Qazaq halqy óziniń ar-namysyna aınalǵan uldary men qyzdaryn laıyqty qurmettep, árqashanda umytpaıdy. Bir Alladan keıingi sıynary da, arqa súıeri de solar. Arýaqtardy áspetteý ejelden qalyptasqan ıgi dástúrimiz. Halqymyz jaqsylyqqa, parasattylyqqa jáne ımandylyqqa úndeıtin danyshpandaryn, aqyl-oıdyń shamshyraǵyn jaqqan ǵulamalaryn jáne el qorǵaǵan batyrlaryn únemi maqtan etip, artqa qaldyrǵan ósıetterin rýhanı azyq etedi. Sondyqtan da elimiz álemdik órkenıettiń tórinen laıyqty oryn alyp, ómirsheńdik qadir-qasıetimen dúnıe júzine barǵan saıyn keń tanyla túsýde.
Osyndaı teńdesi joq tulǵalarymyzdyń aldyńǵy sapynda ult ustazy atanǵan uly aqyn-fılosof Abaı Qunanbaev tur. Bul danyshpandy tek qazaq halqy emes, elimizdi mekendegen basqa da kóptegen ult ókilderi oryndy maqtanysh etedi. Sol kisiniń gýmanıstik ósıetterine árqashanda saı bolýdy olar ózderine zor abyroı sanaıdy.
Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń kóregendiginiń arqasynda Abaıdyń dańqy búginde dúnıe júzine keń jaıyldy. Ol táýelsiz qazaq eliniń birden-bir nyshanyna aınaldy. Abaı dese, sheteldikter qazaqty birden tanıtyn boldy. Prezıdentimizdiń bastamasymen álemdik uıym – IýNESKO sheńberinde ǵulamanyń 150 jyldyq mereıtoıy saltanatpen atap ótilgeni belgili. Taǵy da Nursultan Ábishulynyń úlken bedeli arqasynda Reseı memleketiniń tóri – Máskeýde Abaıdyń tamasha eskertkishi boı kóterdi. Aqyn esimi teńdesi joq tulǵa retinde kóptegen shetelderde áspettelip otyr. Atap aıtsaq, Egıpette, Túrkııada, Germanııada, Fransııada jáne basqa dostas memleketterde.
Táýelsiz Qazaqstanda Abaı esimi úlken qurmetke bólengen. Bizde mektepter, joǵary oqý oryndary, mádenıet mekemeleri, qala men aýdandar jáne kósheler aqyn atymen atalady. Sonyń biri – Jambyl oblysyndaǵy qazaq drama teatry bolatyn. Bul mádenıet ortalyǵyna Abaı esimi 1945 jyly berilgen. Al sol oblystyq qazaq drama teatry qazir Abaı esimimen atalmaıdy. 1974 jylǵy Qazaq Sovet ensıklopedııasynyń 4 tomyndaǵy 254 bette: “Abaı Qunanbaevtyń 100 jyldyǵyna oraı 1945 jyly Jambyl oblystyq qazaq drama teatryna Abaıdyń esimi berildi” dep taıǵa tańba basqandaı jazylǵan. Osy taqyrypta 2004 jyldan beri jeti maqala jazdym. Olar respýblıkalyq basylymdarda jarııalandy.
Meniń maqalalaryma ún qosyp respýblıkalyq basylymdarda birneshe maqala da jaryq kórdi. Onyń bárin kózi qaraqty jurt jaqsy biledi.
Bir aıta ketetin jaıt, meniń Abaıǵa qatysty baspasózde jaryq kórgen maqalalarymnyń bári Mádenıet mınıstrligine jiberilip, hat jazyldy. Muraǵattardan alynǵan qujattar da qosa joldanyldy. Amal ne, Abaı esimin teatrǵa qaıtartýǵa eshbir áreket jasalmady.
Men osy mańyzdy másele jóninde oblystyń jańa ákimine de, ákimniń orynbasaryna da aıttym. Qolymdaǵy dálel-dáıekterdi kórsettim. Sodan beri jarty jyl ótse de “baıaǵy jartas bir jartas, qańq eter túkti baıqamastyń” kebi keldi. Oryn alǵan kemshilikterdi túzetýge eshbir shara qoldanylǵan joq.
Mine, uly Abaıdyń týǵanyna 165 jyl tolýyn toılaıtyn kezeń de kelip jetti. О́kinishke qaraı, Jambyl oblystyq qazaq drama teatry 2004 jyldan beri aqyn esiminsiz jetimsirep, ıesiz qalǵan kúnderdi bastan keshýde.
Saǵat ARYNULY, soǵys jáne eńbek ardageri.
Taraz.