Ishki jalpy ónim ósimi – 7 paıyz

Ishki jalpy ónim ósimi – 7 paıyz

2010 jyldyń aldyn ala qorytyndylary osylaı deýge negiz qalap otyr

Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen selektorlyq rejimde Úkimettiń 2011 jylǵy alǵashqy otyrysy bolyp ótti. Premer-Mınıstr atap kórsetkendeı, 2010 jyly elimizdiń ekonomıkasy salasyndaǵy jumys birshama jaqsy atqaryldy. Alǵashqy boljamdy málimetter boıynsha, elimizde ishki jalpy ónim kólemi 7 paıyzǵa ósti. Biz Memleket basshysy aldymyzǵa qoıǵan mindetterdi negizinen oryndap shyqtyq, dep atap kórsetti Úkimet basshysy. Aldyn ala alynǵan derekter kórsetip otyr­ǵa­nyndaı, ótken jyly ónerkásip óndirisi 10 paıyzǵa artqan.  Qu­ry­lys salasynyń ósimi 101 paı­yzy, saýda 112 paıyz boldy.  Kólik salasy boıynsha ósim 7,4 paı­yzǵa, baılanys 5 paıyzǵa ósti. Elimizdegi ınflıasııa deńgeıi belgilengen dálizden aýytqymaı, 7,8 paıyz kóleminde qalǵan. «Negizinen biz, – dedi Premer-Mınıstr, – ózimiz belgilegen boljamdy kór­setkishter mejesinen shyq­tyq. Endi bıylǵy jyly 2010 jyly qol jetkizgen jetistikterdi baıandy etý maqsatynda ju­myla eńbek etýimiz kerek». Úkimet otyrysynda elimizdiń ishki rynogyndaǵy azyq-túlik ba­ǵa­synyń negizsiz kóterilý máse­le­si sóz boldy. Bul týraly Bá­se­kelestikti qorǵaý agenttiginiń bas­shysy Májıt Esenbaev baıandama jasady. Jańa jyl merkesi kúnderinde keıbir azyq-túlik túr­leri baǵa­sy­nyń kúrt kóterilýi qylmystyq sybaılystyqtyń sal­darynan bo­lyp otyrǵan qu­bylys. Áıtpese, jańa jyl qarsańynda 750 teńge bolǵan sıyr etiniń 5 kún merekeden keıin 1400 teńgeden asyp ketýin qalaı túsindirýge bolady. Bul máselemen aldaǵy ýaqytta sa­lyq komıteti jáne quqyq qor­ǵaý organdary aınalysýy kerek. Biz ótken jyldyń astyǵynan alyn­ǵan unnan pisirilgen dás­túr­li bólke nannyń baǵasy 41-43 teń­geden aspaýy jóninde keliskenbiz. Alaıda, qazirgi kúnniń ózin­­de keıbir óńirlerde nan baǵa­sy 60 teńgeden asyp ketti, dedi agenttik basshysy. Onyń aıtýynsha, alypsatar­lar nan baǵasynyń qymbattaýy­na turaqtandyrý qorynan alyna­tyn astyqtyń der kezinde jetkizilmeıtindigin jáne turaqtan­dy­rý qorynda saqtalǵan astyqtyń sapasy alypsatarlar qolyndaǵy astyqtyń sapasynan tómen bo­lyp otyrǵandyǵyn jeleý etedi. Sonda bul alypsatarlar astyqty Qazaqstannan tysqary jerden tasyp ákele me?! Otyrysta sóz alǵan Aýyl sha­rýashylyǵy mınıstri Aqylbek Kúrishbaevtyń aıtýynsha, 2011 jyldyń 1 qańtaryndaǵy jaǵdaı boıynsha respýblıkamyzda 9,3 mıl­lıon tonna astyq bar. Onyń 2,6 mıllıon tonnasy – qabyl­dan­­ǵan memorandýmdar sheńbe­rin­de bel­gilengen kesimdi baǵa boı­yn­sha ǵana bosatylatyn tu­raq­tan­dyrý qorynyń astyǵy. Qol­da bar osy astyq kólemi elimizdiń ishki rynogyndaǵy nan ónimderine degen suranysty aldaǵy egin ora­ǵynyń jańa astyǵyna deıin tolyq qamtamasyz etýge jetedi. Sondyqtan nannyń baǵasynyń kó­terilýi týraly múlde sóz qozǵaýǵa bol­­maıdy. Al astyq sapasyna keletin bol­saq, respýblıkamyzdaǵy qazirgi bar­­­­lyq astyq qorynyń 90 paıyzy úshinshi jáne joǵary klasty bıdaı bolyp ta­bylady. Sondyqtan saýda uı­ymda­ry­nyń nan baǵasynyń kóte­ri­lýin astyq sapasymen baılanys­ty­rýy eshbir negizsiz. О́simdik maıy men jarmalarǵa keletin bolsaq, bul azyq-túlik túrle­ri­niń qory da jetkilikti. Mınıstrdiń aı­týynsha, qazir elimizdiń kókónis qoı­malarynda jáne iri saýda ortalyq­tarynyń qoımalarynda 900 myń tonna kartop, 150 myń tonna sábiz, 100 myń tonna pııaz saqtalyp turǵan kó­ri­nedi. Kókónistiń osy mólsheri eli­miz­diń turǵyndaryn aldaǵy kúzgi jańa ónim alǵanǵa deıin tolyq qamtamasyz etedi. Sonda bul azyq-túlik túrleriniń baǵasy nelikten sharyqtap barady? Mal sharýashylyǵy ónimderin tu­raqtandyrý maqsatynda bul salany qoldaý úshin Úkimet tarapynan naqty sharalar qabyldandy. О́tken jylǵy qurǵaqshylyqtyń keri áserlerin eskere otyryp, mal azyǵy úshin jáne iri qara maldyń analyq basyn saqtaý úsh­in elimizdiń 8 oblysynyń aýyl­sha­rýa­shylyq qurylymdaryna jalpy kólemi 3,2 mıllıard teńge kóleminde sýbsıdııa bólindi. Qus sharýashylyǵyn qol­daý maqsatynda memlekettik jemazyq qorynan 43 myń tonna arpa bólý tý­ra­ly sheshim qabyldandy. Bul sharalar­dyń bári mal sharýashylyǵy sala­sy­nyń turaqtylyǵyn saqtaýǵa negiz bolady. Respýblıkamyzdaǵy qysqy jylý berý maýsymynda oryn alyp otyrǵan keıbir keleńsizdikter týraly Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse-mınıstri Albert Raý baıandama ja­sa­dy. Onyń aıtýynsha, bıylǵy qysta О́skemen, Qostanaı, Aqtóbe jáne Kók­shetaý qalalarynda jylý rejiminiń normalary saqtalmaǵan. Elimizdi el­ektr qýatymen qamtamasyz etý júıe­sinde osy jylý berý maýsymynda 40-qa jýyq tehnologııalyq keleńsizdikter oryn alǵan. Máselen, Temirtaý qala­syndaǵy energııalyq júıeniń isten shyǵýyna baılanysty qala turǵyn­dary 6 saǵat boıy jaryqsyz qalǵan. 4 qańtarda Qaraǵandy oblysynyń Prıozer qalasynyń bý qazanynda bolǵan apattyń saldarynan qaladaǵy barlyq 53 kóp qabatty úılerdiń jylý jú­ıe­sindegi sýdy aǵyzyp jiberýge týra kelgen. Qala turǵyndary birneshe kún jylýsyz qalǵan. Qazirgi kúnge deıin osy 53 kóp qabatty turǵyn úıdiń 14-i jylý júıesine qosylmaǵan. Jańa jyldyń 5 jáne 7 qańtary kúnderinde Semeı qalasynyń №1 JEO-da birneshe apat oryn alǵan. Osy­nyń saldarynan Semeı qala­sy­nyń jylý júıesi tolyq isten shy­ǵý­dyń az-aq aldynda qalǵan. Áli kúnge deıin qalanyń soltústik jaǵalaýyn­daǵy jylý júıesiniń kemshilikteri joı­ylmaı otyr. Qalanyń bul bóli­gindegi turǵyn úılerge beriletin jylý normadan áldeqaıda tómendep ketken. Shuǵyl qolǵa alynǵan sharalardyń ná­tıjesinde qaladaǵy 5 bý qazany iske qosylǵan. Alaıda áli kúnge deıin Se­meıdiń №5 bý qazanyndaǵy jóndeý ju­mystary aıaqtalǵan joq. Oblys ákimi Berdibek Saparbaevtyń aıtý­yn­sha, Semeı qalasyndaǵy «eń jas» bý qazandary keminde 70 jyldan beri paıdalanylyp keledi. Sondyqtan bul qalada túbegeıli sharalar atqarylyp, jańa jylý ortalyǵyn salmaıynsha is ońǵa baspaıdy. Semeı qalasynyń jy­lý júıesinde oryn alǵan osy keleń­siz­dikterge baılanysty Úkimet bas­shy­sy óziniń orynbasary Áset Isekeshevke arnaıy komıssııa quryp, jaǵ­daıdy to­lyq zertteýdi júktedi. Qysqy maý­sym­ǵa daıyndyq qarsańynda qala­nyń jy­lý júıesin daıyndaýǵa memleket tara­pynan qomaqty qarjy bólindi. Jergilikti atqarýshy bılik qysqy maý­symǵa saqadaı saımyz dep sendirdi. Endi apattan kóz ashar emes. Son­dyq­tan isti jan-jaqty tekserip, kiná­li­lerge qatań jaza qoldaný kerektigine Úkimet bas­shysy erekshe ekpin túsirdi. Qurylys jáne turǵyn úı-kommý­naldyq sharýashylyǵy isteri agent­ti­giniń basshysy Serik Nokınniń aıtý­ynsha, elimizdiń keıbir óńirlerinde kom­mýnaldyq qyzmet úshin tólem qa­ryzdary ósip ketken. Bul rette Astana qalasy 1850,6 mıllıon teńge, Almaty qalasy 1798 mıllıon teńge kommý­nal­dyq qaryz kólemimen alda keledi. Oblystar boıynsha kommýnaldyq qyz­met­terge qaryz boıynsha Ońtústik Qa­zaqstan jáne Aqmola oblysy alda kó­rinedi. Máselen, Aqmola oblysy tur­ǵyn­darynyń kommýnaldyq qyzmet túr­le­rine qaryzy 721,3 mıllıon teńge kóleminde bolyp otyr. Selektorlyq rejimdegi Úkimet oty­rysynda barlyq óńir basshylarynyń esebi tyńdaldy. Otyrysty qory­tyn­dy­laı kelip, Premer-Mınıstr kún tár­tibinde qaralǵan máselelerge baıla­nysty naqty tapsyrmalar berip, jan-jaqty talap qoıdy. Kárim Másimov 2011 jyly Úkimettiń barlyq kúsh-ji­geri ınflıasııamen kúreske jumyldy­ry­latyndyǵyn atap kórsetti. 2011 jy­ly eń basty másele azyq-túlik baǵa­la­ryn turaqtandyrý, onyń ishinde áleý­mettik mańyzy bar azyq-túlik túrleri baǵa­sy­nyń qymbattaýyna jol bermeý bolyp tabylady, dedi Úkimet basshysy. Jylqybaı JAǴYPARULY.