Bebı boks

Kókek analarǵa jáshiktiń keregi bar ma? Shetelde tastandy sábılerdi tastaıtyn Bebı boks degen jáshikterdiń paıda bolǵanyna biraz jyldyń júzi boldy. Ony shirkeý qyzmetkeri 1198 jyly Rım Papasy Innokentıı III oılap taýypty. Sol zamanda qıyndyq kórgen analar omyraýdaǵy nárestelerin Tıbr ózenine aǵyzyp jiberedi eken. Sýdyń aǵysy jaǵalaýǵa laqtyryp tastaǵan óli sábılerdi kórgen Rım Papasy jany ashyp hramnyń qabyrǵasyna osyndaı jáshikter ornatqyzǵan dese-di. Balany tastaǵan kezde qońyraýdyń syńǵyrlaǵan úninen shirkeý qyzmetkerleri kelip, sábıdi alyp ketetin bolǵan. Keıin bul tájirıbeni kóptegen memleketter óz keregine jaratyp jatty. Endi elimizde osyndaı «О́mir terezesi» dep atalyp ketken jáshikter qoıylady eken degen sóz el arasynda jeldeı ósip júr. Osy taqyryp jóninde «Analar úıiniń» atqarýshy dırektory Bıbigúl Mahmetova jáne Qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń oqytýshysy, psıholog Jupargúl Beısenova hanymmen suhbat júrgizgen edik. – Almatyda tuńǵysh ret tas­tandy balalarǵa jáshik ashylady degen jańalyq halyqtyń tóbesine jaı túsirgendeı bolǵany ras. Osy turǵyda tastandylardyń taǵdyryna kim arasha túsedi? Baqytty balalyq shaqqa balta shaýyp jatqan joqpyz ba? Bıbigúl Mahmetova: – Analar úıi qoǵamdyq qory 2014 jyly bastaý alǵan «Bebı boks» qazaqsha ataýy «ómir terezesi» dep atalǵan jobaǵa qatys­qan bolatyn. Tipti, eki jáshik te satylyp alynyp qoıǵan. Alaıda, Úkimet bul jobaǵa áli de daıyn emes edi, 2016 jy­ly keń kólemde rezonans týdyr­ǵan bul másele qoǵamda keńinen tal­qylanyp sarapqa salynyp, túr­li synı pikirler týdyrdy. Qa­zirgi tastandylardyń taǵdyryn memlekettik uıymdar sheshýdi qolǵa alyp jatyr, ári qaraı quqyq qorǵaý organdary men Ishki ister qyzmetiniń mamandary jáne bala asyrap alýshy mamandar jaýapty dep eseptelinedi. Jupargúl Beısenova: – Erkek urpaqty tárbıelese, áıel ultty tárbıeleıdi... Osy bir qanatty sóz oıyma oralyp otyr. Álemdegi kúnnen keıingi bolmysy meıirimnen jaratylǵan asyl jandar – qyz-kelinshekterimizge aıtylǵan osyndaı sıpattaǵy beıneleýge laıyqty qyzdarymyzdyń azaıyp bara jatqany janyńdy aýyrtady. Biraq bizdiń «abaısyzda aldanyp qalǵan» qyzdarymyz sol «jáshikterge» qanshalyqty sanaly turǵyda baryp, balasyn salady, qanshalyqty psıhologııalyq turǵyda daıyn degen kúmándi, kúdikti qanshama oılar keledi... Meniń oıymsha, bul jáshikter týraly, ony ne úshin ornatyp jatqany týraly aqparattar áli de bolsa halyq arasynda jetkiliksiz, sonymen birge, bizdiń memleketimizge bul jaǵdaıdy durys qabyldaýy úshin biraz ýaqyt kerek sııaqty. – Analar úıi tastandy ba­lalar sanyn azaıtýǵa qansha­lyqty úles qosyp jatyr? Tas­tandy balalar sany elimizde orta eseppen qansha, sizderge jy­lyna qansha ana balasymen qabyldanady? Bıbigúl Mahmetova: – Analar úıi qoǵamdyq qory­nyń arqasynda 1,5 jasqa deıingi bala­ly bolýdan bas tartqan áıel­derdiń 60 paıyzynyń aldyn alyp otyrmyz. Elimizde «Analar úıi» jobasymen 24 krızıstik ortalyq ashylǵan bolatyn. Jylyna 65 áıel túsedi, osy jyly 7 aılyq balasymen 460 áıel ornalastyryldy. Úsh jylda «Analar úıi» qoǵamdyq qory 1670 áıel men balaǵa kómek qolyn sozdy. Joba tolyǵymen qazaq­stan­dyq kásipkerlerdiń tarapynan qarjylandyrylýda. «Analar úıi» ómirde túrli qıyndyq kór­gen júkti jáne náresteli bol­ǵan analarǵa psıhologııalyq, medı­sı­nalyq materıaldyq turǵyda bir jarym jasqa deıingi balasy bar ata-analarǵa kómektesedi ári qaraı qyzmetke turyp qoǵamda ózindik ornyn qalyptastyrýǵa jaǵ­daı jasaıdy. Analar úıine kelgen áıelder túrli kýrstardan ótedi, tigin tigý, toqyma toqý sııaqty kásip túrin ıgerip bola­shaqta balasyn asyraý úshin jumysqa ornalasady. Psıho­lo­gııalyq turǵyda analarymyz óz-ózine senimdi, ári qaraı qoǵamnyń tolyqqandy jeke múshesi retinde ómir súredi. – Siz tastandy sábılerdi qutqarýdyń qandaı jolyn usynar edińiz? Birligi jarasqan bútin otbasy bolyp qalý úshin jastarymyzǵa qandaı aqyl-keńes aıtasyz? Bıbigúl Mahmetova: – Kó­bine baladan bas tarta­tyn jas­ós­pirimder men stýdentter. Olarǵa pe­dagogıkalyq-psı­hologııalyq kó­mekter kórsetip, ata-analary men muǵalimderimen jıi kezdesý uıymdastyryp, aqyl-keńes úıretip turý kerek. Jańa oqý jylynyń basynan bastap biz osy máselege orta mek­tep jáne JOO-larǵa arnap nasıhat­taý keńesterin júrgizýdi qolǵa ala­myz. Sonymen qatar, otbasyn saq­taý ortalyqtaryn damytyp jas býynǵa erte jas­tan kásibı ma­mandar-psıholog, zańger, muǵa­limder tegin jıi keńes ótkizip turý kerek. Jupargúl Beısenova: – Árıne, tym qurysa, jazyq­syz nárestelerdi ýnıtazǵa, kúl-qoqystyń arasyna, ájethanaǵa jáne t.b. tastap ketkennen, sol «jáshikterge» qaldyryp ketkeni durys dep oılaısyń. Onsyz da rýhanı azǵyndaǵan jastarymyz, analarymyz ben ákelerimiz muny qalaı qabyldaıdy? Bul úlken másele... Biraq kez kelgen nárseniń eki jaǵy bar demekshi, munyń kókek analarymyz ben soǵan qatysty jigitterimizdiń otbasy, bala aldyndaǵy jaýapkershilikteriniń tómendeýine alyp keletini taǵy bar. Bizdiń elimizde osyndaı jaǵdaılardyń bolýyna eń birinshi qyzdarymyzdy kinálaıdy, al kóp jaǵdaıda soǵan qatysty eń jaýapty tulǵanyń biri – jigitterimiz tasada qalyp qoıyp jatady. Aıman MUQYShEVA