Balalar sýısıdiniń syry nede?

Májilis Tóraǵasy Oral Muhamedjanovtyń jetekshiligimen ótken palatanyń sársenbi kúngi jalpy otyrysynyń kún tártibinde jeti másele qaralsa, sonyń altaýynda zań jobalaryna Senattyń engizgen ózgeristeri men tolyqtyrýlary talqyǵa salyndy. Bul joly da depýtattar ádettegi saýaldaryn joldap, qoǵamdaǵy ózekti degen máselelerge nazar aýdardy. Sońǵy kezderi bala óliminiń artyp otyrǵandyǵyna alańdaý­shy­lyǵyn bildirgen depýtat Jarasbaı Súleımenov ótken jyl­daǵy birqatar faktilerge sholý jasady. Máselen 2009 jyly resmı derekter elimizde 260 jas­ós­pirim óz ózine qol salyp, ómirden ozǵanyn aıtady. Al ótken jyly mundaı keleńsiz oqıǵanyń 237-si tirkelipti. Depýtat atalǵan jaǵ­daıǵa baılanysty bylaı deıdi: «Bul – osynshama ana qara ja­my­lyp, botasynan aırylǵan bozingendeı eńirep qaldy, myńdaǵan júrekterge aıyqpas jara tústi degen sóz». Bir ókinishtisi – Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń derekteri boıynsha, búginde Qazaq­stan álemdegi eń kóp sýısıdtik jaǵdaılar tirkelgen el retinde úshinshi orynǵa shyǵyp otyr. Osyǵan baılanysty depýtat Úki­met basshysynan Ishki ister, Bilim jáne ǵylym, Densaýlyq saqtaý mınıstrlikterine jáne óz­ge­lerine atalǵan másele boıynsha naqty tapsyrmalar berýdi su­rady. Irak Elekeev kótergen máse­lege Astana qalasy «Jastar» shaǵyn aýdany aýmaǵynda oryn tepken musylman zıraty arqaý boldy. Depýtat atalǵan zırattyń bes júz jyldyq tarıhy bar­lyǵyn aıta kelip, munda kóp­te­gen elge belgili adamdardyń, so­nyń ishinde ár túrli ult ókil­deriniń jerlengendigin de eskerte ketti. Munda jońǵar shapqyn­shylyǵyna qarsy kúresken jaýyn­gerler, osydan 170 jyl buryn han bolyp kóterilgen Ke­nesary sarbazdary, tipti ýkraın, orys, evreı, polıak, uıǵyr, ázirbaıjan jáne nemis ultynyń ókilderi de jatyr, dedi ol. Son­daı-aq Kenesarynyń ózin laı­yq­ty jerleý qajettigin de aıta kelip, Reseı jaǵy Smaǵul Sá­dýa­qasovtyń súıegin alyp ketýge ruqsat etkendikten, osynda áke­lip jerleý qajettigin de tilge tıek etti. Sóıtip, atalǵan zı­ratty memorıaldy saıabaqqa aı­naldyrý kerek dep sanaıdy depýtat. Al ázirge ol qańǵyǵan ıtterdiń turaǵyna aınalyp, qulpytastary búline bastaǵan. Senat tarapynan «Medıasııa týraly», «Memlekettik múlik týraly» jáne osy zań joba­la­ryna ilespe zańdyq qujattarǵa engizilgen ózgeristerdi qaras­tyr­ǵan depýtattar áriptesteri­niń ýájderimen kelisti. Sondaı-aq sharýa nemese fermer qoja­lyqtarynyń qyzmeti, ıpote­kalyq kredıt berý jáne qarjy­lyq qyzmetterdi tutynýshylar men ınvestorlardyń quqyqta­ryn qorǵaý máseleleri boıynsha zańdyq qujattarǵa Senat engizgen ózgerister de qoldaý tapty. Osy rette 1997 jylǵy Iаdrolyq zalal úshin azamattyq jaýapkershilik týraly Vena konven­sııasyn ratıfıkasııalaýǵa qa­tys­­ty zań jobasy da maqul­dandy. Asqar TURAPBAIULY.