El amandyǵy eń birinshi orynda turýy kerek

El ishi bolǵasyn eleń etkizer ártúrli aqparatty estip jatamyz. Biri qýanyshty bolsa, endi biri qaıǵyly bolyp keledi. Árıne, ómir bolǵasyn aq pen qaranyń, baq pen nalanyń almasyp turýy zańdylyq qoı. Oǵan eshkimniń ókpe aıtýǵa óresi jete qoımas, sirá. Jazǵyrǵanmen jazalaýǵa qaýqarymyz jetpeıtini taǵy bar. Aınaldyrǵan eki-úsh aıdyń ishinde oryn alǵan Almaty men Aqtóbedegi oqıǵalar eldi eseńgiretip tastaǵany jasyryn emes. Qaıǵyly jaǵdaıdyń saldarynan qanshama otbasy qara jamylyp, ata-analardyń kóńiline qaıaý, kózine jas úıirilip, kúlkisin kúrsiniske almastyrdy. Bunyń ózi taǵdyr taqtasynda tańbalanyp turǵasyn, ony kórmeı ótý múmkin emes. Árıne, muńǵa malynǵan tir­shilikti kim jaqsy kóredi deısiń.       Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń habarlaýyn­sha, táýelsizdik jyldarynda Qazaq­standa qaıǵyly oqıǵalardan, jaraqattaný men ýlanýdan bolatyn ólim-jitim sany 23,1 paıyzǵa tómendegen. Munyń ózi kóńilge medeý, janǵa jubanysh emes pe. Densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasynyń aıasynda jol-kólik jaraqatyn tómendetý maqsatynda Tótenshe jaǵ­daılar komıteti men Ishki ister mınıstrligi birlese otyryp kóliktik medısına qurǵan bolatyn. Onda  sanıtarlyq avıasııa, trassadaǵy medısınalyq qutqarý pýnktteri qyzmet kórsetedi. Sanı­tarlyq avıasııa 5 jyldyń ishinde aımaqtardaǵy aýyr halde jatqan naýqastarǵa 6,7 myń márte ushyp baryp, jedel kómek kórsetken. О́mirge qaýip tóndiretin kórsetkishter boıynsha 6 myńnan astam pasıent tasymaldanyp, 500 ota oqıǵa ornynda jasalǵan. Respýblıkalyq mańyzy bar tasjoldardyń asa qaýipti ýchas­­­­ke­lerinde 40 medısınalyq-qut­qarý pýnktteri qurylǵan. Sonyń negizinde 5 jylda jol-kólik oqı­ǵalary oryn alǵan jerlerde 4 myńnan astam qyzmet kórsetilip, 12 myńnan asa zardap shekkenderge, onyń ishinde 800 balaǵa medısınalyq kómek kórsetilgen. Sonymen qatar,  Travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda 15 jyldyń ishinde ortalyq aýdandyq, qalalyq jáne oblystyq aýrýhanalar deńgeıinde súıek-bulshyq et júıesi zaqym­dalǵan, termııalyq jáne hımııalyq kúıikke shaldyqqan aýrýlardy qaraý jáne emdeý standarttary ázirlengen. Travmatologııa, ortopedııa, termııalyq jaraqat, jaq-bet jaraqaty, polıtravma, neırotravma, jan saqtaý, mıkrohırýrgııa, revmatologııa jáne ońaltý boıynsha dıagnostıkalaý men emdeýdiń 45 medısınalyq-ekonomıkalyq hattamalary jasalǵan. 2006 jyldan beri ınstıtýtta iri býyndarǵa osteosıntez, artroskopııa, endoprotezdeý jasaıtyn zamanaýı aýdıo - jáne beıne júıemen, quraldarmen jáne mýlıajdarmen jabdyqtalǵan mamandardy dıp­lomnan keıin daıyndaý ortalyǵy jumys jasaıtynyn da aıta ketsek deımiz. Atalmysh ıns­tıtýt jaqyn jáne alys shetelden jetekshi mamandardy shaqyryp, sheberlik synyptaryn, semınar-trenıngter, konferensııalardy turaqty túrde ótkizip turady. Al 2015 jyly ınstıtýt ujy­my urshyq-býyn hırýrgııasynda endoprotezdeýdi qoldanýda ınnovasııalyq tehnologııalardy jasap-engizýge arnalǵan jumys­tardyń toptamasy úshin  ǵylym men tehnıka salasyndaǵy ál-Farabı atyndaǵy memlekettik syılyqqa ıe bolǵan. Alys-jaqyn shetelderdiń jetekshi travmatologııa jáne ortopedııa ortalyqtarymen qarym-qatynas ornatýdyń nátıjesinde, AQSh, Ispanııa, Avstrııa, Shveı­sarııa jáne Germanııada ótkiziletin dıagnostıkalaý men emdeýdiń zamanaýı tehnologııalaryna úıretetin trenıngter men semınarlarda elimi­zdegi ınstıtýttyń mamandary men ǵylymı kadrlarynyń jumysy qaralyp, kem-ketigi keńi­nen túsindiriledi. Osy jyldary Eýropa men AQSh-tyń úzdik klınıkalary bazasynda elimizdiń 100-ge jýyq mamandary tálim alyp, tájirıbesin shyńdaýda. Bunyń ózi bizdiń memlekettiń medısınalyq salasyn odan ári jetildire túsýge taptyrmas múmkindik bolary sózsiz. Densaýlyqtyń qadirin dert kel­gende biletinimiz ózimizdiń saý­­­lyǵymyzǵa salǵyrt qaraı­ty­ny­­myzdyń dáleli ǵoı. Tótenshe jaǵ­daılar tóngende aldyn alý jolda­ryna amal jasap úırensek, aman qalýshylardyń sany anaǵurlym kóp bolar edi. Jerimiz keń, halqymyz az bolǵasyn bizge árbir qazaqtyń sany da, jany da qymbat bolýy kerek. Raýan QAIDAR, «Egemen Qazaqstan»