Alǵa umtylǵan aýdan

Ákim esep berdi. El ne dedi?

Qorǵaljyn aýdandyq máslıhatynyń sessııasynda aýdan ákimi Sultan Qasenovtiń esebi tyńdaldy. Mádenıet úıine kóptep jınalǵan turǵyndar baıandamany belsendilikpen talqylap, tolǵaqty máselelerge toqtaldy. Minberge kóterilgen sheshender óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyndaǵy atqarylǵan jumystarǵa synı turǵyda qarap, qabyldanǵan qaýly ózekti usynystarmen tolyqtyryldy. Zalda menimen qatar otyrǵan, kúni keshege deıin aýdandyq qazynashylyq basqarmasyn basqaryp, jyl basynda zeınetkerlikke shyqqan Ramazan Dańǵylov aýdanda atqarylǵan isterge qanyq bolyp shyqty. Jınalystan keıin ol kisimen arnaıy áńgimeleskendi jón kórdik. – Ramazan Ysqaquly, bıylǵy eseptiń erekshelikterine toqtala ketseńiz. Jal­py, osy sharanyń qandaı artyq­shy­lyq­ta­ry bar? – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Qa­zaqstan halqyna dástúrli Joldaýy ja­rııa­landy. Barshamyz ákimdik májilis­ha­na­syn­daǵy teledıdardy tamashalap, Prezı­dent­tiń salıqaly sózderin, bolashaqqa negizdelgen tapsyrmalaryn qulshyna tyńdadyq. Ákim esebi tolyqtaı byltyrǵy Joldaý mindetterin oryndaýdan ózek alǵany kóńilge qo­nymdy shyqty. О́zim nasıhattyq toptyń jetekshisi retinde byltyr 81 kezdesý, 32 aq­pa­rattyq saǵat, 32 dáris, 5 dóńgelek ústel ót­kizip, oǵan 8124 adam qatysqanyn jaqsy bilemin. Aý­dannyń iri mekemeleri 13 bılbord qoıdy. Muny aıryqsha aıtyp otyr­ǵa­nym­nyń sebebi, mańyzdy qujattyń jyl ishindegi tirshiligimizge tirek bolǵandyǵyna ekpin túsirý. Bizdiń jerlesterimiz Elbasy alǵa qoıǵan talaptardy basshylyqqa alýmen qatar, ózi avtory sa­nalatyn taǵdyr­shesh­ti baǵdarlamalardy jú­zege asyrýdy abyroı sanaıdy. – О́tken jylǵy eseptik kezdesýlerde qandaı máselelerge nazar aýdarylyp edi jáne olardyń oryndalýy qanaǵat­tan­dy­ra aldy ma? – Prezıdent barlyq deńgeıdegi ákim­derdiń halyq aldyndaǵy esebin tyńdaýdy mindetteýi ákimderdiń ǵana emes, jalpy jurt­­shylyqtyń jaýapkershiligin kóteredi. Aýdan ákimi Sultan Qasenov qol jetken tabystardy kópshiliktiń eńbegimen, maqsat birligimen baılanystyrýy ábden oryndy. Al jospar, mindetter kúrdeli. Aýyl sharýa­shylyǵyndyq óńir 656 527 gektar jerdi bap­taı bildi. Jyl ishinde kombaın parki 25 paıyzǵa, traktorlar sany 6 paıyzǵa óske­nimen, bul tym az. Iаǵnı, aýdandaǵy 70 sha­rýa­shylyq qurylymynyń qarjylyq qýaty áli de talap deńgeıinen tómen degen sóz. Sharýa qojalyqtaryna 195,8 myń gektar jer telimi jalǵa berilgenimen, ónimdiliktiń kóńil kón­shitpeıtini synalýyn durys dep sanaı­myn. Negizinen, byltyr arnaıy esepke alyn­ǵan 37 eskertpe, usynystyń nazardan tys qalǵany joq. Olardyń basym kópshiliginiń jedel sheshimin tapqany ákimdik apparatynyń iskerlik qabiletin aıqyndaıdy. Bir ǵana my­sal aıtaıyn. «Jol kartasynyń» sharapa­tyn kórip jatyrmyz, 7 aýylǵa kópten kútken sa­paly aýyz sý keldi. Al, qanaǵat máselesine tujyrymdy jaýap qaıtarý qıyn. Uǵymdy tikeleı qabyldaý to­qyraý týǵyzady. Biraq, Svetlana Jal­ma­ǵam­betova, Serik Aıaǵanov sııaqty senator­lar­dyń, oblystyq máslıhat hatshysy О́mirserik Mu­sabaevtyń Elbasy Joldaýynan keıin ile-shala bizdiń ákimniń esepti jınalysyna ádeıi kelip qatysýy jaıdan-jaı emes shyǵar... – Bul úlken mereı ekendigi daýsyz. Sonda da tyndyrylǵan qandaı isterdi alǵa tartar edińiz? – Byltyr ındýstrııalyq-ınnovasııalyq úde­meli jobamen Sabyndy aýylynda quny 1 mıllıard teńgelik zamanalyq et kombınaty iske qo­syldy. Qazir munda 165 tonna et ón­dirildi. О́tken jyly Qaraǵandy oblysynan – 348, Shyǵys Qa­zaqstan oblysynan – 742, Pavlodar oblysynan – 58, óz oblysymyzdan 725 bas mal qabyldanýy kombınat ıesi «Astana-Agro Prodýkt» serik­tes­tiginiń keleshegi kemeldiginen derek beredi. «Baltabekov jáne K», «Aq qulyn», «Berekeli 2030», «Altynaı» seriktestikteri asyl tuqymdy mal ósirýge mamandandyrylǵan. Aý­dan­daǵy 8 aýyldyq okrýgte joǵary bilimdi mal dárigerleri jumys istep jatqandyǵy bul baǵytta tıisti qaıtarym bolatyndyǵyna sendiredi. О́nerkásip salasy, baıandamadan esti­ge­ni­ńizdeı, ósimmen jumys isteýde. Shaǵyn kásip­kerlikpen 860 adam aınalysýda. Olar salyq túsimin byltyrǵydan 141 paıyzǵa kóbeıtip, 43,5 mıllıon teńgege jetkizdi. Sondaı-aq, aýyl sharýashylyǵyn qoldaý qorynan 22 adamǵa mal satyp alý úshin 12,3 mıllıon teńge nesıe bólingeni jurtshylyqqa jelpinis ákeletini sózsiz. – Qazaqy qalpymyz qaımaqtaı uıy­ǵan Qorǵaljynnyń mádenı-áleý­mettik máseleleri barshamyzdy tolǵandyrady. Osy taraptan ne aıtar edińiz? – Byltyr jaryqqa shyǵyp, tórimizden oryn alǵan «Qazaqstannyń tańdaýly aza­mattary» ensıklopedııasyna aýdany­myzdyń 16 azamaty enip otyr. Bul alaqaı qýanysh qoı. Onyń ústine Márııam Jagorqyzy dos­tyq pen yntymaqtyń máńgilik jarshysy emes pe? Jańa mádenıet salasyna bólinetin qarjynyń jyl sanap ósip otyrǵandyǵy aıtyldy. Bizdiń aýdandyq mádenıet úıinde ǵana 4 halyqtyq shyǵarmashylyq ujym jumys isteıdi. «Dýdaraı» folklorlyq ansambli 2009 jyly Túrkııada, 2010 jyly Ońtústik Koreıada óner kórsetse, bıyl Fran­sııa­dan shaqyrý alyp otyr. Aýdany­myz­da, mine, on jyl qatarynan ana ólimi tirkelmese, byltyr 151 náreste dúnıege keldi. Elimizde toı kóp. Áıtkenmen, memleket tarapynan áleýmettik kómek alýshylar sany azaımaı otyrǵandyǵy alańdatady. Aýdan ákimi muny birinshi kezektegi másele retinde qadap aıtqany unady. – Ákimge silteme jasap otyrsyz ǵoı. Adamı turǵydan alyp qaraǵanda, ákimge, naqtyraq aıtsaq, onyń qyzmetine kó­ńi­lińiz tola ma? – Máslıhat depýtattary aýdan ákimi Sul­tan Qasenovtiń esepti kezeńdegi ju­my­syna qanaǵattanarlyq baǵa berdi. Mandatym bolsa, men de sol baǵany berer edim. – Bári el úshin ǵoı. Salmaq sal­ǵanymyzǵa túsinistikpen qaraǵa­ny­ńyzǵa rahmet. Áńgimelesken Baqbergen AMALBEK. Aqmola oblysy.