Qazaq rýhanııatynyń ózeginde ǵasyrlar boıy ulttyń jadyn saqtap kelgen qos qudiret bar: biri – sóz óneri bolsa, ekinshisi – kúı óneri. Kúı – halyqtyń jazylmaǵan shejiresi, ýaqyt pen keńistikti jalǵaǵan ún. Sol qasıetti ún búgingi teatr sahnasynda jańa sıpatqa ıe bolyp, kórkemdik bolmystyń ajyramas bóligine aınalyp keledi. Osy úrdistiń jarqyn úlgisiniń biri – Qalıbek Qýanyshbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq mýzykalyq drama teatrynyń Halyq aspaptar ansambli.
Jaqynda atalǵan óner ujymy óziniń bes jyldyq mereıtoıyn atap ótti. Shyǵarmashylyq keńistikte bul – ýaqyt tutas bir mekteptiń qalyptasýyna, kórkemdik ustanymnyń ornyǵýyna, kásibı dástúrdiń bekýine jetkilikti kezeń. Osy jyldar ishinde ansambl ulttyq mýzykany nasıhattaýshy ǵana emes, teatr keńistigindegi mýzykalyq mádenıettiń jańa úlgisin qalyptastyrǵan ujym retinde tanyldy.
Kez kelgen óner ujymynyń taǵdyry ony dúnıege ákelgen tulǵanyń bolmysymen sabaqtasyp jatady. Qallekı teatry quramyndaǵy Halyq aspaptar ansambliniń tarıhy da onyń negizin qalaýshy, talantty dırıjer, bilikti pedagog, halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty, Mádenıet salasynyń úzdigi Maraljan Myrzaqulovanyń esimimen tyǵyz baılanysty. Sońǵy demi úzilgenshe ulttyq mýzykaǵa bar ǵumyryn arnaǵan Maraljan Qazbekqyzy 2021 jyly teatr janynan halyq aspaptar ansamblin qurý bastamasyn kóterdi. Bul jańa ujymnyń qurylýy ǵana emes, dástúrli mýzykany teatrlyq keńistikpen toǵystyrǵan, sahnadaǵy dramalyq áreket pen mýzykalyq oıdyń birtutas kórkem álemin qalyptastyrǵan tyń shyǵarmashylyq alańnyń dúnıege kelýi bolatyn. О́ner ıesi ansambldiń repertýaryn jasaqtap qana qoıǵan joq, onyń estetıkalyq baǵdaryn, oryndaýshylyq mektebin, kórkemdik baǵytyn aıqyndap berdi.
Búginde sol ıgi joldy halyqaralyq jáne respýblıkalyq baıqaýlardyń laýreaty, dırıjer Berik Sarybaı jalǵastyryp keledi. 2025 jyldan bastap ujymǵa jetekshilik etken jas mýzykant ansambl shyǵarmashylyǵyna jańa tynys ákeldi. Onyń izdenisterinen dástúr men zamanaýı mýzykalyq oılaýdyń tabıǵı úılesimi baıqalady. Sonyń nátıjesinde ansambl repertýary jańaryp, ulttyq aspaptardyń kórkemdik múmkindigin keńinen tanytatyn tyń jobalar dúnıege kele bastady.
Ujym alǵashqy qadamynan-aq halyqaralyq óner keńistiginde óz ornyn aıqyndaı bildi. «Asia Folk – 2021» halyqaralyq festıvalindegi bas júlde men I dárejeli dıplom, Fransııada ótken «Nouvelles Étoiles» baıqaýyndaǵy jeńis – qazaqtyń ulttyq aspaptyq mádenıetiniń álemdik deńgeıde moıyndalýynyń kórinisi boldy. Degenmen, ansambldiń basty jetistigi marapattar sanymen ólshenbeıdi. Onyń negizgi mıssııasy – teatr ónerindegi mýzykanyń rólin jańa deńgeıge kóterý. Bul turǵydan alǵanda Qyrǵyzstanda ótken «ART Ordo – 2023» halyqaralyq teatr festıvali erekshe atalady. Teatr sahnalaǵan «Baıan sulý – Qozy Kórpesh» mýzykalyq dramasynyń tórt saǵatqa sozylǵan qoıylymyn ansambl tolyqtaı jandy mýzykamen súıemeldedi. Munda mýzyka jaı ǵana fon qyzmetin atqarǵan joq. Ol dramatýrgııalyq árekettiń belsendi qatysýshysyna aınaldy. Keıipkerlerdiń ishki psıhologııasyn ashyp, sahnalyq tartystyń emosııalyq qýatyn kúsheıtti. Nátıjesinde, qoıylym festıvaldyń bas júldesin ıelendi.
Atalǵan tájirıbe ansambldiń teatrlyq úderistegi ornyn aıqyn kórsetti. Búginde ujym Erkin Jýasbektiń «Úılený», Muhtar Áýezovtiń «Aıman – Sholpan» komedııalary men «Keshki...7» spektakl-konsertiniń mýzykalyq álemin qalyptastyryp, sahnadaǵy oqıǵa men mýzykalyq dramatýrgııa arasyndaǵy altyn kópir qyzmetin qatar atqaryp keledi.
Ujym quramyndaǵy mýzykanttar da – ulttyq aspaptardyń tabıǵatyn tereń meńgergen kásibı oryndaýshylar. Dombyra, qobyz, jetigen, sybyzǵy, sazsyrnaı, shańqobyz, daýylpaz, shińkildek syndy kóne aspaptardyń úndik múmkindikteri olardyń oryndaýynda jańa boıaýlarǵa ıe bolady. Eń bastysy, ansambl dástúrdi qaıtalaýmen shektelmeıdi. Olar ulttyq murany búgingi tyńdarmannyń qabyldaý ereksheligine beıimdep, zamanaýı kórkemdik keńistikke engizip keledi. Osy ustanym «Jas Time – Jańa baǵyt», «Qosh keldiń, Jańa jyl», «Jibek jolyndaǵy úndestik: Dostyq kópiri», «Kóktem sazy» sekildi konserttik baǵdarlamalardan anyq kórindi. Aıtýly jobalar ulttyq mýzykany jańa aýdıtorııaǵa jaqyndatyp, qazaq aspaptyq óneriniń ýaqytpen birge damyp kele jatqanyn dáleldedi.
Ansambldiń besjyldyq mereıtoıyna arnalǵan konsert te osy shyǵarmashylyq joldyń kórkem qorytyndysy ispetti ótti. Kesh shymyldyǵy J.Temirǵalıevtiń «Baqtybaıdyń áýenimen» ashyldy. «Naz» memlekettik bı teatrynyń bıshileri qatysqan qoıylymdyq kompozısııa kórermendi birden qazaqy mýzykalyq keńistikke jeteledi. Odan keıin oryndalǵan M.Berdiǵulovtyń «Shahrıstany» men Qurmanǵazynyń «Saranjap» kúıi ansambldiń oryndaýshylyq qýatyn aıshyqtaı tústi. Akter Qasymhan Buǵybaı shyrqaǵan Kenenniń «Kóksholaǵy» halyqtyq ánshilik dástúrdiń ómirsheńdigin sezindirse, qobyzshy Aıda Ábenovanyń oryndaýyndaǵy Nurbolat Sahynyń «Aqqan juldyzy» keshtiń lırıkalyq tynysyn tereńdete tústi.
Mereıtoılyq baǵdarlamadaǵy erekshe sátterdiń biri álemdik mýzyka jaýharlarynyń ulttyq aspaptar úninde jańǵyrýy boldy. Tımýr Ábdikeev oryndaǵan Astor Pıassollanyń «Oblivion» shyǵarmasy qazaq aspaptarynyń múmkindigi qandaı keń ekenin dáleldedi. Sondaı-aq Iаnnıdiń «Daýyly», Rıshar Galıanonyń «Tango pour Claude» týyndysy, D.Bekkerdiń «Salamanka» rok-bolerosy kórermendi ulttyq mýzykadan jahandyq mýzyka keńistigine jetelegendeı áser qaldyrdy. Al konsert sońynda oryndalǵan Tólegen Shókenovtiń «Ǵasyrlar áýeni» shyǵarmasy keshtiń ıdeıalyq túıinine aınaldy.
Búginde Qallekı teatrynyń Halyq aspaptar ansambli –konserttik ujym ǵana emes, ulttyq jadyny jańǵyrtýshy mádenı ınstıtýt, sahna men kúıdi toǵystyrǵan shyǵarmashylyq zerthana, dástúr men bolashaqty jalǵaǵan altyn kópir. Olardyń árbir oryndaýynda qazaq dalasynyń úni, ata-baba murasy, ǵasyrlardan jetken kúı mádenıetiniń tereń fılosofııasy bar.