Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aýqymdy sıfrlandyrýdyń jáne jasandy ıntellekt tehnologııalaryn jappaı endirýdiń 2029 jylǵa deıingi «Digital Qazaqstan» jalpyulttyq strategııasyn bekitý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Jańa qujat elimizdiń tehnologııalyq damýynyń basym baǵyttaryn aıqyndap, sıfrlyq memleket qalyptastyrý isine jańa serpin beredi. Strategııa ekonomıkanyń túrli salasyna ozyq tehnologııalardy keńinen engizýge, memlekettik qyzmetterdiń tıimdiligin arttyrýǵa jáne jasandy ıntellekt ekojúıesin damytýǵa jol ashýǵa tıis.
Premer-mınıstrdiń orynbasary – Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstri Jaslan Mádıevtiń aıtýynsha, «Digital Qazaqstan» strategııasy jekelegen qyzmetterdi sıfrlandyrýmen shektelmeıdi. Qujattyń basty maqsaty – elimizdi tolyqqandy sıfrlyq memleketke aınaldyrý. Osy jolda memlekettik basqarý, ekonomıka jáne áleýmettik salada jasandy ıntellekt keńinen engiziledi.
Demek, memlekettik júıeler ózara baılanysyp, qyzmetter azamattyń ómirlik jaǵdaıyna qaraı avtomatty túrde usynylady. Máselen, áleýmettik tólemderdi rásimdeý, dárigerge jazylý nemese bilim berý qyzmetterin alý úderisi áldeqaıda jeńildeıdi.
Strategııanyń taǵy bir mańyzdy baǵyty – ekonomıkany sıfrlyq transformasııalaý. Aýyl sharýashylyǵy, ónerkásip, qurylys, kólik jáne qarjy salalarynda jasandy ıntellekt pen sıfrlyq tehnologııalar keńinen engiziledi. Bul eńbek ónimdiligin arttyryp, shyǵyndardy azaıtýǵa jáne bıznestiń básekege qabilettiligin kúsheıtýge múmkindik beredi.
Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstrliginiń málimetinshe, jasandy ıntellektini jappaı engizý, ónerkásip, logıstıka jáne energetıkany sıfrlandyrý el ekonomıkasyna qosymsha serpin beredi. Al tehnologııalyq jobalarǵa tartylatyn ınvestısııa kólemi 10,5 – 16,5 mıllıard dollarǵa deıin jetýi múmkin.
Jańa strategııa bilim salasyna da erekshe nazar aýdarady. Qujatta jasandy ıntellekt mamandaryn daıarlaý, óńirlik IT-mektepter jelisin keńeıtý jáne halyqtyń sıfrlyq saýattylyǵyn arttyrý kózdelgen. Sonymen qatar oqýshylar úshin jasandy ıntellekt negizindegi jeke bilim berý baǵyttaryn qalyptastyrý josparlanyp otyr.
Sarapshylardyń pikirinshe, álemde jasandy ıntellekt tehnologııalaryn erte meńgergen elder jańa ekonomıkalyq kóshbasshylarǵa aınalady. Sondyqtan «Digital Qazaqstan» strategııasy elimizdiń aldaǵy onjyldyqtaǵy básekege qabilettiligin aıqyndaıtyn mańyzdy qujat sanalady.
«Memleket basshysy úsh jyl ishinde elimizdi tolyqqandy sıfrlyq elge aınaldyrý mindetin qoıyp otyr. Búginde jasandy ıntellektiniń tolyq ekojúıesin qalyptastyryp jatqan elder kósh bastap keledi. Mundaı arhıtektýra «AI Economy Stack» dep atalady jáne ol energetıka men ınfraqurylym, esepteý qýattary, derekter men úlken tildik modelder, sıfrlyq platformalar jáne qoldanbaly JI-qyzmetteri degen bes deńgeıdi qamtıdy», dedi mınıstr.
Al IT mamany Meıirjan Áýelhanulynyń aıtýynsha, bul Jarlyqtyń basty qundylyǵy – onyń saıası mańyzynda.
«Úsh jyl boıy mınıstrlikterdiń árqaısysy óz baǵyty boıynsha ǵana sıfrlandyrýmen aınalysyp keldi. Al «Digital Qazaqstan» osynyń bárin bir júıege biriktiredi. Taǵy bir mańyzdy tusy onyń merziminde. 2029 jylǵa deıingi kezeń – bar-joǵy úsh jyl. Bul – nátıjesi tez arada aıqyn seziletin qysqa merzim. Halyq ta, bıznes te, sheneýnikter de atqarylǵan jumystyń jemisin birneshe jyl ishinde kóre alady. Biraq eń bastysy – «Qarapaıym azamattyń, bıznestiń, muǵalimniń ómirinde naqty ne ózgerdi?» degen suraqqa shynaıy jaýap tabylýy kerek. Osy strategııanyń negizgi tabysy men jeńisi de dál osy suraqqa beriletin jaýappen ólshenbek», dedi M.Áýelhanuly.
Strategııa úsh negizgi baǵyt aıasynda júzege asyrylady. Birinshisi – azamattardyń múddesi úshin sıfrlandyrý. Bul baǵytta memlekettik qyzmetter adamnyń ómirlik jaǵdaıyna beıimdelip, proaktıvti formatqa kóshiriledi. Mysaly, áleýmettik tólemder men memlekettik qoldaý kómekterin alý kezinde azamattardyń qosymsha qujat jınaýyna qajettilik birtindep azaıady. Densaýlyq saqtaý salasynda derekterdi taldaý negizinde aýrýlardyń aldyn alý men emdeý sapasyn arttyrý kózdelse, bilim berý júıesinde oqýshylardyń qabiletine qaraı jeke oqý baǵyttaryn qalyptastyrý josparlanǵan.
Ekinshi baǵyt naqty sektordy sıfrlyq transformasııalaýǵa arnalǵan. Qujatta aýyl sharýashylyǵy, ónerkásip, qurylys, kólik jáne qarjy salalaryn sıfrlyq tehnologııalar negizinde jańǵyrtý mindeti qoıylǵan. Sonymen birge robottehnıka, ushqyshsyz júıeler, sıfrlyq aktıvter jáne ǵarysh tehnologııalary sııaqty jańa salalardy damytýǵa basymdyq beriledi.
Strategııa aıasyndaǵy eń iri jobanyń biri – «AI Hub» qurý. Ol ǵylymı ortalyqtardy, joǵary oqý oryndaryn, tehnologııalyq kompanııalar men esepteý qýattaryn bir jerge shoǵyrlandyratyn óńirlik ınnovasııalyq alań bolmaq. Munda jasandy ıntellekt baǵytyndaǵy jańa ónimder ázirlenip, synaqtan ótkizilip, kommersııalandyrylmaq. Memleket bul bastama arqyly elimizdi Ortalyq Azııadaǵy tehnologııalyq habtardyń birine aınaldyrýdy kózdeıdi.
Jasandy ıntellekt dáýirinde elderdiń básekege qabilettiligi tabıǵı resýrstardan bólek, tehnologııalyq múmkindigimen de ólshenedi. Sondyqtan «Digital Qazaqstan» elimizdiń sıfrlyq qyzmetterdi damytý kezeńinen sıfrlyq basqarý kezeńine ótýin qamtamasyz etetin mańyzdy strategııalyq qujat retinde baǵalanyp otyr.