Aıshyqty «Astana keshteri»

Maýsym aıynyń alǵashqy kúni bastalǵan «Astana keshteri» halyqaralyq festıvali márege jetti. Osymen tórtinshi márte uıymdastyrylǵan izgilikti sharaǵa talanttarymen top jarǵan álemniń tańdaýly ónerpazdary qatysty. Álemdik deńgeıdegi festıval Aıtýly óner festıvali 2012 jyly elordanyń týǵan kúnine tartý retinde tusaýy kesilgen edi. Uıymdastyrýshysy – «Deg­dar» gýmanıtarlyq qory men «JTI» kompanııasy. Dálirek aıt­qanda, «Degdar» qorynyń Qamqorlyq keńesin basqarýshy D.Nazarbaevanyń bastamasymen dúnıege kelgen joba. Án áleminde aıshyqty qoltańbasy bar Darıǵa Nursultanqyzynyń ózi de fes­tı­val konsertterinde birneshe ret óner kórsetken. Álemdik deńgeıdegi festıvaldyń tizginin alǵashqy jyldary áıgili mýzykatanýshy, telejúrgizýshi, Reseı halyq ártisi Svıatoslav Belza ustaǵan. Kórkemdigi joǵary konsertke Elbasy da eki ret kórermen retinde qatysqan. Búgingi tańǵa deıin atalǵan festıvalda saıdyń tasyndaı talaı sahna sańlaqtary kópshilik kózaıymyna aınaldy. Olardyń esimderin tizbelesek, uzaqqa ketemiz. Ári ataqtarymen dúıim eldi aýzyna qaratqan dúldúlderdi bóle-jarǵymyz kelmedi. Osy tórt jyl ishinde bas qalamyzda festıval aıasynda 14 konsert ótken. Oǵan 600-den astam ár­tister atsalysqan. Olardyń ónerin 20 myńnan astam kórermen tamashalaǵan. Osydan-aq óreli óner dodasynyń kórkemdik kók­jıegi men asqaq abyroıyn baıqaýǵa bolady. Astyn syzyp turyp aıta keter­­ligi, konsertterdiń barlyǵy elordanyń eń bir saltanatty saraılarynda ótti. Qaıyrymdylyq jobasy bolǵandyqtan, bılet­terdiń barlyǵy tegin taraty­lady. Sondyqtan bolar, tyńdar­mandardyń barlyǵy jasy-kárisine qaramaı, ásem án men tamasha saz órilgen keshterge qyzyǵyp keledi. Ony ózimiz de ańǵardyq. «Astana Opera» teatryndaǵy mýzyka mere­kesine kelgen kórermenderde qı­sap bolǵan joq. Bekzat ónerdiń bıigi Jalpy, mýzykadan habary bar jurtshylyq bekzat ónerdiń bıigin klassıka dep baǵalaıdy. Jón-aq deısiz. Búgingideı jeńil-jelpi áýenderden zapys bolǵanda, ózińiz de bir sát klassıkalyq mýzykaǵa qulaq túrseńiz, jan-dúnıeńiz jadyrap sala beredi. Sodan shyǵar, ǵasyrlar boıy qalyptasqan ǵa­jaıyp ónerge degen qurmetimiz de erekshe. Osy oraıda ıgilikti sharanyń uıymdastyrýshysy, ózi de talantty ónerpaz Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Tımýr Ýrmancheevke jolyǵyp, az-kem pikirin bilgen edik. – Bıyl bizdiń halyqaralyq festıvalǵa bes jyl tolyp otyr. Alǵashqy mereıtoıymyz desek bolady. Tam-tum bolsa da óz tarıhymyz bar. Bizdiń jobaǵa elorda turǵyndarynyń iltıpaty erekshe. Bıylǵy festıval óte joǵa­ry deńgeıde uıymdastyrylýda. Oǵan álemniń áıgili juldyzdary qatysýda. Olardyń ónerin jurt­shylyq jaqsy biledi. Alǵashqy jyldary festıval aıasynda biz kórermenderge úsh konsert ótkizip júrdik. Bıyl bes baǵdarlama usyndyq. Ol bir aptaǵa ulasty. Árbir konsert anshlagpen ótip jatyr. Oǵan biz qatty qýanyshtymyz. Bul ónerpazdarǵa shabyt, kóterińki kóńil kúı syılaıdy. Rasyn aıtar bolsaq, halyqaralyq sharanyń jyldan-jylǵa qanaty qataıyp keledi. Osy jobany tikeleı qoldap otyrǵan «Degdar» gýmanıtarlyq qoryna úlken alǵys aıtamyz. Atalǵan qordyń qamqorlyǵy ar­qasynda ónerli órender shetelderde bilim alyp, tájirıbelerin shyńdaýda. Máselen, belgili opera ánshisi Medet Shotabaev Italııada bilim aldy. Osyndaı-osyndaı atqarylyp jatqan izgi ister kóp. Klassıkalyq mýzykaǵa qoıylatyn talap qashanda jo­ǵary. Sondyqtan, bizdiń konsertke qatysatyndardyń barlyǵy óz ónerlerimen órge júz­gen jam­pozdar desek te bolady, – deıdi festıvaldyń kórkem­dik jetekshisi. Tımýr – sheber pıanıst jáne kópshilikke keń tanylyp qalǵan otandyq «FORTE-TRIO» tobynyń jetekshisi. Halyqaralyq óner festıvaliniń shymyldyǵy 1 maýsymda Astanadaǵy Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń organ zalyndaǵy «Kameralyq mýzyka» keshi de atalǵan toptyń ónerimen ashyldy. Olarmen birge Memlekettik kameralyq orkestriniń «Solıster akademııa­­sy» tobynyń ónerpazdary da qatysty. Talantty top músheleri asa kórnekti kompozıtorlar­dyń klassıkalyq shyǵarmalaryn oryndap, kórermenderge ádemi áser syılady. Talaılardy tamsandyrǵan tarlandar Úshinshi maýsymda «Astana Opera» teatrynda ótken «Klas­sıkalyq mýzyka» keshine Re­seı­diń áıgili ártisi, pıanıst, P.Chaıkovskıı atyndaǵy IX baıqaýdyń jeńimpazy Borıs Berezovskıı qatysty. On saý­saǵynan sıqyrly saz saýlaǵan daryndy pıanıstiń esimi dúnıe júzine jaqsy tanys. Ol álemdegi eń úzdik orkestrlermen jáne dırıjerlermen jumys isteıtin biregeı dúldúl sanalady. 2006 jyldan beri Máskeýde, Ekaterınbýrgte jáne Vladımırde ótip kele jat­qan N.Metner atyndaǵy halyq­aralyq festıvaldyń kór­kem­dik jetekshisi. Osyndaı san alýan ju­­mysty atqaryp júrse de júıriktiginen tanbaǵan talantty tulǵanyń sheberligi esh­kimdi beı-jaı qaldyrmady. Amerıkalyq Fılıpp Kvınttiń ataǵy da jer jaryp tur. Ol AQSh  skrıpkashylarynyń alǵashqy úshtigine kiredi. Máskeýde An­dreı Korsakovtyń, sodan soń Ame­rıkanyń Djýlıard mektebinde oqyǵan. 2001 jyly alǵashqy albomyn jazyp, «Gremmı» atyndaǵy syılyqty ıelengen. 2010 jyldyń tamyz aıynan Fılıpp Kvınt Chıkagoda Stradıvarı qoǵamy bergen «Rý­bı» skrıpkasynda oınaıdy. Sıqyrly saz tógetin skrıpkanyń únine eltimegen jan joq. Jeksenbi kúni de dál osy teatr­da «Operalyq mýzyka» ke­shiniń baıraǵy jelbiredi. Oǵan reseılik soprano daýysty án­shiler, Osetııanyń halyq ártisi Veronıka Djıoeva men Máskeý úlken teatrynyń solısi Anna Aglatova qatysty. Reseılik barıton Vasılıı Ladıýk bar­yn salyp baqty. Qazaqstannyń  eń­bek sińirgen qaıratkeri Medet Sho­tabaev ta tyńdarmandardy tánti ete bildi. Budan keıin festıval Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń organ zalynda jalǵasty. Oǵan Germanııadan arnaıy at arytyp kelgen, Eýropa organısteriniń ishindegi kóshbasshysy dep tanylǵan Krıstıan fon Blon men reseılik «Moskovskaıa operatta» teatrynyń bas dırıjeri Kons­tantın Hvatynes qatysty. Ke­she festıval shymyldyǵy Beı­bitshilik jáne kelisim saraıynda «etno-djaz» keshimen jabyldy. Onda Ázerbaıjannan kelgen «Jangi» toby men qazaqstandyq «Magic of Nomads» etno-fıýjn toby shabyt shalqytty. Azamat QUSAIYN