Áıelderdiń de qosqan úlesi zor

Búgingi tańda Qazaqstan mem­le­ketiniń aldyndaǵy eń basty min­­det – ınnovasııalyq ekonomıkany qalyptastyrý. 2020 jylǵa deıingi strategııalyq damý jospary elimizdiń jarqyn bolashaǵyna arnalǵan. Onyń iske asyrylýyna búkil qoǵam bolyp atsalysý paryz. Qazaqstan Respýblıkasynyń 2020 jylǵa deıingi strategııalyq damý josparyn júzege asyrýǵa áıel­derdiń belsendi qatysýy asa mańyzdy. Damý josparyn­da saıası turaqtylyq pen ult­aralyq tatýlyq, tıimdi basqarý, halyqaralyq eńbek norma­la­ryn saqtaý, kásipkerlik má­de­nıeti, tıimdi ári turaqty mak­ro­ekonomıkalyq saıasat, saýda jáne ekonomıkalyq ıntegra­sııa, áleýmettik ádilettilik pen senimdi áleýmettik qorǵaý sııaq­ty genderlik baǵytqa negiz­del­gen máseleler bar. Áıel kásip­kerligine qolaıly is-sha­ralar tolyq qarastyrylǵan. – Osy oraıda aıtpaǵymyz, búginde elimizdiń ekonomıkasyn órkendetýde eńbek etip júrgen 3,7 mln. áıelder qaýymy bar. Qazaqstan áıelderi otbasy qam-qareketi, balalar tárbıesimen qo­sa el ıgiligin arttyrýda qoǵam al­dyndaǵy mindetin adal atqaryp keledi, – dedi qala ákiminiń orynbasary N.Sharova, – qazirgi kezeńde áıel adamnyń saıasatta, basqarý isinde, bızneste tıimdi de tabys­ty bolyp júrgenine eshkim kúmán keltire almaıdy. Onyń negizgi sebebi, memleket tarapynan, Mem­leket basshysy tarapynan qazaqstandyq áıelder qaýymyna senimdi seriktes re­tinde joǵary baǵa berilýi. Al, senim men qurmet adamǵa árqashan qanat bitiredi. Indýs­trııalandyrý kartasyna jalpy kólemi 6,5 trln. teńge quraıtyn 162 joba engizilgen. Sonyń basym bóliginiń biri, – «Bız­nestiń jol kartasy-2020». Bul jobaǵa sáıkes memleket shaǵyn jáne or­ta bıznes sýbektilerine nesıe bólý arqyly kásipkerlik ın­fra­qurylymyn damytpaq. Soǵan oraı jeńil ónerkásip, toqyma ká­sip­oryndaryn, tý­rızmdi, ag­rar­lyq qaıta óńdeý salalaryn jandandyrýǵa jol ashylmaq. Shaǵyn kásipkerlikpen aınalysatyn hanymdar az emes. Búgingi tańda elimizde shaǵyn jáne orta kásipkerlik salasynda ter tógip júr­genderdiń arasynda áıelderdiń úlesi 50 paıyzdy quraıdy. Al agrarlyq sektordaǵy áıelderdiń úles salmaǵy 60 paıyz eken. Semeı qalasyndaǵy «Bereke» shaǵyn nesıe berý uıymynan ús­timizdegi jyldyń 9 aıynda 7 myń­nan astam aýylda turatyn qyz-kelinshekter sharýa qojaly­ǵyndaǵy jumystaryn damytý úshin nesıe alǵan. Osy arada El­basynyń Qazaqstan áıelderiniń V forýmynda áıel kásipkerligin qarjylandyrý máselesi týraly tapsyrma bere turyp, áıelderdiń qarjyny qaıda, qalaı jumsaýdy biletinin atap aıtqanyn eske sala ketý qajet. Áıel kásipkerligin qar­jylandyrý jobalary qar­qyndy júrgizilýde. Shaǵyn ká­sipkerlikti damytý qo­ry arqyly áıel kásipkerlerge 16 mln. dollar qarjy bólindi. «Shaǵyn nesıe uıymdary týraly» zańǵa ózgerister engizilip, nesıe alý prosedýralary jeńildetildi. Kásipker áıeldermen júrgiziletin saýaldama arqyly shaǵyn kásip­kerlikti tabysty damytýǵa ke­dergi keltiretin máseleler anyq­­taldy. Olar jergilikti más­lı­hat depýtattarynyń, mem­le­ket­tik jáne bıznes qury­lymdary, qarjy uıymdary men úkimettik emes uıymdardyń jáne kásipker áıelderdiń qatysýymen ótkiziletin dóńgelek ústel jıyndarynda talqylanýda. Semeı qalasy ákiminiń oryn­­b­a­­sary Nadejda Sharova konferensııada Semeı qalasyndaǵy áıelderdiń qoǵamdaǵy belsendiligi, isker­ligine toqtalyp ótti. Aıta ketý kerek, elimizde 2006-2016 jyldarǵa arnalǵan genderlik teńdik strategııasy bekitildi. Búginde Semeı qalalyq ákimdigine qarasty on bes derbes bólim bar bolsa, onyń altaýyn qazir názik jandylar bas­qarýda. Sonymen qatar, Semeı qa­lasyna qarasty tórt aýyldyq okrýgtiń de ákimi áıel adamdar. Semeı qalalyq máslıhatynyń qatarynda da tórt názik jandy halyq qalaýlysy atanǵan. – Elimiz derbestigin alǵannan bastap, genderlik teńdikke erekshe mán berilip keledi, – dedi ká­sipker hanym Janna Muratova. Qazirgi tańda áıelder qaýymy túrli salada er azamattarymyzben teń dárejede eńbek etýde. Mem­leket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan-2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Joldaýynda shaǵyn bıznes ur­paqtan urpaqqa ótýi qa­jet­tigin atap ótken edi. Búginde áıel­­derdiń jeńil ónerkásipte, saý­da salasynda, qonaqúı jáne meıram­hana kásibinde baǵyndyrǵan belesteri az emes. Olardyń iskerligi nátı­jesinde qalamyz áleýmettik turǵydan qar­qyndy damyp kele jatyr. Názik jandylar áli de bolsa kásipkerlik salasynda ózderiniń múmkindikterin tolyqtaı paıdalana almaı ke­ledi eken. «Bıznes júrgizýdegi jeńildik» reıtınginde Qazaq­stan TMD elderi arasynda kósh­basshy orynda bolǵandyǵyna qaramastan, jahandaǵy ekono­mıkalyq daǵdarys pen ózge de faktorlar áıelderdiń osy salany ıgerýine qolbaılaý bolyp otyrǵan kórinedi. Degenmen, otbasynyń berekesin keltirip, bala tárbıesimen úz­beı aınalysa júrip, úıden tys jerdegi jumysyn da tyndy­ryp, eldiń áleý­mettik-eko­no­mıka­lyq ahýalyna ózindik úles qosyp júrgen áıelder az emes. Olardyń arasyn­da úlkendi-kishili mekemeler basshylary, óz isin urshyqsha ıirip otyrǵan kásipkerler de bar. О́negeli ana, úlgili basshy atanyp júrgen­deri qanshama. Qazaqstannyń «Damý» kásipkerlikti damytý qory 5 myń­nan asa áıel ká­sipkerlerdiń jobasyn qarjy­landyrǵan. Áıel adam­nyń qabiletimen respýb­lıkadaǵy eń­bek resýrsynyń 50%-ǵa jýy­ǵyn qurap otyrǵan Qa­zaq­stan áıel­­­deri údemeli ın­dýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa úles qosyp otyr. Osylaısha ulttyq ekonomıkany ınnovasııalyq jolǵa qoıýǵa ózindik septigin tıgizýde. Raýshan NUǴMANBEKOVA. Semeı.