О́ndiris órge basyp keledi

Premer-Mınıstr Kárim Másimov Qostanaı oblysyna saparynda aldymen «Qostanaı» halyqaralyq áýejaıyn aralap kórdi. О́tken ǵasyrdyń ortasynda paıdalanýǵa berilgen áýejaı búgingi kún talabyna tolyq jaýap beredi. Qalanyń shet jaǵynda orna­lasqan áýejaı jolynda qazir «Ae­roport» shaǵyn turǵyn aýdany ósip keledi. Mártebeli meıman oǵan da soqty. Turǵyn aýdanda sońǵy ýaqytta ǵana 4 úı boı kóterdi. Olardan 202 otbasy baspana aldy. Barlyǵy bul aýdanda 27 kópqabatty úı salynatyn bolady. Olardan alatyn páterdiń ár sharshy metri 140-150 myń teńgeden aspaıdy. Sonymen qatar, 280 oryndyq eki balabaqsha, 900 oryndyq jalpy bilim beretin mektep te taıaý ýaqytta kópshilik ıgiligine aınalady. Munan keıin Premer-Mı­n­ıstr Kárim Másimov «Allur Group» jaýapkershiligi shekteýli serik­testiginiń quramyna kiretin «Agro­mashHoldıng» jáne «Sary­ArqaAvtoProm» mashına quras­tyrý zaýyttaryna keldi. Qazaq­standa mashına qurastyrý zaýyttary bar. Al Qostanaı qala­syn­daǵy zaýyttardyń ereksheligi – munda mashınalar usaq jelilik ádispen qurastyrylady. Demek, qa­zaqstandyq mazmunǵa mán beri­ledi, jeńil mashınanyń usaq-túıek, ıaǵnı syrlaý, bekitý sekildi kóp­tegen jumystary osynda atqa­rylady. Zaýyt basshylary Kárim Másimovke avtomobılderdiń quras­­tyrý jelisin jáne JAC, SUV brendteriniń Qazaqstanda birin­­shi ret shyǵarylyp otyr­ǵan elek­tromobılderin, zaýyt konveı­erinen shyqqan kommer­sııa­lyq kólikterdi kórsetti. Zaýyttarda sońǵy jyldary kóp­tegen ilgeri basqan óz­gerister boldy. Jac, Hyundai brend­teriniń jańa avtomobılderi quras­tyryldy, Iveco jáne Jac kommer­sııalyq tehnıkalary shyǵaryldy. CKD 3A tehnologııasymen Iveco Stralis aýyr júk mashınasyn qurastyrý da bastaý aldy. Eksportqa shyǵarylýǵa arnalǵan Peugeot 301, JAC S3 jáne Iveco Daily mashınalary úlgilerin shyǵarýǵa áriptestik kelisimder jasaldy. Eń bastysy, zaýyttarda qazaqstandyq mazmun artyp keldi. Kommersııalyq tehnıkalardy jergilikti jerde jasaýdyń jumys kólemi 50 paıyzǵa jetti. Italııalyq aýylsharýashylyq kombaındary da qostanaılyq zaýyttan shyǵaryla bastaıdy. Premer-Mınıstr ke­­meń­ger aǵar­týshy Y.Altyn­­sarınniń Qosta­naı qalasyndaǵy memo­rıal­dyq mý­zeıin jáne mamandandyrylǵan tur­ǵyndarǵa qyzmet kórsetý ortalyǵyn aralaǵannan keıin, Rýdnyı qalasyna bet aldy. Munda ol «Lıder-2010» sút zaýytynyń jumysymen tanys­ty. Zaýyt jylyna 17 050 tonna sút jáne sút ónimderin óńdeıdi. Onyń ónimi Qazaqstannyń kóptegen oblys­tary men Reseıdiń irgeles oblystaryna keńinen tanys. Munda 205 adam turaqty jumys ornyn tapqan. «Lıder-2010» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń aýlasyna tigilgen shatyr ishinde Kárim Má­si­mov aýylsharýashylyq taýarlar­yn óndirýshilermen dóńgelek ús­tel májilisin ótkizdi. Áńgime mal jáne qus sharýashylyǵynyń búgingi jaǵ­daıy jáne ony aldaǵy ýaqytta damytý máselelerine arnaldy. Ká­rim Qajymqanuly aldymen Pre­mer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri As­qar Myrzahmetovti tyńdady. Mal sharýashylyǵyn damytýǵa mem­le­kettik qoldaý kerek. Sonyń biri sa­lany sýbsıdııalaý ekeni belgili. О́t­ken jyly asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýǵa jáne óni­min óndirýge 56 mıllıard teńge bólindi. Bul jalpy suranystyń 70 paıyzy degen sóz. 5-7 mıl­lıard teńge sýbsıdııany 3000 bas iri qara ustaıtyn iri 24 bordaqylaý alańy ǵana ala aldy. Olardan keıin sharýashylyq kólemine qaraı 1 mıllıard teńgeden 149 kásiporyn sýbsıdııa aldy. Mınıstr qazir sha­ǵyn jáne ortasha kólemdegi mal bor­daqylaý alańdary da sýbsıdııa alý úshin ereje qaıta qaralý ústinde ekenin aıtty. Sonymen qatar, sary maı, qurǵaq sút óndiretin óńdeý kásiporyndary úshin de ótken jyly 3 mıllıard teńge sýbsıdııa bólindi. Degenmen, bul az-muz qarjyny alǵan kásiporyndar otandyq ónimderimen ımporttyq taýarlardy almastyrý mindetin sheshe alǵan joq. Mınıstrdiń sózi atalarymyz aıtqan «Sıyrdyń súti – tilinde» degen qaǵıdamen qatar keldi. Mal sha­rýa­shylyǵyn damytýdyń, ónimdi­ligin arttyrýdyń tetigi jem-shóp qory men onyń sapasynda ekenin malshy da, ónim óńdeıtin kásiporyn mamany da jaqsy biledi. Jylyna mal sharýashylyǵyna 25 mıllıon tonna shóp, 5 mıllıon tonnadan asa qunarlandyrylǵan jem daıyn­da­lady. Bul suranystaǵy jem-azyq­tyń 60 paıyzyn ǵana quraıdy. Tipti, daıyndalǵan pishen men súr­lem suranystyń tek 50 paıyzyn ǵana qamtamasyz etedi. Bul máse­leni sheshý úshin quramajem zaýyt­tarynyń áleýetin tolyq paıdalaný kerek. Al búgingi qolda bar zaýyttar óz qýatynyń 40 paıyzyn ǵana óndi­redi. Eger olar tolyq qýatynda paıda­lanylsa 1,5 mıllıon tonna qurama­jem óndirer edi. Sonda bul iri jem-azyqtyń 25 paıyzyn, qunar­lan­dyrylǵan jemniń úshten birin óter edi. Búginde otandyq quramajem zaýyttaryna 35 paıyz ǵana suranys jasalady. Mal sharýashylyǵyn damytýǵa qajettiń biri – jaıylym. Mınıstr­lik Parlamentpen birlesip, jaıy­lym jáne ony durys paıdalaný jónindegi zańnamalar jobalaryn ázirleý ústinde. Mal sharýashylyǵy ónimderin óńdemeı onyń qaıtarymy da kóńildegideı bolmaıdy. Al eli­mizdegi óńdeý kásiporyndary óz qýa­tynyń 60 paıyzyn ǵana paıdalanyp otyr. Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha aýyl turǵyndaryn jumyspen qamtamasyz etý jáne óń­deý kásiporyndaryn mal sharýa­shylyǵy ónimimen qamtamasyz etý úshin qosalqy sharýashylyqtar áleý­etin kúsheıtý mindetin sheshý kerek. Aqmola, Qostanaı, Soltústik Qazaqstan oblystarynda 280 myń adamnyń qosalqy sharýashylyqtary bolsa, sonyń 77 myńy tabysty ju­mys isteıdi. Olardy kooperatıvter­ge uıymdastyrý, qyzmetterin or­ta­lyq­tandyrý máselelerdiń ortaq sheshimin tabýǵa qolaılylyq ákeledi. Kooperatıvter qurý aýyl­sha­rýa­shylyq ónimderin óndirýdi árta­rap­tandyrýǵa, ıaǵnı bal óndirýge, jún men teri jınap óńdeýge jáne taǵy basqa da ıgilikti isterdiń basta­lýyna yq­pal etedi. Atalǵan úsh oblystyń ózinde ǵana sút tapsyra­tyn 400-den asa núkte jáne 600-deı bordaqylaý alańyn uıymdastyrýǵa múm­­kindik bar. Dóńgelek ústel máji­lisinde qus sharýashylyqtaryn damytý da tilge tıek boldy. Onyń da bú­gingi kúngi problemalary aıtyldy. Kárim Qajymqanuly májiliske qatysqan aýylsharýashylyq taýarlaryn óndirýshiler men óńdeý kásiporyndarynyń basshylarynyń ótinish-suraqtaryn tyńdady. Olar kótergen máselelerdiń barlyǵy da nazarǵa alynyp, qaralatynynan habardar etti. Sóz sońynda Kárim Másimov mal sha­rýa­shylyǵyn damytýǵa áleýetimiz jeteti­nin, Elbasy tapsyrmasyna oraı, básekege qabiletti ónim óndirip, syrt­qy naryqty ıgerý kerektigin aıtty. Ol oblysqa saparynyń soń­yn­­da So­kolov-Sarybaı ken óndirý bir­­les­­ti­giniń metalılek zaýytynda boldy. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan» Qostanaı oblysy