Qaraǵandy oblysynyń ákimi Nurmuhambet Ábdibekovtiń turǵyndar aldyndaǵy esebi qaladaǵy Kenshiler mádenıet saraıynda ótti. Ádettegideı, keń saraıda ıne shanshar oryn bolmady. Ákimniń esebin tyńdap, kókeıinde júrgen saýaldaryn qoıý úshin turǵyndar oblysymyzdyń túkpir-túkpirinen at sabyltyp kelgen eken. Sondaı-aq, esep berý kezinde oblystyń aýdandarymen on-laın rejiminde beınebaılanys jumys istedi.
Esep berý jıynynda oblys ákimi shamamen alǵanda 40 mınýtqa jýyq ýaqyt baıandama jasady. Bul jerde óńir basshysy aımaqtyń búgingi tynys-tirligine keńinen toqtalyp, ekonomıkalyq, áleýmettik jaǵdaıdyń barysyn egjeı-tegjeıli aıtyp berdi, bolashaqqa degen josparlary týraly habardar etti.
Oblys ákiminiń aıtýynsha, ótken jyly óńirdegi ekonomıkalyq ósim 1,8%-ǵa qamtamasyz etilgen. Aımaqtyń ishki jalpy ónimi 3 trln. teńgege jýyqtap, bul kórsetkish boıynsha oblys Qazaqstanda úzdikter qatarynda keledi eken. О́ndiriste, aýyl sharýashylyǵynda, shaǵyn jáne orta bızneste, turǵyn úılerdi paıdalanýǵa berý jáne basqa da birqatar kórsetkishter boıynsha ilgerileýshilik baıqalady. Ortasha aılyq eńbekaqy kólemi de 4,8%-ǵa ulǵaıyp, 110 349 teńgeni quraǵan. Sondaı-aq, oblys basshysy bıylǵy bıýdjettiń únemdeý rejiminde qalyptasqanyna qaramastan, jalaqy, járdemaqy, shákirtaqylar jáne basqa áleýmettik tólemder tolyq kólemde oryndalatynyny basa mán berdi.
Nurmuhambet Ábdibekov Qaraǵandy oblysynda aýyl sharýashylyǵyna erekshe kóńil bóline bastaǵanyn atap ótti. Mysaly, 2014 jylmen salystyrǵanda, ishki jalpy ónim 162,9 mlrd. teńgege jetip, ósim 7,3%-dy qurady. Mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý men mal jáne qus basynyń ósý úrdisi saqtalǵan. «Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda aýyl sharýashylyǵynyń aldyna qoıylǵan mindetterdi oryndaı otyryp, ósimdik sharýashylyǵynda tıimdiligi tómen, sýdy qajetsinetin daqyldardy ósirý kólemi shektelip, olardy kókónistik, maıly jáne jemdik ónimderge aýystyrý jumystary júrgizilýde», – dedi oblys ákimi.
Búgingi kúnde baǵa saıasaty basty nazarda tur. Osy máseleni eskere otyryp, oblys basshysy bul saladaǵy ahýalǵa da baǵa bere ketti. Mysaly, 2015 jyldyń jeltoqsan aıynda oblystaǵy tutyný baǵalarynyń ındeksi 2014 jyldyń jeltoqsan aıyna shaqqanda 111,6% deńgeıinde (onyń ishinde, azyq-túlik taýarlaryna – 112,5%, azyq-túlik emes taýarlarǵa – 118,5%, aqyly qyzmetterge – 104,8%) túzilgen, bul – oblystar arasyndaǵy eń tómengi kórsetkish. Sonymen qatar, ol áleýmettik mańyzdy azyq-túlik taýarlaryna saýda ústemesin meılinshe az qosý, negizgi azyq-túlik túrlerin úzdiksiz jetkizý jáne jalǵa berý aqysynyń mólsherin ulǵaıtpaý týraly 3 myńnan asa memorandýmnyń jumys istep turǵanyn mysalǵa keltirdi.
Jalpy, oblys ákiminiń turǵyndar aldyndaǵy esebi kezinde eki nárse erekshe este qaldy. Onyń birinshisi – óńir basshysy sheteldik ınvestorlarǵa qarata aǵylshyn tilinde ún qatyp, olardy oblysymyzǵa ınvestısııa salýǵa, áriptestik negizde tize qosyp jumys isteýge shaqyrdy.
Bul rette óńir basshysy Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda oblysta Investısııa tartý jáne ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý jónindegi keńes qurylǵanyn tilge tıek etti. Keńes quramyna ınvestorlar, iri bıznes, damý ınstıtýttary jáne memlekettik organdardyń ókilderi engizilgen. Qazirdiń ózinde bul sharanyń ómirsheńdigi ár-ár jerde kórinis taýyp otyr. Mysaly, Qazaqstan-Qytaı yntymaqtastyǵy aıasynda ındýstrııalandyrý jáne ınvestısııa salasyndaǵy jobalardy júzege asyrý jónindegi jumystar jalǵasýda. Oǵan Qaraǵandy oblysynan 2 joba: «Qazaqstan Respýblıkasynda kómir óńdeý jónindegi keshen qurylysy» jáne «Saryarqa» AEA aýmaǵynda keshendi balqytýlar zaýyty qurylysy» jobalary engizilgen.
Ekinshi este qalǵany – byltyrǵy jylǵy tasqynnan meılinshe zardap shekken Buqar jyraý aýdanyndaǵy Mustafın kentiniń turǵyny qoıǵan suraqqa bergen jaýaby boldy. Kent turǵyny oblys basshysyna jerlesteriniń dál qazirgi ýaqytta byltyrǵy jaǵdaı qaıtalana ma dep úreı qushaǵynda júrgenin jetkizdi. «Sondaı jaǵdaı bolmas úshin bıyl apattyń aldyn alatyn qandaı sharalar atqarylyp jatyr?», – dep surady jıynǵa qatysýshy. Oblys basshysy bul suraqqa jan-jaqty jaýap berdi. Búgingi kúnge deıin bizdiń oblysymyzǵa Ishki ister mınıstriniń orynbasary Vladımır Bojko myrzanyń eki ret kelip, sý tasqynynyń aldyn alý sharalarymen tanysyp ketkenin tilge tıek etti. Oblys ákiminiń aıtýynsha, Vıse-mınıstr oblystaǵy atqarylyp jatqan jumystarǵa, jalpy, tótenshe jaǵdaılarǵa degen daıyndyq barysyna oń baǵa bergen. «Bıyl biz tabıǵattyń tosyn minezine tyńǵylyqty túrde daıyndaldyq. Alda-jalda apat bolyp jatsa – onyń zardaptaryn joıý úshin dep bıýdjetten 1 mlrd. teńge kóleminde qarajat qarastyryp qoıdyq», – dedi óńir basshysy.
Álbette, oblys ákimine zaldan tikeleı, sodan soń beınebaılanys arqyly qoıylǵan suraqtar óte kóp boldy. Árbir suraqtyń artynda adamdardyń talap-tilegi, ókpe-nazy, usynys-ótinishi, sondaı-aq, jekelegen adamdardyń, tipti, bútindeı bir aýyl, aýdan, qalalardyń taǵdyry turǵanyn eskergen óńir basshysy óz jaýabyn búgingi kún shyndyǵyna oraılastyra otyryp, meılinshe aýqymdy jáne naqty etip jetkizýge tyrysty.
Qaırat ÁBILDINOV,
«Egemen Qazaqstan».
Qaraǵandy oblysy.