Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi men Astana qalasynyń máslıhaty depýtattaryn saılaý barysyn «Grand park Esil» qonaqúıinde ornalasqan halyqaralyq baspasóz ortalyǵyna álemdik uıymdar men sheteldik táýelsiz baıqaýshylar men sarapshylar kezekpen kelip, óz jumystarynyń alǵashqy nátıjeleri týraly jýrnalısterge brıfıng berip otyrdy.
Qazaqstan únemi birtutastyq kórsetedi
Baspasóz ortalyǵyna tústen keıin kelgen baıqaýshylardyń ishinde Reseıdiń belgili saıasattanýshysy, Ulttyq strategııa ınstıtýtynyń halyqaralyq jobalar jónindegi dırektory Iýrıı Solozobov boldy. Ol óziniń búgingi baıqaýshylyq qyzmetiniń barysy týraly bylaı dedi: «Men Qazaqstanǵa kelgen saıyn mundaǵy dostyq peıilge árqashan rıza bolyp, joǵary kóńil-kúıde júremin. Bul saıası naýqandarǵa da baılanysty.
Osy joly men TMD baıqaýshylary quramynda kelip, saılaýdyń zań talaptaryna saı ótip jatqandyǵyn kórdim. Bizge barlyǵy 8 saılaý ýchaskesine barý kerek edi, men ázirge beseýine baryp qaıttym. Saılaý prosesi aıaqtalǵansha taǵy da úsheýine baryp, daýys berý úderisin baqylaıtyn bolamyn. Men barǵan barlyq saılaý ýchaskelerinde eshqandaı zańbuzýshylyq, keleńsiz jaǵdaılar bolǵan emes. Bárinde de halyq tártippen, asqan uıymshyldyqpen kelip, bir kisideı daýys berip jatty.
Degenmen, bul saılaýdaǵy belsendilik ótken Prezıdent saılaýyna qaraǵanda tómendeý ekenin aıta ketýge tıispin. Onda halyq kezekke turyp daýys bergenin kórgen edik. Bul qazaqstandyqtardyń óz lıderine degen sheksiz qurmetiniń, zor seniminiń belgisi ekeni anyq. Halyqtyń myzǵymas birligi, bir kóshbasshynyń sońyna ergen tutastyǵy osyndaıda kórinedi», dedi Iý.Solozobov óziniń sózinde.
Bolashaǵy zor el
Baspasóz ortalyǵynyń minberine lıtvalyq táýelsiz baıqaýshylar Gedımanıs Iаnavonıs pen Ionas Iаgmınas kóterilgende birshama serpilis boldy. О́ıtkeni, Lıtva parlamentiniń depýtattary bolyp tabylatyn bular EKPA baıqaýshylary delegasııasynyń quramynda kelgen edi. Únemi ótkir pikir, tosyn oı aıtyp júretin bulardyń sózderi bizge únemi keletin qonaqtarǵa qaraǵanda erekshe bolýy múmkin ǵoı. Sondyqtan da, jýrnalıster olardyń pikirlerine qulaq túrdi.
О́ziniń sózin Astananyń ǵajaıyp qala ekenin aıtýdan bastaǵan G.Iаnavonıs keń dalada osyndaı qalanyń ósip shyqqanyna tańdanysyn jasyrmady. Maǵan buryn Qazaqstanda qyzmet istegen amerıkalyq dosym osyny aıtqanda sene qoımaǵan edim, sóıtsem, Astana shynynda da, álemniń aıtaqalarlyq bir qalasyndaı bolǵan eken. Alyp-qosary joq, bul – fantastıka, dedi ol.
Saılaý týraly aıtqanda, ol bizdiń bıliktiń bolashaǵy zor ekendigin, strategııalyq ózindik baǵdary bar ekendigin qanaǵatpen atady. О́zimiz bolǵan saılaý ýchaskeleriniń bárinde adamdar ózderiniń bolashaqqa senimmen baratynyn sezdirip, eshqandaı abyrjymaı, alańdamaı óz daýystaryn qalaǵan partııasyna berip jatty. Eshqandaı zańbuzýshylyq, talas bolǵanyn kórgen joqpyz.
Sóziniń sońynda, ol Qazaqstannyń eshkimge alańdamaı, táýelsiz saıasat júrgizip otyrǵanyna tánti ekenin taǵy ber ret atap ótti.
Onyń sózin tolyqtyrǵan Ionas Iаgmınas ta Astananyń sáýletine qatty tańyrqaıtynyn bildirip ótti. Men álemniń talaı elderinde boldym, Astananyń sáni solardyń eń aldyńǵy qatarynda dep aıta alamyn. Men burynǵy óndirisshi retinde Astananyń joǵary qarqynmen damyp kele jatqanyn kórip turmyn, dedi ol.
Al saılaý prosesiniń barysy týraly ol: «Menińshe, eń timiski degen adamnyń ózi bul saılaýdan kemistik taba almaıtyn shyǵar. Bári de joǵary dárejede uıymdastyrylǵan. Barlyq saılaýshylardyń quqy tolyǵymen júzege asyp jatyr. Eshqandaı zańbuzýshylyq joq», dedi I.Iаgmınas.
Dýmadaǵy jalǵyz qazaq
Baspasóz ortalyǵynyń minberine kelesi bolyp Reseı Memlekettik Dýmasy tóraǵasynyń orynbasary, UQShU Parlamenttik Assambleıasy baıqaýshylar delegasııasynyń quramynda kelgen Vladımır Vasılev shyqty. Ol óz sózinde Qazaqstan ózine erekshe jaqyn ekenin, ákesi Ábdýálıdiń de osynda jerlengenin aıtty.
Menińshe, jalpy jaǵdaıdy barlyq baıqaýshylar birtekti baǵalaıtyn shyǵar. О́ıtkeni, saılaý úderisi óte úlken uıymshyldyqpen ótip jatyr. Barlyq saılaý ýchaskelerinde halyqtyń saılaý quqyn júzege asyrýǵa tıisti jaǵdaılar jasalǵan. Men jeti ýchaskede bolyp, eshqandaı jerde zańbuzýshylyq kórgen joqpyn. Reseı Memlekettik Dýmasynan barlyǵy – 13, al Federasııa Keńesinen 5 depýtat kelgen edik, ózara pikir alysqanda olardyń bári de saılaýdyń uıymshyldyqpen ótip jatqanyn aýyzǵa aldy. Bárimiz de saılaýshylardyń saıası ustanymdarynyń joǵary ekenin kórdik. Kóptegen ýchaskelerde olar kezekke turyp daýys berip jatty, dedi V.Vasılev.
Ákesiniń qazaq ekenin ózi aýyzǵa alǵan soń biz jýrnalıstik áýestikpen odan «Reseı Dýmasyndaǵy jalǵyz qazaq» dep jazýymyzǵa bola ma dep suraǵanymyzda ol: «Oǵan sizdiń quqyńyz bar, biraq men pasportta orys dep jazylǵanmyn», dedi.
Onyń sózin Máskeýdiń Saıası zertteýler ınstıtýtynyń bas dırektory Sergeı Markov jalǵastyrdy. Ol óziniń sózin qazaqstandyqtardy uıymshyldyqpen ótip jatqan saılaý prosesimen jáne Naýryz merekesimen quttyqtaıtynyn aıtýdan bastady.
Men – Reseıdegi Qoǵamdyq palatanyń azamattyq mıssııasynyń atynan kelgen baıqaýshymyn. Biz áriptesterimizben birge alty saılaý ýchaskesin aralap shyqtyq. Eshqandaı zańbuzýshylyq, talas-tartys degendi kórgen joqpyz, barlyq jerde de daýys berý prosesi qoldanystaǵy zańnyń sheńberinde iske asyrylyp jatty. Sonymen birge, halyqtyń basqarý ınstıtýttaryn qoldaýǵa degen azamattyq belsendilikterin kórip tánti boldyq. Jalǵyz-aq aıtatyn nárse, saılaýshylar tizimin jasaýda ǵana azdaǵan osaldyq bary baıqaldy. Ýchaskege kelgen keıbir saılaýshylar tizimnen ózderin taba almaı jatty. Alaıda, kompıýterlik-aqparattyq ortalyqtar uıymdastyrylǵan eken, adamdar sodan ózderiniń qaı ýchaskege barý kerektigin taýyp ala qoıdy. Árıne, mundaı olqylyqtar saılaýdyń nátıjesine áser ete almaıdy. Men baıqaýshy bolyp qatysqan barlyq elderde de osyndaı olqylyqtar bolyp jatty, dedi ol.
Sóziniń sońynda ol kezekten tys saılaý ótkizilgenin durys dep sanaıtynyn aıtyp ótti. О́ıtkeni, jańa Ult Josparyn iske asyrý úshin jańa adamdardyń qajettiligi aıqyn. Men muny óte durys jáne aqyldy qadam dep sanaımyn, ol saıası turaqtylyqty saqtaýdyń amaly ekeni daýsyz, dedi saıasattanýshy.
Ashyq ta, ádil úderis
Baspasóz ortalyǵyndaǵy sońǵy brıfıngti Grekııa-Eýrazııa iskerlik keńesiniń prezıdenti, Grekııa syrtqy ister mınıstriniń burynǵy orynbasary Spırıdon Kývelıs berdi. Barlyq sheshender sııaqty ol da óziniń sózin Astananyń qurylysyna, ásem sáýletine tańǵalystan bastady. Osyndaı ásem qalany turǵyzǵan adamnyń esimi tarıhta sózsiz qalary daýsyz, dedi ol. Sonymen qatar, ol Eýrazııalyq iskerlik keńestiń jandana bastaǵanyna da toqtalyp ótti. Bul iskerlik qadamnyń bolashaǵy zor bolatynynan úmittimiz, dedi sheshen.
Saılaý úderisin baıqaý jumystary týraly aıtqanda, sheshen onyń joǵary deńgeıde uıymdastyrylǵanyn atap ótti. Oǵan qoǵamdaǵy barlyq baǵyttaǵy saıası kúshter qatystyrylypty. Sonyń ishinde atqarýshy bılik partııasy, áleýmettik baǵdar tutynǵan kommýnıstik halyq partııa, lıberaldyq «Aq jol» partııasy, batysqa baǵdar ustanǵan oppozısııalyq sosıal-demokratııalyq partııa, sondaı-aq, aýyl turǵyndarynyń múddesin kózdeıtin «Aýyl» partııasy qatysyp, saıası básekelestikke erkin jol ashylypty, deı kelip, sheshen:«Biz keshe saılaýaldy daıyndyqty pysyqtadyq. Daýys berý úderisi bastalmaı turyp, saılaý ýchaskeleriniń daıyndyǵyn qarap shyqtyq. Búgin de 5-6 saılaý ýchaskesin araladyq. Saılaý barlyq ýchaskelerde joǵary deńgeıde uıymdastyrylǵan. Jeke ózim eshqandaı zańbuzýshylyqty kórgen joqpyn. Barlyǵy ashyq jáne ádil ótip jatty», dep atap ótti Spırıdon Kývelıs.
Sóziniń sońynda ol Grekııa men Qazaqstan arasyndaǵy baılanystarǵa da toqtalyp, sońǵy jyldary bizdiń memleketter arasynda qarym-qatynastar jaqsara bastady. Bizdiń osy elge kelýimiz bul baılanystardy tereńdete túsedi dep senemin, dedi.
Jaqsybaı Samrat.
«Egemen Qazaqstan».