Tabystar men túıtkilder

Bıylǵy jyldyń basty dodasy – Astana men Almaty qalalarynda VII Qysqy Azııa oıyndarynyń qazaqstandyq sportshylardyń úlken jeńisimen aıaqtalǵany málim. Azıadada negizinen Aq Jaıyqtyń dopty hokkeıshilerinen quralǵan Qazaqstan quramasy top jaryp, altyn júldeni enshiledi. Bul zańdy da edi. Bıyl «Aqjaıyq» komanda­synyń quryl­ǵa­nyna 35 jyl tol­ǵaly otyr. Osy ýaqyt ishinde talaı talantty hokkeıshi túlep ushyp, dańqy keń ta­ra­ǵandar az bolǵan joq. Komanda Reseı chempıo­naty­nyń joǵary lıgasyna shyǵa almasa da (munyń birneshe sebebi bar), talaı ret birinshi toptyń úzdikteri qatary­nan kórinip, júlde­ger atan­dy. Ke­ńes dáýi­rinde KSRO birinshi­li­gi­niń je­ńim­pazy, áldene­she márte júlde­geri atanyp, tipti Eýropa chem­pıon­darynyń kýbogine sheıin utyp alǵan Almatynyń «Dı­na­mo­sy» tarap ketkennen keıin kórshi eldiń chempıonatynda óner kórse­te­tin jalǵyz qazaqstandyq komanda bo­lyp qaldy. Jalǵyz shabý qan­sha­ma qıyn bolyp, ózge mem­lekettiń tóreshilerine deıin keıde qyryn qarasa da, barlyq qıyndyq­qa tó­zip keledi. Ásirese, táýelsiz­diktiń al­ǵash­qy jyldary bári toz-toz bo­lyp ketkende, ba­tys­qazaq­stan­­dyq­tar óz komanda­syn saqtap qaldy. Tipti 1998 jy­ly Oral qala­synda dopty hok­keıden jasóspi­rim­der ara­syn­da álem chempıonaty uıym­das­tyry­lyp, onda jergilikti jet­kinshek­ter­den quralǵan Qazaq­stan quramasy júldeli úshinshi orynǵa qol jetkizgen edi. Osynyń bári, bile-bilsek, bir jaqsylyqqa bastap júr eken. Eger keńestik dáýirde oral­dyq komandada qazaq jigitteri ilýde bireý bolsa, qazirgi jaǵdaı olaı emes. Búgingi «Aqjaıyq» ko­man­da­synyń quramyna qara­saq, kóz toq­tap, kó­ńil súısinedi. Qaqpashy Ilııas Haırekeshev, Eskendir Nuǵy­manov, Elaman Álipqalıev, Samat Amanshın, Arystan Qazybaev, Nurlan Oraz­ǵalıev – jalyndaǵan jas jigitter. Olardyń bári de – elimiz táýel­sizdik alǵan tusta táı-táı basyp júrgender. Buǵan Oral hokkeıiniń túlegi, jasy nebári 23-te ǵana bola tura, álem chem­pıo­nat­taryna qaty­syp, Qazaqstan namy­syn qorǵap úlgergen, qazirgi kezde Reseı birin­shiliginiń joǵary to­byn­daǵy Nıjnıı Novgorodtyń «Startynda» oı­naıtyn Raýan Isalıevti qosy­ńyz. Osy Azıadada Raýan qarsylastar qaqpasyna 23 gol soǵyp, eń tany­mal oıynshyǵa aı­nal­dy. Jáne soqqan doptary qan­daı ádemi dese­ńizshi. Onyń Azııa oıyndarynyń jabylý saltana­tyn­da elimizdiń kók baıraǵyn jelbiretip shyǵýy da sondaı jara­symdy boldy. Jalǵyz Raýan ǵana emes, Azıadada onyń Eskendir Nu­ǵymanov, Elaman Álip­qalıev, Samat Amanshın syndy inileri komanda kapıtany Vladıslav Novojılov, Nıkolaı Shavaldın sııaqty tisqaqqan oıynshylardan kem tús­ken joq. Bul – júırik minip, jelmen jarysqan qazaq balasynyń muzda da qustaı zymyrap, ushqyr oıyn órne­gin kórsete alatynynyń bir aıǵaǵy. Bul qysqy sport túrlerinde múldem sırek kórinetin qandastarymyzdyń baby kelisip, baǵy jansa, qaı-qaı­sysyna da ıkemi bar ekendigin dáleldeıdi. Jıyr­ma jyl ishinde el namysyn qorǵaı­tyn jergilikti jas­tardyń ósip shy­ǵýy, túptep kelgende, táýelsiz­digi­mizdiń jemisi. Sóıtip, Qazaqstannyń eńbek si­ńir­gen jattyqtyrýshylary Alek­­seı Nıkıshov, Alek­sandr Ionkın, komanda bastyǵy Marat Mań­ǵý­baev bastaǵan mamandar baptaǵan Qazaq­stan qu­ra­masy Elbasy ta­ma­sha­la­ǵan sońǵy fınaldyq oıynda da úz­dik óner kórsetip, kópshilik qo­she­metine bólendi. Degenmen alda da baı­raq­ty básekeler bar ekenin eskersek, Qa­zaq­stan­da­ǵy dop­ty hok­keı­diń hal-ahýalyna nazar aýdarmaı bolmaıdy. Onyń ústine 2012 jylǵy álem chempıonaty Al­maty qa­la­synda óte­di. Bul qo­symsha jaýapkershilik júk­­teıdi. Osyǵan deıin Qazaqstan quramasy 2003 jáne 2005 jyl­dary Reseı qala­laryn­da ótken dúnıe­jú­zi­lik dodalarda eki márte qo­la júl­de­ger atandy. Qa­zan qala­syn­da bıyl ótken básekede qazaq­stan­dyq­tar tórtinshi oryn­ǵa turaq­tady. Marat Mańǵýbaevtyń sózi­ne qara­ǵan­da, komandada sońǵy on jyl boıy óner kór­setken hok­keı­­shi­ler­diń jasy kelgendikten, qu­ra­ma kóp uzamaı túgeldeı derlik jańarady. Jalpy, dopty hokkeıdiń jal­ǵyz «jazyǵy» – onyń olımpııa­lyq oıyn túrine jatpaıtyn­dyǵy. Sóı­tip, ol kóbinese shaı­baly hok­keıdiń kóleńkesinde qa­lyp, ógeı balanyń kúıin keshetindeı kóri­ne­di. Azııa oıyn­da­rynda dopty hokkeı dodasy al­ǵash ret uıym­das­tyryl­dy. Bola­shaqta bul sport túri qys­qy olımpıada oıyn­dary­na da jol tartýy ábden múmkin. Olım­pııalyq oıyn túrine aınalý úshin sol sport túri barynsha keń tara­lyp, kóp elde qanat jaıýy kerek. Jyl saıyn­ǵy álem chem­pıo­natynda (oǵan «A» men «B» top­taryna bólinip, on eki komandaǵa deıin qatysyp júr) al­tyn júlde úshin jan aıamaı tar­ty­syp jata­tyn Reseı men Shvesııany bylaı qoıǵanda, dopty hokkeıi qatty damyp kele jatqan Fınlıandııa, Norvegııalarǵa AQSh, sońǵy kezde birqatar Azııa elderi qosyl­dy. Reseılikter 2014 jylǵy Sochı Olım­pıadasy kezinde dopty hokkeıden álem chempıonatyn da qosa ótkizip, bul sport túrin búkil álem nazaryna usynbaqshy. Endeshe, aldaǵy jyly óz aı­dy­nymyzda ótetin jarysta jáne odan keıin de jerge qarap qalmas úshin elde dopty hokkeıdi da­my­tý baǵy­tynda qolǵa alar sharýalar jetkilikti. Eń aldymen dop­ty hokkeıden de Astananyń «Ba­rysy» sekildi Reseı chempıona­ty­nyń jo­ǵary lıga­syn­da óner kórsetetin azý­ly komanda qajet. Bul – bir. Ekinshiden, óneboıy «kisideginiń aspandaǵy kil­tin» izdegenshe, Qa­zaq­stan aımaq­taryn­da osy sport túrin damytyp, óz birinshiligimizdi ótkizý­di qolǵa alý kerek. Úshin­shi­den, mamandar jıi qozǵap júrge­nin­deı, jasandy muz aıdyny bol­maıynsha, qan­sha­ma ozyq shyqqan­men, «Aq­ja­ıyq­ty» Reseı dopty hokkeı fe­derasııasy joǵary topqa qabyl­damaıdy. «Aq­jaıyq» oı­naı­tyn «Jas­tyq» sta­dıo­nynda ja­sandy muz aıdyny bol­sa, hokkeıshiler maý­sym aldyn­da basqa jaqqa barmaı-aq daıyn­da­lyp, sheberligi óse túser edi. Qazir­gi kezde joǵary toptaǵy reseılik koman­da­nyń namysyn jyrtyp júrgen Raýan Isalıev, Denıs Maksımenko, Leonıd Bedarev syndy oral­dyq hokkeıshiler qaıtyp oralar edi. Son­da qatyrǵan muz kún jylyn­ǵan­da erip ketip, oıynshy­lardyń jigeri qum bolmas edi. Qara jerde nemese shyl­qyǵan sýda qy­zyl dop qýýdyń qıyndyǵyn basy­nan keshkender biledi. Tipti sonyń kesirinen oıyn­shylar tegis jerde jara­qat alyp, qatardan shyǵyp qalyp jatady. «Aq­jaıyq» dopty hokkeı klýby­nyń bas dırektory Nuftol­la Tú­me­nov­tiń aıtýynsha, Qazaq­stan dop­ty hokkeı federa­sııasy 2012 jylǵy álem birinshiligi kezinde «A» to­byndaǵy myqty qura­ma­lardyń saıysyn sol Alma­ty­da ótkizip, al tómengi toptaǵy komandalar báse­ke­sin Oralda uıym­­das­tyrý múm­kin­digin qarastyryp otyr. Bul úshin, árıne, jasandy muz aıdyny kerek. Eger ol bolsa, aıy­myz ońynan týyp, hok­keı­shilerge qazan aıynan bastap muzda jatty­ǵýǵa múmkindik týar edi. Qala halqy, ási­re­se, jastar ózge jaqqa bet burmaı, muz aı­dynynda serýendeýge aǵylyp keler edi. Bul erteńgi bo­la­sha­ǵy­myz úshin qajet, deıdi mamandar. Áıt­pese «Aq­­­jaıyq» klý­byna ob­lys ákimi Baq­­ty­qo­ja Iz­muham­betov­tiń qol­­daýy­men, ob­lys­­tyq tý­rızm, dene shy­­nyq­tyrý jáne sport bas­qar­ma­synyń bastyǵy Mú­si­lim Oń­daǵa­nov­tyń kúsh salýy­men ba­rynsha jaǵdaı jasa­lyp keledi. Azıada al­tyny – sonyń aıǵaǵy. Ǵaısaǵalı SEITAQ, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi. Oral qalasy.