О́mir oty

Qazaqta: «Taý balasy taýǵa qarap ósedi» degen sóz bar. As­qaraly shyńdary birinen ekinshisi asa asqaqtap kókke shanshylsa, ulandary jarysa oqý oqyp quddy sol muzarttar ispetti ǵylymnyń qııa jolynda ózara básekege túskeni estigen jandy qýantary haq. Eksheı bilsek, bul zańdy qubylys. Saf aýasy men tunyq ta taza myń burala aǵatyn sansyz bulaqtarynyń sýy qandaı ǵalamat. Sýsap kelgen jan meıirlene shólin basyp, rahat bir áserge bóleneri anyq. Júzdep sanalatyn dárilik shópteriniń mal men janǵa dárýmendigi óz aldyna. Tilge tıek etip otyrǵan qart Alataýdyń bir silemi bolyp sanalatyn Sýyqtóbe osy sózimizge naqty dálel bolady. Tóbesindegi jazıraly jaılaýynda qazaq pen qyrǵyz at jarystyryp jatady. Osy Sýyqtóbeniń etegindegi 150 úı tútin tútetip otyrǵan Qas­tek atty aýyl Qazaqstan ǵy­lymyna 65 ǵylym kandıdatyn, 15 ǵylym doktoryn bergen qasıetti eldi meken bolyp sanalady. Osydan tórt júz jyl buryn Sýyqtóbe baýraıynda dúnıege kelip, ómir súrip, kúlli qazaq saharasyn qas dushpannan qorǵaǵan Qarasaı batyrdan jalǵasqan adamı qundylyq kókirek kózi ashyq pendelerdi bıik maqsatqa jeteleı túseri anyq. Sonyń áserinen bolar shaǵyn aýyl­da ósken 15 akademıktiń ekeýi bir áýletten shyǵypty. Naqtylaı tússek, Toqtasyn jáne Toqtamys Meńdebaev degen azamattar. Bul káýsar bulaq sýyn ǵana iship, tańǵajaıyp tamasha tabıǵatyna tamsana ósken sýyqtóbelikterdiń bir ereksheligi bolsa kerek. Mine, sol áýlet jalǵasy búginde asqaraly 60 jasqa tolyp otyrǵan Keńesbek Meńdebaev qarjyger bolyp elge tanylyp, Almaty oblysy qarjy basqarmasynyń basshysy qyzmetin minsiz atqaryp, el ekonomıkasynyń órkendep ósýine ózindik úlesin qosyp júrgen azamat.

Negizi, suńqar qus úsh ret túleıdi. Keńesbek Meńdebaev ta qus tóresindeı túlep te túrlenip te jetisýlyqtardyń qarjy salasynyń tizginin ustaǵaly qalaıda halyqqa bersem, osynaý ıen baılyqtyń paıdasyn myna el kórse eken degen ustanym qalyptasqan. Esh dabyrasyz zańnama sheńberinde baıyptylyǵy men baısaldylyǵynan tanbaıtyn jannyń ár qadamy ornyqty. Sýyqtóbeniń tól perzenti eńbek jolyn qatardaǵy jumysshy bolýdan bastap, er azamattyń bir mindeti áskerı boryshyn ótep týǵan jerine oralyp joǵary bilim alǵan soń, qyzmet baspaldaqtary birtindep ósse Jambyl, Tal­ǵar aýdandary qarjy salalaryn basqaryp, áleýetin ta­nytqandyqtan, 2013 jyldyń basynan beri Almaty oblysy qarjy basqarmasynyń basshysy qyzmetin atqarýda. Tól mindetin jetik meńgergen jan birqalyptylyqtan tanǵan emes. Memlekettik qyzmet etıkasyn qatań saqtap, uıymdastyra bilip, utyp júrgen jaıy bar. Oblystaǵy qarjy salasy týraly derekterge júginsek, 2014 jylǵy jalpy óńirlik ónim 1829,0 mlrd. teńgege jetip jan basyna shaqqanda 930,0 myń teńgeni qurady. Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlama­synyń iske asyrylýy oblys ekonomıkasynyń naqty sektorlarynyń damýyna yq­pal etti. Byltyr oblysta 537,3 mlrd. teńgeniń ónimi óndirilip, kólem kórsetkishi 101,9%-dy qurady. Aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń kólemi 412,4 mlrd. teńge bolyp, respýblıkalyq paıyzdyq kólemniń 16,4%-yn berdi. Aýyl sharýashylyǵy salasyn memlekettik qoldaý jyldan-jylǵa ósýde, Statıstıkalyq málimetke júginsek, byltyr Almaty oblysynda 39,6 mlrd.teńgeden astam qarjy ıgerildi. Qurylys jumystarynyń kóle­mi 201,6 mlrd. teńgege jetip, belsendi shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany 93,8 birlikti qurady. Byltyrǵy jylǵy baǵalaýǵa deıingini esepteýmen negizgi kapıtalǵa tartylǵan ınvestısııa kólemi 452,7 mlrd. teńgege ósip, jeti­sý­lyqtardyń respýblıka kólemindegi úlesi 6,9%-ǵa jetti. Ras, bul kórsetkishter jergi­likti bıliktiń tynymsyz eńbeginiń jemisi. Desek te, osynaý qyrýar sharýanyń zańnama sheńberinde atqary­lyp, quzyrly organdar tekseri­lýlerinen jaqsy ótýi, eń bas­tysy, sol bılikke qajetti eseptik kórsetkishterdiń der kezinde berilip otyrýy úlken jumys. Syrt kóz birsydyrǵy qarap óte shyǵýy da bek múmkin. Al eksheı bilgen jan sol bir jaýapkershilik júgin arqalap kásibı turǵyda maman retinde istelingen jumysty baǵalaı bilgeni de jón. Túıindep aıtqanda, taý perzentiniń iriligi men mańǵaz­dyǵyn pash ete otyryp, tegine tartqan tekti ul ekendigin basa aıtqan lázim. Bir jyldary aýyldyq okrýg ákimi laýazymyn da minsiz atqara bilgen ol júrek qalaýymen tańdap alǵan mamandyǵy boıynsha eńbegin jalǵastyra bildi. «Qar­jy qyzmetiniń úzdigi» jáne merekelik medaldardyń ıegeri Keńesbek Meńdebaevtyń óne boıyndaǵy jaqsy bir qasıeti urpaq tárbıesine jete mán bere bilýinen de kórinedi. Sýyqtóbelikterge tán taǵy bir erekshelik talanttardy tanı bilýmen shektelmeı, umtylyp turǵan óskeleń urpaqqa dem berip, jolyn asha bilý bolyp sanalady. Muny adamı qundylyqtyń bir shyńy dep baǵalaý da qajet shyǵar.

Nurbol ÁLDIBAEV, «Egemen Qazaqstan».

Almaty oblysy, Jambyl aýdany.