Qoǵamǵa qolǵanat

Búginde qoǵam ómiri sát saıyn ózgerip kele jatqan­dy­ǵyna mysal kóp. Máselen, úkimettik emes uıymdardyń is-qyzmeti buǵan deıingi jyldarǵa qaraǵanda qalyń qaýymǵa ba­rynsha tanymal bolyp otyr­ǵandyǵy málim. Bul Qara­ǵandy sııaqty tynysy keń óndiristi óńir tirshiliginen de baıqalady. Oǵan sóz kezeginde oralyp soǵar aldynda azamattyq qoz­ǵalystardy damytýdy qoldaý­dyń 2007-2009 jyldarǵa ar­nal­ǵan aımaqtyq baǵdar­la­manyń oıdaǵydaı oryndalýyn aıta ketken jón. Jaqynda ony odan ári da­mytý joldary talqylanyp, belgilengen jıynda oblystyq ishki saıasat basqarmasynyń bastyǵy Gúlnaraıym Qańtar­bekova baıan etkendeı, joǵa­ryda atalǵan ýaqyttarda osy maq­satqa bólingen 114 mıl­lıon 854 myń teńgeniń tolyq ıgerilýi sony kórsetedi. Eń bastysy – úkimettik emes uıymdar men memlekettik or­gandardyń qatynastary ár sa­ladaǵy áleýmettik jobalardy birlesip atqarýdy beriktire túsken. Muny aıǵaqtar jaılar jetkilikti. Jyldan jylǵa bi­li­nip júrgendeı, ÚEU bel­sendiligi joǵary. Eger bas­tapqy kezde óńirde olardyń sany 60 bolsa, búginde 700-ge jýyq. Árıne, bulardyń bári birdeı óz mindetterin tepe-teń atqaryp júrmese de arala­rynan oza kórinip, qoǵam al­dyndaǵy máselelerdi qoıan-qoltyq sheshýde, áleýmettik qajettilikterdi qamtamasyz etý­de úlgili isterimen kózge túsýshileri az emes. Osy oraıda Temirtaýdaǵy “Lýchık nadej­dy”, Jezqazǵandaǵy “Meıi­rim”, Jańaarqa aýdanyndaǵy “Isker áıelder qaýymdastyǵy” tárizdi erikti uıymdardy aldymen ataýǵa bolady. Mundaı birlestikter jumy­synyń jemistiligi memlekettik qoldaýǵa baılanysty ekeni belgili. Al ondaı qoldaýdyń aıtarlyqtaı deńgeıde ekeni baıqalady. Máselen, ústimiz­degi jyly memlekettik áleý­mettik tapsyrys jasalǵan 157 joba tolyqtaı qarjylandy­ry­lyp otyr eken. Alaıda ke­zekti keńeste ashyq ortaǵa salynǵandaı, ÚEU-lardyń deni qalalarda tirkelgendikten, qarjy negizinen solardyń qolyna tıedi. Kerisinshe, aýyldyq jerlerdegi uıymdar nazardan tys qalyp qoıady. Olardyń belsendiligi áli de tómendigi buǵan bir sebep bo­lýmen birge, aýdandyq ákim­dik­ter osynaý qozǵalysqa qozǵaý salýǵa enjar. Munyń ózi biraz­dan beri kóterilip júrgen jáıt. Biraq ázirge qulaq salý­shylyq az. Sondyqtan jıynda sóıleýshilerdiń jergilikti ákimdikterdiń jumystaryn tarazylaıtyn reıtıngtik sa­rap­tamaǵa memlekettik emes sek­tordy quryp, is-qyzmetin jan­dandyrý baǵytyndaǵy kór­setkishter engizilý kerektigin basa aıtýy – shynynda ýaqyt­tan týyndaǵan talap. Sondaı-aq áleýmettik tap­syrystardyń densaýlyq saq­taý, qorshaǵan ortany qorǵaý, bilim berý salalarymen shekte­lip qalyp júrgendigi de es­kerý­siz qaldyryla beriletin másele emes eken. Ásirese, sportta jetkinshekterdi sala­matty ómirge tartyp, beıim­deýde qoǵamdyq qozǵalystar aralasatyn ister kóp. Azamat­tyq uıymdardyń munymen qosa turmysy tómen otbasylar balalaryn, jetim, tastandy balalardy qamqorlyqqa alyp, bul rette quqyq qorǵaý organ­darymen tyǵyz baılanys or­nyqtyra jumys isteýine jol keń. Kópshilik kókeıindegi osyn­daı ózekti máseleler forým jumysynyń basty arqaýy boldy. Sóz basynda aıtylǵandaı, áleýmettik jaýapkershilik salasynda jergilikti úkimettik emes uıymdardyń orny erek­shelenip keledi. Ony nyǵaıta túsýdegi izdenisterdiń ıgi áseri áleýmettik sharalar shapaǵatyn keńeıtýde. Qoǵamǵa qolǵanat jasaýshylardyń endi erkinshe eńbektenýlerine múmkindik te, myqty negiz de bar. Osy jol­dy qalaǵan qaraǵandylyqtar súıinishi de sol. Aıqyn NESIPBAI, Qaraǵandy.