Úgit júrgizýdiń tártibi qandaı?

Senbi, 20 aqpan kúni Ortalyq saılaý komıssııasynda OSK múshesi Lázzat Súleımen saılaýǵa qatysýshy saıası partııalardyń saılaý aldyndaǵy úgitti júrgizý tártibi men sharttary jóninde brıfıng ótkizdi. 20 aqpan kúni partııalyq ti­zimder boıynsha saılanatyn Par­lament Májilisiniń depýtattaryn saılaý­da saılaýaldy úgit ju­mystary bastaldy. Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi L.Súleımen atap ótkendeı, partııalyq tizimder usynǵan saıası partııalardyń maq­sattary men mindetterin nasıhattaıtyn, jańalyqtar jáne taldaý baǵ­darlamalarynan ózge bar aqparat partııalardyń saılaý qorynan tólenýi tıis. Jańalyqtar jáne taldaý baǵdarlamalaryn daıyndaýda partııa­lar men kandıdattardyń qyzmetin teń úleste jarııalaý jónindegi talap saqtalýy qajet. «Saılaý týraly» Zańǵa sáıkes saılaý qorlaryn qurmaıtyn azamattar, qoǵamdyq birlestikter qar­jylandyrýdy qajet etpeıtin saılaýal­dy úgit júrgizýge quqyly, – dedi OSK múshesi ári qaraı. – Saılaýǵa qaty­sýshy saıası partııalarǵa sharttyq negizde baspasóz betinen oryn nemese efır ýaqytyn berýge Ortalyq saılaý komıssııasynyń partııalyq tizimdi tirkegeni týraly sheshiminiń kóshirmesi jáne ókiletti adam qol qoıǵan BAQ basshysynyń atyna jazbasha ótinish negiz bolady. Sharttyń talaptary belgili bir partııaǵa artyqshylyq týǵyzbaýǵa tıis, al saıası partııanyń birine efır ýaqytyn jáne baspasóz betinen oryn bólýge bergen kelisimi basqa da partııalarǵa efır ýaqytyn, baspasóz betinen oryn bólýge kelisim berýi bolyp tabylady». Onyń habardar etýinshe, kandıdattardyń televızııa men radıoda sóılep jatqan sózderin bólýge jáne sóılegen sózderine ile-shala, sondaı-aq, baspa basy­lymdaryndaǵy sózderine sol nómirde túsinikteme jasaýǵa tyıym salynady. Memlekettik or­gandardyń, jergilikti ózin ózi basqarý organdarynyń, olardyń laýazymdy adamdarynyń, Qarýly Kúshterdiń, basqa da áskerler men áskerı quralymdardyń áskerı qyzmetshileriniń, ulttyq qaýipsizdik or­gandarynyń, quqyq qorǵaý or­gandarynyń qyzmetkerleri men sýdıalardyń, saılaý komıs­sııalarynyń músheleriniń, dinı bir­lestikterdiń saılaý aldyndaǵy úgitti júrgizýge quqyǵy joq. Shetel­dikterdiń, azamattyǵy joq adam­dardyń, shetelderdiń zańdy tul­ǵalary men halyqaralyq uıym­dardyń úgit qyzmetin júzege asy­rýǵa quqyǵy joq. «Saılaýmen baılanysty qoǵamdyq pikirge suraý calý nátı­jelerin jarııalaǵan kezde ınternet-resýrstar, barlyq buqaralyq aqparat quraldary sııaqty, suraý salýdy júrgizgen uıymdy, suraý sa­lýdy júrgizýge tapsyrys bergen jáne onyń aqshasyn tóle­gen adamdardy, suraý salý júr­gizilgen ýaqytty, aqparat jınaý ádisin, suraý salýdyń naqty tujy­rymyn, suralǵandardyń sany men suraý salý nátıjesiniń qate­lik koeffısıentin kórsetýge min­detti, – dep jalǵastyrdy sózin ol. – Buqaralyq aqparat qural­darynda qoǵamdyq pikirge suraý salý nátıjelerin, saılaý ná­tıjeleriniń boljamyn, saılaýǵa baılanysty ózge de zertteýlerdi daýys beriletin kún aldyndaǵy bes kún ishinde jáne daýys beriletin kúni jarııalaýǵa jol berilmeıdi. Sonymen qatar, saılaý kúni daýys beriletin úı-jaıda nemese daýys berý pýnktinde qoǵamdyq pikirge suraý salýǵa tyıym salynady». Budan keıin OSK múshesi úgit materıaldaryn qaı kezde ja­rııalaýǵa bolmaıtynyna toqtal­dy. «Saılaý kúni jáne onyń al­dyndaǵy kúni BAQ-ta úgit materıal­daryn jarııalaýǵa bolmaıdy, – dedi ol osy jóninde. – Saı­laý komıssııalarynyń úı-jaı­larynan jáne daýys berýge ar­nalǵan úı-jaılardan tys jerlerde burynnan ilýli turǵan baspa úgit materıaldaryn sol oryndarynda qaldyrýǵa bolady. Úgittik, onyń ishinde ınternet jelisinde taratylatyn materıaldardyń av­torlyǵyn aıqyndaý múmkindigi joq jaǵdaıda, olar anonımdi bolyp sanalady. Anonımdik materıaldardy taratý úshin ákimshilik jaýapkershilik belgilengen». Brıfıng barysynda L.Sú­leımen BAQ ókilderin buqaralyq aqparat quraldarynyń úgit júr­gizý kezeńindegi qyzmetine qatys­ty neǵurlym jıi qoıylatyn suraq­taryna jaýaptardy QR OSK óziniń resmı ınternet-resýrsynda «Suraq-jaýap» bóliginde orna­lastyrǵany týraly da aqpa­rattandyrdy. «Saılaý týraly zań­nama qazir ınternet máselelerin tolyǵymen rettemeıtinin bári biledi. Mundaı jaǵdaıda saılaý úderisine tartylǵandardyń bar­lyǵynyń biryńǵaı túsinigi men syndarly tásildemesi bolýy mańyzdy. Sondyqtan Ortsaı­laýkom elektorattyq úderistiń bar­lyq sýbektilerimen (partııa­larmen, buqaralyq aqparat qural­darymen, Bas prokýratýramen, aq­parat salasyndaǵy ókiletti organmen) úgit naýqany zańnamany buzýshylyqtarsyz ótýi úshin, ıkem­di jáne jedel jaýap qatý múm­kindikterin qarastyrady», – dep atap ótti L.Súleımen. Álısultan QULANBAI, «Egemen Qazaqstan».