Jurt tilegi – iske tirek

Abaı aýdanyndaǵy Topar kenti  buryn aýdan ortalyǵy bolatyn. Sol mártebeden ajyraǵan ýaqytta biraz qıyndyqtar bereke ketirgen edi.  Turǵyndardyń birqatary  jan-jaqqa  qonys aýdaryp,  quldyraýǵa shaq qalǵan-dy.  Qazir sony kórgender bolmasa ósip kele jatqan urpaq  bilińkiremeıdi. Energetıkter qalashyǵy sanalatyn  ol buǵan deıingi qalpyna enip, keskin-kelbeti jyldan-jylǵa  kórkeıýde. Aýdan ákimi Erkebulan Na­sha­rovtyń esep berýi aldynda bas­qosýǵa jınalǵandardyń  jer­­gilikti kóshi-qon polısııasy jáne bir ortalyqtan  qyzmet kór­setý ǵıma­rattary  ashy­lýy­na  kýáger bolýy da  ózge­ris­terge berik  betburys­tyń jańa bir nyshanyn tanytty. О́ńirdegi  jalpy jaǵdaıǵa qu­laǵdar  ári  aýdandyq gazet ar­­qyly tanys jurt esepti baıan­damanyń qysqa da nusqa ja­sa­lýyn, aımaq  basshysy áńgi­me­niń usynys-tilekter, ashyq  pikirler tóńireginde órbýi paı­da­ly bolmaqtyǵyna oı tastaýyn jyly qabyldady. Osyny kút­kendeı sóz kezegi mıkrofon al­dyna shyǵýshylardyń birinen soń birine tıip jatty. Ákim­derdiń kópshilikpen kezdesýlerine alty jyldan beri úırenip, taǵatsyzdana tosyp júretin ja­maǵat osyndaıda emen-jar­qyn tildesip qalýy áserin  biletindikten, bul joly da kóńildegi máselelerdi irikpedi. Al olar ańǵarylǵandaı kent tynys-tir­shiliginde  az emes eken. Toparlyqtar  kóshe jol­darynyń nasharlyǵyna kópten renishti.  Jyl saıyn jóndelip jat­qandaı bolady.  Biraq,  az ýa­qyttan soń qaıtadan taz qal­pyna túsedi. Is qolǵa alynǵan eken  tyń­ǵylyqty atqarylý kerek emes pe. Kentimizdiń taza­lyǵy da kózge  qorash. Bosa-bol­masyn  aýyz sý, jylý qubyr­la­ryn qal­pyna keltirý ýaqyt ta­laby, dep bir toqtalǵan baıyr­ǵy turǵyn Svetlana Kogýrskaıa, sondaı-aq qalashyqtyń keshkisin tún qarań­ǵy­lyǵyna  bóle­ne­tindigin, kóshe­ler men úıler ara­synda jaryqsyz júrý qaýipsiz emes­tigin  de synı turǵyda aınalmaı ótpedi. Ol, sonymen birge, ba­lalardy uzar­tyl­ǵan oqý top­ta­ryna tartý qajet­ti­ligin  eske sal­dy. Ata-analardyń kó­bi kúndizgi mezgilde  jumysta bo­la­tyn­dyq­tan,  bul oılasarlyq  jaı  ekeni ataldy. Sońǵy jyldary kent turǵyn­dary qataryn tolyqtyrýshy­lar­dyń arasynda ata-baba mekenine oralýshy aǵaıyndar kóp. Olar qarsy alýshylardyń  keń qushaq­ty qamqorlyǵy arqasynda  jańa ortaǵa tez sińisip jatyr. Alaıda, Qytaıdan qonys aýdarǵan Dáýren Seıilhan aqsaqaldyń ortaǵa sal­ǵanyndaı keıbir kirbiń jaılar da barshylyq. – Árqaısymyz  azyn-aýlaq mal ustaýǵa tyrysamyz.   Jańa­dan ornalasyp jatqan bizge úı  tú­ligi  úlken qoldaý. О́kinishke  qaraı, sony baǵatyn jer tar. Kóp rette bireýdiń jekemenshik jer telimine  túsip ketesiń. О́ris ke­ńeı­týge  mursat etilmeıdi.  Qoı men sıyrdy qashanǵy bir orynǵa shıyrlaı beresiń. Mal ósirip, tur­mysymyzdy túzetip áketeıik desek osy jaǵy qınaıdy, – dedi ol. – Men Topardyń erteden bergi turǵynymyn. Nesin jasyraıyn, keıingi kezde tártip jaıy bo­sańsyp ketýine qatty qynjyla­myn. Mekenimizde búgin­de ne kóp, dúken kóp. Solardyń aldy, ási­rese, keshkisin jasóspirimderge  toly. Eshqaısysynyń jas shama­sy suralmaı  araq, temeki satyla  salady. Sonyń saldarynan urys-janjal, tóbeles kezdesedi.  Bu­ryn  jaz baý-baq­shaǵa malynar  saıajaılarymyzdy maqtanysh  tu­týshy edik. Endi qa­zir kórsetýge  uıalasyń, barýǵa taısaqtaısyń. Ekkenimizdi tonap, salǵanymyzdy qıratý erikkenniń ermegine aınalǵandaı. Muny talaı aıtyp baǵyp júrsek te  elep-eskerýshi  tártip saqshylarynan eshkim joq, – degen Serikbaı Ilııasov otaǵasy sózi  jınalǵandardyń or­taq  oı­yn­daı estildi. Zeınetker Raısa Korsýnskaıa  óz tarapynan  turǵyn úılerdiń bi­rinshi qabattary  qalaı bolsa solaı dúkender men dúngirshek­terge, dámhanalarǵa aınalyp ja­týyna baılanysty bulardyń sol úılerge qater tóndiretindigine  alańdaýshylyq  bildirdi. О́ıtkeni, mundaı ózdiginen ózgertýler  ádet­te tıisti oryndardyń ruh­sa­tynsyz, ıaǵnı,  buǵan sáıkes  ere­je-talaptar saqtalmaı  syrt  aı­­nalyp júrgiziledi. Munyń arty  onsyz da talaı jyldan beri paıdalanystaǵy eski úı­lerdiń aıaq astynan qulap qa­lýyna soqtyrýy  kádik delindi. Sóz sóıleýshiler ishinen  osy­laısha óz pikirleri  men sha­ǵymdaryn irikpeı jaıyp salý­shylar az bolmady.  Osyndaıǵy kezdesýlerde keıbir jerlerde shyndyqty shymbaıǵa batyra aıtý onshalyqty jaqtyrylmaı­tyndyǵy   baryn jasyrýǵa bolmas.  Al  Topardaǵy jıynda jurt tilegi muqııat tyńdalyp, ara-ara­synda  túsinik  jasalyp,  oǵan qatysýshy aýdan  mekemeleri bas­­shylaryna kózderinshe tap­syrmalar  berilip  jatty. Aıt­qandary qulaqqa jetip, kóńilge túıilýi  jurt senimi men úmitin úl­keıtkendigi sezildi. Aıtpaqshy, kezdesý aldy jo­ǵaryda atalǵandaı eki jańa ǵı­marattyń qatarǵa qosylý qýa­ny­shymen bastalsa, sońynda jer­gilikti  «Astro-Agro» JShS  kartopty aýdan turǵyndary úshin 1 kılosyn  70 teńgeden   sa­týdy uıǵarǵany týraly habar rızalyqpen qabyldandy. Kó­kónis óndirýshiler de óz ónim­deri túrlerine baǵany yryqta ustaýdy uıǵarypty. «Jurt tilegi – isimizge  tirek» dep sóz qorytyndylap, bel­gilenetin is-sharalardy  jyl­dyń basty jınalysyna qatysýshy­larǵa málim etken  aýdan ákimi ashyq áńgimeniń al­daǵy jumysqa yqpaly zor bolmaqtyǵyn atady. Elge sertti aqtaý men oryndaýdan artyq qandaı borysh bar, árıne. Aıqyn NESIPBAI. Qaraǵandy oblysy.