Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy № 1455

2010 jylǵy 30 jeltoqsan,  Astana, Úkimet Úıi Jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi operasııalardy júrgizý týraly esepter berý qaǵıdasyn bekitý týraly «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń 2010 jylǵy 24 maýsymdaǵy Zańynyń 16-babynyń 33) tarmaqshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi: 1. Qosa berilip otyrǵan Jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi operasııalardy júrgizý týraly esepter berý qaǵıdasy bekitilsin. 2. «Jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi operasııalardy júrgizý týraly esepterdi berý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2008 jylǵy 17 shildedegi № 690 qaýlysynyń (Qazaqstan Respýblıkasynyń PÚAJ-y, 2008 j., № 32, 339-qujat) kúshi joıyldy dep tanylsyn. 3. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri K.MÁSIMOV. * * * Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2010 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy №1455 qaýlysymen bekitilgen Jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi operasııalardy júrgizý týraly esepter berý qaǵıdasy 1. Jalpy erejeler 1. Osy Jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi opera­sııa­lardy júrgizý týraly esepter berý qaǵıdasy (bu­dan ári – Qaǵıda) «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń 2010 jylǵy 24 maýsymdaǵy Zańynyń 16-babynyń 33) tarmaqshasyna sáıkes ázirlengen. Qaǵıda jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń jer qoınaýyn zertteý men paıdalaný jónindegi ýákiletti organǵa (budan ári – ýákiletti organ) jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi opera­sııalardy júrgizý týraly esepter berý tártibin aıqyndaıdy. 2. Jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi operasııalar – jer qoınaýyn memlekettik geolo­gııalyq zertteýge, paıdaly qazbalardy barlaýǵa jáne (nemese) óndirýge qatysty, onyń ishinde jerasty sýlaryn, emdik balshyqty barlaýmen jáne óndirýmen, jer qoınaýyn sarqyndy sýlar­dy aǵyzý úshin barlaýmen baılanysty, sondaı-aq barlaýmen jáne (nemese) óndirýmen baıla­nysty emes, jerasty qurylys­ta­ryn salý jáne (nemese) paıdalaný jónindegi jumystar. 2. Jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi ope­rasııalardy júrgizý týraly esepter berý tártibi 3. Jer qoınaýyn paıdalanýshylar úshin ýá­kiletti organǵa jer qoınaýyn paıdalaný jónin­de operasııalardy júrgizý týraly eseptiliktiń (budan ári – esepter) mynadaı túrleri belgilenedi: 1) alty aıdyń qorytyndysy boıynsha aq­pa­rattyq geologııalyq esep (jartyjyldyq esep); 2) jyldyń qorytyndysy boıynsha aqparat­tyq geologııalyq esep (jyldyq esep). 4. Aǵymdaǵy jyldyń birinshi jarty jyl­dyǵy úshin kelisimsharttyq aýmaqta jer qoı­naýyn paıdalaný jóninde júrgizilgen opera­sııalardyń nátıje­leri týraly jartyjyldyq esepterdi jer qoınaýyn paıdalanýshy aǵym­daǵy jylǵy 15 shildeden ke­shik­tirmeı ýákiletti organnyń óńiraralyq departamentine (budan ári – óńiraralyq departament) jiberedi. Jer qoınaýyn paıdalanýshylar esepterde tolyq nemese durys málimet bermegen jaǵdaıda óńiraralyq departament olar túsken sátten bastap kúntizbelik on kún ishinde esepti pysyqtaýǵa qaıtarady. Jer qoınaýyn paıdalanýshy kún­tizbelik otyz kún ishinde pysyqtalǵan esepterdi óńiraralyq departamentke usynady. О́ńiraralyq departament jer qoınaýyn paı­dalanýshylardyń derekteri boıynsha aǵymdaǵy jyldyń birinshi jartyjyldyǵy úshin ózine vedom­stvolyq baǵynystaǵy aýmaqta jer qoı­naýyn paıdalaný jóninde júrgizilgen opera­sııalardyń nátıje­leri týraly jıyntyq esepter jasaıdy. О́ńiraralyq departamentter jer qoı­naýyn paıdalaný jóninde júrgizilgen opera­sııa­lardyń nátı­je­leri týraly jıyntyq esepterdi aǵymdaǵy jyl­ǵy birinshi qyrkúıekke ýákiletti organǵa jiberedi. Ýákiletti organ jıyntyq jartyjyldyq esep óńiraralyq departamentten túsken sátten bastap ony kúntizbelik on bes kún ishinde qaraıdy jáne ýákiletti organnyń Respýblıkalyq geolo­gııalyq aqparat qoryna (budan ári – geologııalyq qor) saqtaýǵa jiberedi. 5. Jer qoınaýyn paıdalanýshylar kelisim-sharttyq aýmaqta jer qoınaýyn paıdalaný jónin­de júrgizilgen operasııalardyń nátıje­leri týraly jyldyq esepti óńiraralyq departamentke esepti jyldan keıingi jyldyń 10 qańtarynan keshik­tirmeı jiberedi. Jer qoınaýyn paıdalanýshy esepterde tolyq nemese durys málimetter bermegen jaǵdaıda óńir­aralyq departament jyldyq esep túsken sátten bastap kúntizbelik on kún ishinde ony pysyqtaýǵa qaıtarady. Jer qoınaýyn paı­da­lanýshy kúntiz­belik otyz kún ishinde pysyqtal­ǵan esepterdi óńiraralyq departamentke usynady. О́ńiraralyq departament jer qoınaýyn paıda­la­ný­shylardyń derekteri boıynsha ózine vedom­stvo­lyq baǵynystaǵy aýmaqta esepti jyl úshin jer qoı­naýyn paıdalaný jóninde júrgizilgen ope­rasııa­lar­dyń nátıjeleri týraly jyldyq jıyn­tyq esepterdi jasaıdy. О́ńiraralyq departamentter jer qoınaýyn paıdalaný jóninde júrgizilgen operasııalardyń nátı­jeleri týraly jıyntyq esepterdi esepti jyldan keıingi jyldyń jıyrma besinshi aqpanyna ýákiletti organǵa jiberedi. Ýákiletti organ óńiraralyq departamentten jyldyq jıyntyq esep túsken sátten bastap ony kúntizbelik on bes kún ishinde qaraıdy jáne geologııalyq qorǵa saqtaýǵa jiberedi. 6. Jer qoınaýyn paıdalanýshy kelisim-shart­tyq aýmaqtyń qaıtarylatyn (bosatylatyn) bóligi boı­ynsha jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi operasııalar aıaqtalǵannan keıin bir aıdan keshik­tirmeı óńiraralyq departamentke bosatylatyn ke­lisim­shart­tyq aýmaqtyń ýchaskelerinde júrgizil­gen geologııalyq zertteýler týraly esepti tapsyrady. О́ńiraralyq departamentter kelisimsharttyq aý­maqtyń qaıtarylatyn (bosatylatyn) bóligi jóni­n­degi esepterdi olardy túsken sátten bastap kúntiz­belik on kún ishinde kelisedi jáne ýákiletti organǵa jiberedi ne jer qoınaýyn paıdalaný­shy­lar esepterde tolyq nemese durys málimetter bermegen jaǵ­daıda pysyqtaýǵa qaı­tarady. Jer qoınaýyn paı­dalanýshy kúntizbe­lik otyz kún ishinde pysyq­tal­ǵan esepterdi óńiraralyq departamentke usynady. Ýákiletti organ óńiraralyq departamentten es­ep­ti alǵan sátten bastap ony kúntizbelik on bes kún ishinde bekitip, geologııalyq qorǵa saqtaýǵa jiberedi. 7. Jer qoınaýyn paıdalanýshy jer qoınaýyn paıdalaný obektileri joıylǵannan jáne/nemese konservasııalaǵannan soń búkil kelisim-shart­tyq aýmaqta jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi operasııalar aıaqtalǵannan keıin júrgizilgen geologııa­lyq barlaý jumystary týraly túpki­likti esep beredi. Túpkilikti esepterdi óńiraralyq departament olar jer qoınaýyn paıdalanýshylardan túsken sátten bastap kúntizbelik on kún ishinde kelisedi já­ne ýákiletti organǵa jiberedi ne jer qoınaý­yn paı­dalanýshylar esepterde tolyq nemese durys málimetter bermegen jaǵdaıda pysyq­taýǵa qaıta­ra­dy. Jer qoınaýyn paıdalanýshy kúntizbelik otyz kún ishinde pysyqtalǵan esepterdi óńirara­lyq departamentke usynady. Ýákiletti organ óńiraralyq departamentten esep túsken sátten bastap ony kúntizbelik on bes kún ishinde bekitip, geologııalyq qorǵa saqtaýǵa jiberedi. 8. Jer qoınaýyn memlekettik geologııalyq zertteý jónindegi jumysty júzege asyratyn jer qoınaýyn paıdalanýshylar esepti toqsan­nan keıingi aıdyń 15-kúninen keshiktirmeı óńir­aralyq departamentke toqsandyq esepterdi usynady. Jer qoınaýyn paıdalanýshy esepte tolyq nemese durys málimetter bermegen jaǵdaıda óńir­aralyq departament túsken sátten bastap kúntizbelik on kún ishinde esepti pysyqtaýǵa qaıtarady. Jer qoınaýyn paıdalanýshy kúntiz­belik otyz kún ishinde pysyqtalǵan esepterdi óniraralyq departamentke usynady. О́ńiraralyq departamentter jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń derekteri boıynsha esepti toqsan úshin ózine vedomstvolyq baǵynystaǵy aýmaqta jer qoınaýyn memlekettik geologııalyq zertteý jóninde júrgizilgen operasııalardyń nátıjeleri týraly jıyntyq esepti jasaıdy. О́ńiraralyq departamentter jer qoınaýyn mem­lekettik geologııalyq zertteý jóninde júrgi­zil­gen operasııalardyń nátıjeleri týraly jıyn­tyq esepterdi toqsan saıyn eki aı ishinde ýákiletti organǵa jiberedi. Ýákiletti organ óńiraralyq departamentten jıyntyq esep túsken sátten bastap kúntizbelik on bes kún ishinde qaraǵannan keıin geologııalyq qorǵa saqtaýǵa jiberedi. О́ńiraralyq departamentke jáne ýákiletti organǵa jer qoınaýyn memlekettik geologııalyq zertteý nátıjeleri týraly jer qoınaýyn paı­dalanýshylardyń jyldyq esepteriniń kelip túsýi toqsandyq esepterge uqsas tártippen júze­ge asyrylady. 9. Jer qoınaýyn paıdalanýshylar usynatyn esepter quramyndaǵy paıdaly qazbalary bar jer qoınaýynyń geologııalyq qurylymy, ken oryn­darynyń geologııalyq parametrleri, qor­lar­dyń kólemi, ıgerý sharttary, sondaı-aq osy Qaǵıdaǵa qosymshaǵa sáıkes jer qoınaýynyń kez-kelgen erekshelikteri týraly málimetterdi qamtýy tıis. Jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi operasııalardy júrgizý týraly esepter berý qaǵıdasyna qosymsha Jer qoınaýyn paıdalanýshylar esepteriniń mazmuny 1. Jer qoınaýyn paıdalanýshynyń jarty­jyldyq esebi qysqasha aqparattyq jazbany jáne qajet bolǵan jaǵdaıda, aqparattyq jaz­banyń mátinin bezendiretin grafıkalyq qosym­shalardy (nemese sýretterdi) qamtıdy. Jartyjyldyq esepti aqparattyq toltyrý geologııalyq zertteý satysyna baılanysty: 1) óńirlik geologııalyq zertteýlerde mynadaı derekter keltiriledi: kelisimsharttyq aýmaqtyń ákimshilik jaǵdaıy; esepti kezeńde kelisimsharttyq aýmaqta oryn­dalǵan jumystardyń túrleri men kólemi; paıdaly qazbanyń kórinis-belgisi ornynyń geografııalyq koordınattary; tabylǵan paıdaly qazbanyń kóri­nis-bel­gisiniń jospardaǵy jáne tereńdiktegi mólsheri; paıdaly qazba kórinis-belgileriniń sıpat­tamasy; tabylǵan jerústi jáne uńǵymalyq munaı-gaz kórinis-belgileriniń, tabıǵı rezervýarlardyń sıpattamasy; paıdaly qazba resýrstaryn boljamdy baǵa­laý; 2) tabylǵan perspektıvaly obektiler shegin­degi izdestirý jumystary kezinde esepte 1) tarmaqshada kórsetilgen málimetterden basqa mynadaı derekter keltiriledi: tabylǵan kenge aınalýdyń topografııalyq jáne mıneralogııalyq sıpattamasy; ken denesiniń parametrleri; perspektıvaly qurylymnyń tereńdegi túzi­lýiniń erekshelikteri; kómirsýtek ken shoǵyrynyń parametrleri; izdestirý nemese parametrlik uńǵymalardyń aǵy­nyn baıqap kórýdiń nátıjesi jónindegi derekter; paıdaly qazbanyń qorlaryn baǵalaý, paı­daly qazbanyń kommersııalyq qundylyǵy týraly qorytyndy; 3) izdestirý – baǵalaý jumystary kezinde 2) tarmaqshada kórsetilgen málimettermen qatar mynadaı derekter keltiriledi: ken oryndary kenderiniń negizgi tıpteri men sorttary; baıytýdyń ońtaıly syzbasyn kórsetýmen birge, kendi qaıta óńdeýdiń josparlanǵan tehno­logııalary jónindegi derekter; ónerkásiptik qorlar men boljamdy resýrstar, ken oryndaryn ıgerýdiń rentabeldiligi týraly málimetter; 4) barlaý kezeńindegi obektiler boıynsha 3) tarmaqshada kórsetilgen málimettermen qatar, mynadaı derekter keltiriledi: ken deneleriniń mólsheri, pishini jáne parametrleri; paıdaly qazbalardyń qorlaryn esepteý úshin qoldanylǵan kondısııanyń negizgi parametrleri; ken oryndaryn ıgerýdiń gıdrogeologııalyq sharttary, ken oryndarynyń sý basý dárejesi; negizgi sý tutqysh kókjıekterdiń jáne jer­asty sýlary keshenderiniń gıdrogeologııalyq parametrlerin baǵalaý derekteri. 2. Jer qoınaýyn paıdalanýshynyń jyldyq esebi ótken jylǵy geologııalyq zertteýlerdiń nátıjeleri týraly qorytylǵan aqparatty qam­tıdy. Jyldyq esep aqparattyq jazbahattyń mátinin kórkemdeıtin aqparattyq jazbahat jáne grafıkalyq qosymshalar túrinde beriledi. Jyl­dyq esepti aqparattyq toltyrý kelisimsharttyq aýmaqtyń zertteý kezeńine baılanysty: 1) paıdaly qazbalarǵa óńirlik geologııalyq zertteýler kezinde esepke kelisimsharttyq aýmaq boıynsha mynadaı málimetter engiziledi: ákimshilik jaǵdaıy; kelisimsharttyq aýmaqtyń qysqasha geologııa­lyq sıpattamasy; óńirlik zertteýlerdiń ádistemesi, oryndalǵan jumystardyń túrleri men kólemderi; jer qoınaýyn paıdalanýshylar tapqan ken kórinis-belgileri men mıneraldaý núkteleriniń sıpattamasy: geografııalyq koordınattary, jospardaǵy mól­sheri, geologııalyq sıpattamasy, tabylǵan kenge aınalýynyń sıpattamasy (paıdaly qu­ram­dastar jáne olardyń quramy, odan ári zerdeleý pers­pektıvalary); aıqyndalǵan perspektıvaly qurylymdardyń sıpattamasy: geografııalyq baılanystyrý, geometrııalyq parametrleri, perspektıvaly kókjıekterdiń ornalasý tereńdigi, olardyń stratıgrafııalyq baıla­nysýy, resýrstardy boljamdy baǵalaý. О́ńirlik zertteýler boıynsha jyldyq eseptiń mátinine mynadaı grafıkalyq qosymshalar qosa beriledi: óńirlik masshtabtaǵy kelisimsharttyq aýmaq­tyń geologııalyq kartasy; kartalarda geofızıkalyq jáne geohımııalyq aýytqýlar kórsetilgen perspektıvaly qurylym­dar, ýchaskeler, kórinis-belgileri boıynsha egjeı-tegjeıli masshtabtaǵy geologııalyq karta-qımalar; negizgi reperlik betiniń qurylymdyq karta­lary; aıqyndalǵan perspektıvaly qurylymdar boı­ynsha qımalar; erekshe qıylystar boıynsha ýaqytsha jáne tereńdik tilikter. 2) perspektıvaly ýchaskelerdegi, kórinis-belgi­lerdegi, qurylymdardaǵy izdestirý-baǵalaý ju­mys­tarynyń nátıjeleri jóninde mynadaı aqparat keltiriledi: perspektıvaly ýchaskelerdiń, ken kórinis-bel­gilerin, qurylymdardyń geografııalyq-ekonomı­kalyq jaǵdaıy; aıqyndalǵan ken obektisiniń geologııalyq túzi­lýiniń sıpattamasy, kenge aınalýdyń zattyq quramy; kendi dene parametrleri, paıdaly quramdas­tarynyń quramy, boljamdy resýrstardy baǵa­laý, olardyń geologııalyq-ekologııalyq sıpatta­ma­lary; munaı men gazdyń bolýynda jumys isteý kezinde mynalar kórsetiledi: aıqyndalǵan jáne tereń burǵylaýǵa daıyn­dalǵan ónimdi qurylymdardyń, belgilengen mu­naı-gaz kórinis-belgileriniń jáne bıtým men kırlerdi qosa alǵanda, kómirsýtek belgileriniń ataýy; negizgi kórsetý kókjıekteri boıynsha qury­lymdyq kartalar, kollektordyń qasıetteri boı­ynsha derekter, izdestirý jáne parametrlik uń­ǵymalardy aǵynǵa burǵylaý jáne synaý ná­tı­jeleri, A+V+S1 jáne S2 sanattary boı­ynsha qorlardy baǵalaý; izdestirý jáne parametrlik uńǵymalardy aǵyn­ǵa synaý nátıjeleri, uńǵymamen ashylǵan lıto­logostratıgrafııalyq qıma, uńǵymanyń quryly­my, kollektordaǵy munaıdyń, gazdyń, sýdyń mólsheri, uńǵymanyń qysqasha ótkizgishi, kedergiler jáne kelisimshartta eskerilgen basqa da málimetter. 3) kelisimsharttyq aýmaqty zertteýdiń izdestirý-barlaý kezeńine mynalar qosa beriledi: spektrlik taldaý derekterin taratýmen birge kendi aımaqtardy synaý josparlary; spektrlik, sandyq, onyń ishinde tehnolo­gııa­lyq tal­daýlardyń nátıjelerin shyǵara otyryp izdes­tirý burǵylaý derekteri boıynsha geolo­gııalyq qımalar, kern materıaly nátıjelerin taldaý; izdestirý uńǵymalarynyń geologııalyq baǵa­nalary; munaı-gaz aýdandary boıynsha: negizgi kórsetý kókjıekteri boıynsha tolyq qurylymdyq kartalar, erekshe baǵyttar boıyn­sha ýaqytsha jáne tereńdik qımalar, karotajdy dıagrammalardyń qosymshasymen birge burǵy­lanǵan uńǵymalardyń geologııalyq qımalary, aǵynǵa synaý nátıjeleri qosa beriledi. 4) kelisimsharttyq aýmaqtaǵy barlaý jumys­tarynyń nátıjeleri boıynsha mynadaı aqparat keltiriledi: tabylǵan ken ornyndaǵy kenniń negizgi tıpteri men sorttary; ken óńdeýdiń ázirlengen ońtaıly tehno­logııasy; ken ornyn óńdeýdiń gıdrogeologııalyq jáne ken-tehnologııalyq sharttary; ken oryndarynyń ónerkásiptik qorlary jáne boljamdy resýrstary, paıdaly quramdas­tarynyń quramy; ken ornyn óńdeýdiń rentabeldiligi; Jyldyq eseptiń mátinine mynadaı grafı­kalyq materıaldar qosa beriledi: jekelegen (tıpti) barlaý syzyqtary boıyn­sha qorlardy esepteýge arnalǵan geologııalyq qımalar; S1 jáne S2 sanattarynyń eń mańyzdy blok­tary men boljamdy resýrstardyń qorlaryn buǵattaý. 5) ónerkásiptik ıgerý úshin ken ornyn barlaý jáne daıyndaý jumystary boıynsha mynadaı aqparat keltiriledi: ken ornynyń geografııalyq koordınattary; barlaý ádistemesi, jumystardyń túrleri men kólemi; ken ornynyń geologııalyq sıpattamasy; taý-ken aýdandary boıynsha: ken deneleriniń sany, pishimi, parametrleri, kenniń mıneralogııalyq quramy, mıneraldyq assosıasııasy, paıdaly quramdastardyń kóri­nis-belgileriniń nysany týraly derekter; paıdaly quramdastyń negizgi mıneraldary-tasymaldaýshylary; qorlardy esepteýge arnalǵan kondısııanyń parametrleri, paıdaly qazbalar qorlaryn esep­teýdiń nátıjeleri; kenniń zattyq quramy jáne tehnologııalyq qasıeti, ken shıkizatyn óńdeýdiń ońtaıly tehno­logııalyq shemasy; ken ornyn ıgerýdiń tehnıkalyq-ekonomıka­lyq kórsetkishteri; munaı jáne gaz ken oryndaryn barlaý kezinde: ónimdi kókjıekter men kollektorlardyń sy­na­laný aımaǵynyń geologııalyq túzilýi, taý­jy­nys-kollektorlardyń parametrleri; uńǵymalardy aǵynǵa zertteý nátıjeleri; ónimdilik koeffısıentteri; gaz-sý, sý-munaı baılanystarynyń sıpaty; joıylǵan uńǵymalar men konservasııadaǵy uńǵymalar týraly aqparat. О́nerkásiptik ıgerý úshin ken ornyn barlaý jáne daıyndaý boıynsha grafıkalyq qosym­shadan basqa mynalar qosa beriledi: rýdaly ken oryndary boıynsha: boılyq geologııalyq qımalar; ken ornyn birkelki sıpattaıtyn geologııalyq qımalar, eki jáne úsh deńgeıdegi kókjıekti josparlar; negizgi kendik shoǵyrlardyń qorlaryn bu­ǵattaý; munaı-gaz ken oryndary boıynsha: árbir ónimdi kókjıek boıynsha tolyq qury­lymdyq kartalar, lıtologııalyq-geologııalyq qımalar, uńǵymalardy synaý nátıjeleri; 3. Kelisimsharttyq aýmaqta kommersııalyq tabý jáne paıdaly qazbalardyń paıdalaný qor­laryn bekitý kezinde jer qoınaýyn paıdalaný­shy tabylǵan ken ornynyń pasportyn ýákiletti organǵa berýge mindetti. 4. Osy Qaǵıdanyń 7 jáne 8-tarmaqtarynda kór­setilgen geologııalyq esepterdi resimdeý Qa­zaq­stan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń buıryǵymen bekiti­letin Qazaqstan Respýblıkasynyń jer qoı­naýyn geo­lo­gııalyq zertteý týraly esepterdi resimdeý jó­nin­degi nusqaýlyqqa sáıkes júzege asyrylady.