Jyldaǵydaı egistik bastalǵanda Almaty oblysyndaǵy Eńbekshiqazaq aýdanyna keldik. Almatyda bir top BAQ ókilderin Shelekke alyp kelgen Áleýmettik-jaýapty fermer kúni atap ótýge qatysty shara bolatyn. Aldymen egin sebýge ázirliktiń bastalýy qarsańynda «Eń úzdik áleýmettik-jaýapty fermer – 2014» konkýrsyn marapattaý saltanaty bolyp ótti. Osydan keıin BAQ ókilderi fermerlermen jáne sharýashylyqtardyń jaldamaly jumysshylarymen áńgimelesýge múmkindik aldy.
Fermerlerdi qoldaý sharasyn bıyl «Eńbekshiqazaq aýdany jergilikti qaýymdastyq qory» qoǵamdyq qory ózgeshe ótkizýge sheshim qabyldapty. Fermerlermen oılasa otyryp, jeńimpazdarǵa burynǵydaı turmystyq tehnıka emes, egistik kezinde kerek bolatyn qural-jabdyqtardy syıǵa tartty. Sonymen, bıyl ótken maýsymda Eńbek kodeksiniń talaptaryn buljytpaı saqtap, jaldamaly jumyskerlerdiń jumys isteýi jáne turmys jaǵdaıyna laıyqty jaǵdaı jasap jáne óz sharýashylyǵynda bala eńbegin paıdalanýǵa jol bermegeni úshin eń úzdik 9 áleýmettik-jaýapty fermerdi atap ótti. Jeńimpazdar kelesi kórsetkishter boıynsha anyqtaldy: sharýashylyq júrgizý boıynsha zańdy qujattarynyń bolýy; jaldamaly jumyskerlermen jazbasha túrde jasalǵan eńbek sharttarynyń bolýy; jaldamaly jumyskerlerdiń eńbegi men turmys jaǵdaıyna qatysty standartty talaptardy oryndaýy; der kezinde aılyq tólemaqysyn berip otyrý, bala eńbegin paıdalanbaý; Erikti aýylsharýashylyq tájirıbesi talaptaryn saqtaý (Eýroodaqta resmı túrde qabyldanǵan qorshaǵan ortaǵa teris yqpal etý kózderin azaıtý jáne óndiriletin ónim sapasynyń joǵary bolýyn qamtamasyz etetin aýylsharýashylyq óndirisin júrgizý standarty). – Biz bes jyldan beri aýdannyń áleýmettik-jaýapty fermerlerin yntalandyryp kelemiz. Osy konkýrstyń arqasynda kóp fermerler «Eń úzdik fermer» ataǵyna ıe bolýǵa umtylyp, eńbek sharttaryn saqtap jáne ony ashyq júrgizýde. Osylaısha, fermerler tarapynan jaldamaly jumyskerlerdiń jaǵdaıyn jaqsartýǵa degen múddelilikti kórip otyrmyz. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha eń úzdik fermerdiń biri – Qaırat aýylynyń turǵyny Ibragımova Hýmabývı – bir jyl ishinde burynǵy kórsetkishterin jaqsarta aldy, – deıdi oblystyń negizgi salyq tóleýshisi bolyp tabylatyn «Fılıp Morrıs Qazaqstan» JShS óndiris bóliminiń menedjeri Olga Kazarova. Máselen, saraptaý komıssııasynyń baǵalaýy boıynsha, Hýmabývıdiń sharýashylyǵynda turatyn jumysshylardyń jumys jáne turmys jaǵdaıy jaqsy. Bul otbasyda 7 adam bar, olardyń 4-eýi – balalar. Bular Hýmabývıdiń sharýashylyǵynda 8 jyldan beri turady. Jaldamaly jumysshylar turatyn 4 bólmeli jeke úıde barlyq turmystyq tehnıka men monshasy bar. Balalary Qaırat eldi mekenindegi orta mekteptiń bastaýysh synybyna barady, oqýlary úzdik, sport jarystaryna belsene qatysady, gramota men medaldarǵa ıe. Jumysshy otbasynyń otaǵasy Ýmarov Avazbek pen fermer Hýmabývı Ibragımova «Aýyl aımaqtardy damytý» baǵdarlamasy sheńberinde ótkiziletin barlyq semınarlarǵa qatysady. Temeki sharýashylyǵynan basqa, sharýa qojalyǵy kókónis jáne jemis-jıdek ósirýmen de aınalysady, Qaırat eldi mekeninde sút satý men satyp alý beketi bar. 2014 jyly fermer otbasy Qaırat eldi mekeninde jańa úıdiń qurylysyn bastaǵan. Osynyń bári adal eńbek pen fermerdiń jáne jumyskerleriniń arasyndaǵy syılastyqtyń arqasynda júzege asyp otyr. Al Sabyrjan Jaılybekovtiń «Jaılybek» sharýa qojalyǵynda 2014 jyly 5 jaldamaly jumysker eńbek etip, sharýashylyq basshylary sheteldik jumys kúshin tartýǵa ruqsat alypty. Fermerler jumys júrgizý men tapsyrý merzimderin jáne qaýipsizdik talaptaryn qatań saqtaıdy. Eńbekshiqazaq aýdany jergilikti qaýymdastyq qorynyń atqarýshy dırektory Baqytgúl Elshibaeva jýrnalısterge bergen suhbatynda burynǵydaı syrttan zańdy-zańsyz aǵylyp kelip jatqan eńbek mıgranttary azaıǵandyǵyn atady. Sonymen, bıyl da 9 semınar ótetinin, oǵan qosa Florıdadan (AQSh) keletin ǵalymdarmen birge Eńbekshiqazaq aýdanynda qandaı ósimdikter, kókónister men jemister ósirýge jáne ony qaıda satýǵa bolatyndyǵyna qatysty agrosynaqtar júrgiziletini belgili boldy. Osy bıznes-joba aıasynda 4 fermermen kelisimshart jasalmaq. Bul bastamaǵa «Fılıp Morrıs Qazaqstan» kompanııasy qarjylaı qoldaý kórsetpek. Qysqasy, qazirgi tańda Shelekte áleýmettik belsendi fermerler sany jeterlik. El zańdaryn buzbaı júrgizýge tyrysatyn fermerler sany artyp keledi. Bul sheteldik jaldamaly jumyskerlerdiń Qazaqstanda qaýipsiz eńbek etýine, zańdy túrde qorǵalýyna múmkindik beredi. Eń bastysy, fermerlerdiń adal qyzmeti salyq pen ózge alym-salymdy tóleý esebinen memleket qazynasynyń tolyǵýyna septigin tıgizýde.
Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan». Almaty oblysy.