О́ńirler – el ekonomıkasynyń barometri

Atyraýda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń (QSZI) qoldaýymen «Ult Jospary: memleket damýynyń strategııalyq baǵyttary» taqyrybynda aımaqtyq sarapshylar forýmy ótti. Forýmǵa otandyq jáne ózge de belgili sarapshylar, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, memlekettik organdar, úkimettik emes uıymdar men qoǵamdyq birlestikter ókilderi qatysty. Pikirtalas barysynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Erlan Qarın, «Jamestown Foundation» (AQSh) sarapshysy Djeıkob Zenn, «Abaı-aqparat» qorynyń vıse-prezıdenti Aıdos Sarym, «Alternatıva» ózekti zertteýler ortalyǵynyń dırektory Andreı Chebotarev, saıasattanýshy Berik Ábdiǵalıuly, «Sayasat.org» ınternet-basylymynyń shef-redaktory, Qazaqstan Respýb­lıkasy Prezıdenti janyndaǵy Strategııalyq zertteýler ınstıtýty áleýmettik-saıası zertteý­ler bóliminiń basshysy Alýa Jol­dy­balına sekildi saıasattanýshylar óz pikirlerimen bólisti. Erlan Qarınniń aıtýynsha, sońǵy bir aıdan beri mundaı forýmdar elimizdiń Ońtústik Qazaqstan, Pavlodar, Shyǵys Qazaq­stan, Qyzylorda sekildi óńir­lerinde ótkizilipti. Mundaǵy maqsat – birinshiden, aımaqtardyń damý erekshelikterimen, ásire­se, óńirler ekonomıkasyn árta­rap­tandyrý máselelerimen keńi­rek tanysý. Sonymen birge, bilim berý, densaý­lyq saqtaý salalarynyń damý, jetildirý tetikterin pysyqtaý da nazardan qalǵan joq. Ár óńir­de ótken forýmda belgili bir taqyryptar talqyǵa tústi. Máselen, Pavlo­darda kásiptik-tehnıkalyq bilim berý júıesiniń damýyna, al Qyzylordada aımaqtyq ekonomı­kany ártaraptandyrý joldaryna, О́skemende aımaqtyq damý basymdyqtaryna kóńil aýdarylypty. О́ıtkeni, el ekono­mıkasynyń qarqyndy damýyn óńirlerdiń órkendeýi arqyly bilýge bolady. Basqasha aıtqanda, óńirler el ekonomıkasynyń barometri sekildi. Munaıly óńirdegi forýmda osy máselelerge kásipkerliktiń órken jaıýyna serpin beretin múmkindikter de saralandy. «Bar­lyq óńirlerde de kóteriletin máse­leniń eń bastysy – aımaqtyq ekonomıkany ártaraptandyrý. Osyǵan baılanysty bizdiń eli­mizde, sonyń ishinde óńirlerde de áli tolyq paıdalanylmaı kele jatqan qandaı jańa múmkindikter bar? О́ıtkeni, osy kezge deıin óńirlerde qalyptasqan ózindik ekonomıkalyq erekshelikteri, mamandanǵan salalary bar ǵoı. Endi óńirlerde osydan basqa qandaı jańa baǵyttardy ashýǵa bolady? Máselen, Atyraýda sońǵy eki jyldan beri jańashyl ındýstrııalyq jobalar, sonyń ishinde, aýyl sharýashylyǵy salasynda ashylyp jatyr. Nemese Qyzylordada týrıstik salany damytýdy qamtıtyn jańa jobalarmen tanystyq. Mine, osynyń bárin saraptap, óz usynystarymyzdy daıyndaǵymyz keledi. Ekinshiden, óńirlerde naqty qandaı problemalar bar? Ásirese, kásipkerlikti damytýǵa qatysty problemalar barlyq óńirlerde uqsas, ındýstrııa­landyrý jobalaryn iske asyrýǵa, sondaı-aq, bilim berý, densaýlyq saqtaý salalaryna qatysty ke­dergi keltiretin máselelerge qa­nyqtyq. Jergilikti ózin-ózi bas­qarý, qoǵamdyq keńes­terdiń jumy­syn jandandyrý tetikterine qa­tysty kóptegen másele aıtyldy. Problemalardyń barlyǵyna saraptama jasaý kózdelip otyr», – dedi Erlan Qarın. Pikirtalasqa qatysqan sarap­shylar Prezıdent Nursultan Nazarbaev júrgizip otyrǵan re­for­­­malardyń el ekonomıkasyn órkendetýge oń yqpal etken ma­ńyzdy tustaryn ár qyrynan taldap berdi. Sonymen birge, sarapshylar eldi áleýmettik-ekonomıkalyq jańǵyrtýdyń túrli aspektilerin saralaı kele, aldaǵy saılaýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Olar­dyń pikirinshe, saılaýaldy úde­riske saılaýshylardyń belsendi qatysýy eldegi ózekti máselelerdiń sheshilýine yqpal etedi. Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan». ATYRAÝ.