usynylatyn baǵdarlamalardyń ár alýan bolýyna erekshe nazar aýdarylyp otyr. Qazirdiń ózinde ádettegi baǵyttardan bólek, elimizde ekotýrızm, agrotýrızm, avtotýrızm, at sporty marshrýttary, gastronomııalyq jáne iskerlik MICE-týrızm damyp keledi. Sondaı-aq balalar men jasóspirimder týrızmi jolǵa qoıylyp otyr. Bul baǵyt saıahatty bilim berý baǵdarlamalarymen biriktiretin «Tabıǵat sabaqtary» jobasy arqyly damıtyn bolady.
О́sý draıverleriniń biri ınvestısııalar aǵyny jáne halyqaralyq qonaqúı operatorlarynyń qataryn keńeıtý bolyp otyr. Aldaǵy ýaqytta elimizdiń 11 óńirinde álemdik deńgeıdegi 24 qonaqúı salý josparlanýda. Jobalar jeńildikpen nesıe berý jáne ınvestısııalyq preferensııa tetikteri arqyly memlekettik qoldaý aıasynda jeke ınvestısııalar esebinen júzege asyrylady. Qurylysy bastalǵan jobalardyń ishinde Qonaevtaǵy Hilton jáne Marriott halyqaralyq qonaqúı jelileri, Pavlodardaǵy Novotel, Qostanaıdaǵy Courtyard by Marriott, Qyzylordadaǵy Rixos, sondaı-aq Almatydaǵy Hilton Garden Inn, Hilton Park Almaty jáne Radisson Blu bar. Shymkentte jańa Hilton qonaqúıiniń ashylýy josparlanýda. Halyqaralyq qonaqúı jelileriniń elimizde ashylýy servıs sapasyn arttyryp, naryqtaǵy básekelestikti kúsheıtedi.
Jazǵy maýsymǵa daıyndyqtyń mańyzy zor
Jazǵy týrıstik maýsymǵa qaraı óńirlerde tanymal baǵyttardy damytý jáne saıahatshylar úshin jaılylyqty arttyrý baǵytyndaǵy jumys kúsheıtiledi. Almaty oblysynda Qonaev qalasy men ulttyq parkterdiń týrıstik ınfraqurylymyn jańǵyrtý jalǵasyp otyr. 4,5 mlrd teńge ınvestısııa tartylyp, №5 jaǵajaı abattandyrylyp, qazir №6 jáne №7 jaǵajaılardyń qurylysy júrgizilip jatyr. Sondaı-aq Qaıyńdy kóline jáne «Kóshpendiler qalasy» nysanyna aparatyn kireberis joldar jóndelip, «Alataý amanaty» týrıstik baǵyty damyp keledi.
Jetisý oblysynda Alakól jaǵalaýyn damytýǵa jáne kýrorttyq aımaqtyń kólik qoljetimdiligin arttyrýǵa erekshe kóńil bólinip otyr. Qazir quny 5,5 mlrd teńgeni quraıtyn Úsharal áýejaıynyń jańa termınalynyń jobasy ázirlenip jatyr. Sonymen qatar áýe reısterin sýbsıdııalaý jalǵasyp, temirjol qatynasynyń aýqymy keńeıtilýge tıis. Qaraǵandy oblysynda Balqash ındýstrııalyq aımaǵy men Qarqaraly aýdanyn qamtıtyn týrıstik klaster qarqyndy damyp keledi. Balqash áýejaıy jańǵyrtylyp, qonaqúı jobalary men týrısterge arnalǵan vızıt-ortalyqtar iske qosylyp jatyr. Sonymen qatar óńir týrıster aǵynyn arttyrý maqsatynda óziniń biregeı mádenı, sporttyq, tanymdyq is-sharalar kúntizbesin qalyptastyryp keledi.
Mańǵystaý oblysynda jaǵajaılar men jaǵalaýlardy jańǵyrtýǵa, sondaı-aq demalýshylardyń qaýipsizdigin arttyrýǵa basymdyq berilip otyr. Osy baǵytta týrıstik nysandardy abattandyrý jumysy júrgizilip, tanymal demalys aımaqtarynda beınebaqylaý kameralary ornatylmaq. Býrabaı, Baıanaýyl men Imantaý – Shalqar kýrorttyq aımaǵynda týrıstik ınfraqurylymdy jańǵyrtý jalǵasady. Atap aıtqanda, qutqarý stansalary salynyp, ekologııalyq soqpaq joldar jelisi jóndelip, týrıstik nysandarǵa kólikpen qatynaý qoljetimdiligi jaqsarmaq.
«Almaty SuperSki»: jobalaýdan qurylysqa deıin
Eldegi aýqymdy týrıstik jobalardyń biri — «Almaty SuperSki» taý-shańǵy kýrorty. Qazir jobany ázirleý kezeńi aıaqtalyp, naqty qurylys jáne júzege asyrý satysyna ótýde. Negizgi seriktester ashyq halyqaralyq konkýrstar arqyly belgili bolmaq. 11 zamanaýı aspaly joldyń qurylysy álemde myńdaǵan jobalardy júzege asyrǵan osy saladaǵy kóshbasshylardyń biri – Poma fransýz kompanııasyna júktelmek. Kýrortta ártúrli tıptegi gondolalar men kreslolardyń zamanaýı júıesin qurý josparlanýda. Sáýlet pen ınjenerlik sheshimderge erekshe nazar aýdarylady. «Foster + Partners» halyqaralyq bıýrosynyń tujyrymdamasyna sáıkes qurylysta zamanaýı aǵash konstrýksııalar qoldanylady. Olardy jobalaý men óndirýdi kúrdeli qatty aǵash nysandarymen jumys isteý tájirıbesimen tanymal kanadalyq «StructureCraft» kompanııasy júzege asyrady. Qurylys alańynda jumystar qazirdiń ózinde bastaldy. «Almaty SuperSki» kýrortyn iske qosý 2028 jyldyń jeltoqsanyna josparlanǵan.
Joba týrıster úshin jańa tartymdy ortalyqqa aınalyp, Almaty taýly klasteriniń áleýetin ashýǵa yqpal etedi dep kútilýde. Sonymen qatar ol qyzmet kórsetý salasyna jáne ekonomıkadaǵy sabaqtas salalarǵa qosymsha serpin bermek.
Sıfrlandyrý – damýdyń jańa draıveri
Sıfrlyq sheshimder týrızmdi damytýdyń mańyzdy quraldarynyń birine aınalyp keledi. Kazakhstan.travel ulttyq týrıstik portaly týrısterge birneshe tilde elimizdiń týrıstik baǵyttary, marshrýttary men el ishinde saıahattaý múmkindikteri týraly aqparat usynady. Sonymen qatar syrttan kelgen qonaqtarǵa arnalǵan jańa servıster de damyp keledi: E-Guides júıesi, sheteldik týrısterge arnalǵan QR-sheshimder jáne negizgi týrıstik qyzmetterdi bir sıfrlyq ortaǵa biriktiretin TravelStan mobıldi qosymshasy iske qosylǵan.
Salanyń mańyzdy bólek baǵyty – oqıǵalyq týrızm. 2026 jylǵy kúntizbege mádenıet, etnografııa, sport, gastronomııa syndy baǵyttardy qamtıtyn 55 is-shara engizildi. Jyl basynan beri óńirlerde birqatar iri sharalar ótti. Olardyń qatarynda «Astana Symphony» dástúrli óner men mýzyka festıvali, Burabay Ice qysqy festıvali, «Amal keldi – Jyl keldi» etnomádenı festıvali, «DámDásTour» gastronomııalyq festıvali, Eurasian Book Fair halyqaralyq kitap kórmesi, «Taraz – qolónershiler qalasy» festıvali, «Qyzǵaldaq-mura» halyqaralyq festıvali, Sıvers almasynyń gúldeý festıvali jáne PGL Astana 2026 halyqaralyq kıbersport týrnıri bar. Is-sharalar turǵyndar men týrıster tarapynan úlken qyzyǵýshylyq týdyryp, óńirlerdiń mádenı jáne týrıstik áleýetin keńinen tanytýǵa múmkindik berdi.
Oqıǵalar kúntizbesindegi negizgi sharalar jazǵy maýsymǵa josparlanǵan. 2026 jylǵy maýsym aıynda elimizdiń óńirlerinde birqatar iri is-shara ótkiziledi. Olardyń qatarynda «Tary Fest» etnofestıvali, «Altyn besik – Aqsýat» óner jáne sport festıvali, Beu Fest jastar mýzyka festıvali, «The Spirit of Tengri» halyqaralyq festıvali, «Kókmaısa-2026» ulttyq taǵamdar festıvali, «Qazynaly Kaspıı» halyqaralyq festıvali, «Balkhash Tour Fest» jazǵy festıvali, «Qymyzmuryndyq» etnofestıvali jáne «Jolan júırigi» halyqaralyq báıgesi bar. Bul is-sharalar oqıǵalyq týrızmdi damytýǵa, óńirlik brendterdi ilgeriletýge jáne jazǵy kezeńde týrıster aǵynyn arttyrýǵa yqpal etedi.