Demokratııa taǵylymy

Táýelsizdik jyldarynda elimizdi buǵan deıin de áldeneshe ret zańdyq jáne saıası shyrǵalańdardan adastyr­maı alyp shyǵyp kele jatqan El­ba­symyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev prezıdenttik ókilettigin 2020 jylǵa deıin uzartý jónindegi referendýmnan bas tartyp, onyń ornyna halqymyzǵa óz mandatynyń aıaqtalý merziminen eki jyl buryn saılaý ótkizýdi usynýy arqyly taǵy da el taǵdyryna qatysty búkil jaýapkershilikti óz moı­nyna aldy. Álemdik tájirıbede buryn ózimiz estip, bilmegen osy tosyn sheshimi ar­qyly ol bárimiz úshin de Ata Zańy­myz­dy qatań ustanyp ómir súrýdiń qan­sha­lyqty mańyzdy ekendigin naqty uǵyn­dy­ryp qana qoımaı, ózi sonyń jaqsy úlgisin kórsetip, demokratııanyń taǵy­lym­dy dárisin berdi. Búginde elimizdiń jurtshylyǵy ǵana emes, álemniń bir­qa­tar belgili saıasatkerleri men ha­lyq­aralyq uıymdardyń ókilderi de Qazaq­stan basshysynyń bul uıǵarymyn qyzý quptaı qarsy alýda. Al qoǵam­daǵy saıası turaqtylyq pen hal­qy­myz­dyń yntymaq-birligin nyǵaıtýda bul sheshimniń mańyzy tipti bólek der edik. Al endi Prezıdentimizdiń mundaı sheshimdi qabyldaýyna ne sebep boldy? Elimizde kútpegen jerden quqyqtyq qaı­shy­lyq týdyra jazdaǵan bul dúrbe­leńniń syryn uǵyný úshin eń aldymen bári de ótken jyldyń 23 jeltoq­sanynda О́ske­men qalasynda ótken Elbasymyzdyń pre­zıdenttik ókiletti­gin 2020 jylǵa deıin uzartý jóninde res­­pýblıkalyq referendým ótkizýdi usyn­­ǵan bastamashy toptyń jıynynan bastaý alǵanyn taǵy bir sát eske alǵan jón. Ol jıyn nege ótip edi? Árıne, onyń eń basty sebebi – halqymyzdyń elimizdiń táýelsizdik jyldarynda osy kezge deıin qol jetkizgen tabystaryn joǵary baǵalap, osy baǵyt-baǵdary­myz ben damý qarqynymyzdyń odan ári jalǵasa berýin qalaıtyndyǵynda ekeni aıdan anyq. Onyń ústine, qazaqstan­dyq­tardyń Prezıdentimizdiń óz basta­ma­shy­lyǵymen ázirlengen 2020 jylǵa deıingi údemeli ındýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq damý baǵ­darlamanyń óz basshy­lyǵymen jerine jetkizýin oılaıtyny da túsinikti. Osy­ǵan qosa, bálkim, hal­qymyzdy bú­ginde dúıim dúnıeniń dúr­beleńge toly ekendigi men birqatar memleketterdegi saıası ahýaldyń da alańdatarlyq halde qalyp otyrǵany mazasyzdandyratyn shyǵar. Sondaı jaǵdaıda tájirıbeli ári syralǵy, álem­dik deńgeıde abyroı-be­de­li zor Elbasymyz turǵanda, jańadan pre­zı­denttik saılaý ótkizip, ara-dara bolyp jatýdyń qajeti qansha, odan da re­ferendým arqyly tuńǵysh Prezı­denti­mizdiń ókilettigin taǵy da on jylǵa uzartqandy artyq kórgen bolar. Áıtpese, osy referendýmǵa baıla­nysty ile-shala qol jınaý bastal­ǵanda, aınaldyrǵan az ýaqyttyń ishinde bes mıllıonnan astam halyqtyń (al bul daýys berýge quqyǵy bar elek­torat­tyń teń jartysynan astamy!) osy sharany jappaı qoldap shyǵa kelmes edi ǵoı. Ras, osy oraıda keıbir mysyq tileý­li jandardyń tarapynan aıtylyp jatqan «ol qoldardyń qalaı jınal­ǵanyn bilemiz ǵoı...» degen sypsyńdy da estimeı qalǵanymyz joq. Biraq sol shirkinderdiń qazirgi aqparattyq tehnologııa damyǵan zamanda, jappaı derlik saýatty Qazaq­stan halqynyń ońaılyq­pen eshkimniń de arbaýyna kónip, aıda­ǵanyna júre qoı­masyn bilmegensı qalǵany ókinishti der edik. Áıtpese, júzdi jańyldyrarsyń, myńdy adasty­rarsyń, biraq myna zamanda mıllıon­dardy kúshtep qol qoıdyrýǵa bolady eken degenge kimdi sendiresiń?! Al sol mıllıondar qolyn qoıdy eken, en­deshe, bul qaıtkende de dana hal­qy­myzdyń Tuńǵysh Elbasymyzdyń osy jıyr­ma jyldyń aýqymynda atqarǵan jotaly isterin azamattyqpen ádil baǵalaı bilgeni emes pe? Onyń ústine, jasyratyn nesi bar, sol kóptiń arasynda: «Áı, osy naýqan, sirá, Elbasymyzdyń óziniń emeýrinimen uıymdastyrylǵan shyǵar-aý», dep oı­laı­tyndardyń ushyrasýy da ǵajap emes. Biraq munyń tym jańsaq pikir ekenin ashyp aıtqymyz keledi. Ony 20 qańtarda Elbasymyzdyń Parlament depýtattary, saıası partııalar jetekshileri jáne zııaly qaýym ókilderimen «Aqordada» ótken kezdesý barysynda tunjyraı qabaǵyn shytyp: «Oılama­ǵan jerden basty qa­tyryp qoıdyńyz­dar ǵoı» degen qyn­jy­ly­synan baıqaý da qıyn emes. Elimizde referendým máselesi kóterilgeli beri Prezıdenttiń úlken oı ústinde júrgenin bárimiz de baı­qadyq. Ári ol onysyn ja­syrmaı, áldeneshe ret kópshilik aldynda má­limdedi de. Endeshe, Prezıdent referendým má­se­lesi kóterile bastaǵanda ony nege birden toqtatyp tastamady degen suraq týyndaýy múmkin. Bul arada biz myna jáıtti durys uǵynýymyz kerek: demo­kra­tııalyq damý baǵdaryn ustanyp, so­nyń alǵashqy satylarynan jańa ótip jat­qan Qazaqstan sııaqty elde kún saı­yn ár alýan bastamalardyń ortaǵa sa­ly­nyp, belgilengen zań tártibiniń sheń­­be­rinde jáne jergilikti bıliktiń aldyn ala bergen ruqsaty boıynsha túrli jıyndar men basqosýlardyń ótkizilip turýy qa­lypty jaǵdaı bolsa kerek. О́skemendegi sol jıynda halyq ne­bári qazirgi Elbasymyzdyń ókilettigin referendým arqyly uzartqysy keldi. Ári ol sheshimdi orynsyz deýge bolmas edi. Sebebi, jurttyń bári birdeı zańna­manyń barlyq uńǵyl-shuńǵylyn jetik bile bermeıdi. Ári-beriden soń Konstı­týsııalyq Keńestiń ózi de sol tyǵyryq­qa tirelgen tustarda zań túıtkilderin túsin­di­rip, ádil tórelik aıtý úshin qury­lady emes pe? Bastama ıeleri, ózgeni bylaı qoıǵan­da, osy oraıda Qazaqstan Konstıtý­sııa­­synyń 3-babyndaǵy «Memlekettik bı­lik­tiń birden-bir bastaýy – halyq» (1-tarmaq) degen qaǵıdatqa súıenip, áıtpese «Halyq bılikti tikeleı res­pýblıkalyq referendým jáne erkin saılaý arqyly júzege asyrady...» (2-tar­maq) degen talapty basshylyqqa alyp áreket jasaýy da ábden múmkin ǵoı. Kórip otyrǵanymyzdaı, halyq erkin bildirýdiń bir nysany sanalatyn referendým sózi Ata Zańymyzda tipti birinshi jazylǵan. Bylaısha alyp qaraǵanda, oǵan nege súıenbeske? Endeshe, bastamashy toptyń el Par­lamentiniń tarapynan da qoldaý tapqan uıymdasqan túrdegi usynysyn Prezıdentimiz qalaısha eleýsiz qaldyrýy kerek? Ony ne sebepti jáne nege súıenip bastalmaı jatyp toqtatyp tastaýy kerek edi? Elbasymyz bul oraıda tek Konstıtýsııa talaptaryn qatań basshy­lyqqa alyp qana áreket etýge mindetti bolatyn. Nursultan Ábishuly is júzinde tap osylaı istedi. Ol óz ókilettigin paıda­la­nyp, referendýmǵa baılanysty Kons­­tıtýsııaǵa ózgeris pen tolyqtyrý engizý jónindegi Parlamenttiń usyny­syn óz Jarlyǵymen qabyldamaı tasta­dy. Al Parlament, degenmen, óziniń konstı­tý­sııa­lyq quqyǵyn paıdalanyp zań qa­byl­daǵan kezde, Memleket bas­shysy Kons­tıtýsııalyq Keńestiń sheshimine júgindi. Oqıǵanyń budan arǵy órbýi de bári­mizge jaqsy belgili: Konstıtýsııalyq Keńes Parlament usynǵan zańdy Ata Za­ńymyzǵa sáıkes emes dep tapty. So­ny­men birge, atalǵan organ Prezı­denti­­mizdiń Konstıtýsııalyq Keńestiń sheshimine bir aı ishinde qarsylyq bildirýine quqyly ekenin de atap kórsetti. Biraq Nursultan Ábishuly halyq­tyń kóńilin alań etip, bir aı boıy kút­tirip jatpady. Ol tájirıbeli saıasatker retinde mundaıda uzaqqa sozylǵan yryń-jyryń qoǵamdaǵy artyq bos áńgime men sypsyńdy kóbeıtip, jurt­shy­lyqty negizgi sharýashylyq jumys­tarynan alys­ta­tatynyn bildi. Sóıtti de, qashan­da­ǵy­sha sheshýshi sátterde ba­ratyn batyl­dy­ǵyna basyp, Konstıtý­sııalyq Keńestiń qorytyndysyn alǵan kúni-aq ol óziniń sol uıǵarymmen kelisetindigin bildirip, Qazaqstan halqyna óziniń máni tereń mazmundy úndeýimen shyqty. Ár sózi ekshelgen sol úndeýinde Pre­zıdent bastamashy top pen usy­nysqa qol­daý bildirgen halqymyzdyń ózine kór­setken senimi úshin alǵysyn bildirdi. Sonymen birge, óziniń saılaý­shylardyń basym kópshiligin quraıtyn búkil­ha­lyq­tyq bastamany keri qaıtara almaıtyn­dy­ǵyn, Elbasy ári Konstıtý­sııa­nyń kepili retinde bolashaq saıasatkerlerge jańylys baǵyt silteıtin iske jol bere almaıtyndyǵyn túsin­dirdi. «Biz bul jáıtti jaı «qabyldaý nemese bas tartý» retinde emes, ómirdiń ózi usynǵan demokratııanyń taǵyly­my dep qabyldaǵanymyz jón», – degen baıypty óz paıymdaýyn aıtyp, qa­zaqstandyq­ta­rdy bir aı boıy tol­ǵan­dyrǵan máseleni oryn-ornyna qoıyp berdi. Ol úndeýdiń qanshalyqty oı-tolǵa­nys­tan týyndaǵanyn Prezıdenttiń erte­ńi­ne maǵan jibergen jumys jazba­la­ry­nan da baıqaý qıyn emes. Bu­ryshtamaǵa: «Myna qoljazba saq­taýǵa ne­mese murajaıǵa qajet bolar dep jiberip otyrmyn. Talaı tol­ǵaýlardan keıin sheshimdi qabyl­dadyq. Endi bul da tarıh. 1 aqpan 2011», dep jazyp, qolyn qoı­yp­ty. *   *   * Sóıtip, túsingen janǵa Prezıdent referendým ornyna halqymyzdyń erki men demokratııalyq qaǵıdattarǵa adaldyǵyn eskeretin ári ultymyzdy iritpeı, biriktiretin joldy tańdady. О́z ókilettiginiń eki jylǵa qys­qaratyn­dy­ǵyna qaramastan, prezıdenttik saı­laý­dy merziminen buryn ótkizýdi usyna­tynyn da málimdedi. Bul Elbasymyzdyń halqymyzdyń Prezıdent laýazymyna úmitker ókil­deriniń saılaý naýqanyna qatysýyna, sondaı-aq qazaqstandyqtardyń demo­kra­tııalyq úrdisterge úırenýine, so­ǵan beıimdelýine jasaǵan qamqor­lyǵy ekeni sózsiz. Árıne, referendýmnyń ótpeı qal­ǵa­nyna qarap, myńdaǵan otandas­ta­ry­myz ben Parlament depýtattarynyń, «Nur Otan» halyqtyq-demokra­tııa­lyq partııasy músheleriniń jarty aıdan astam ýaqyt boıy úlken belsendilikpen júrgizgen jumystary bosqa ketti dep ókinýge áste bolmaıdy. Sebebi, birinshiden, biz qoǵamda qazir qa­lyptasqan eko­nomıkalyq jáne saıası ahýaldy ózi­miz­diń qanshalyqty oń baǵalaıtyn­dy­ǵymyzǵa kózimizdi taǵy da jetkize tústi. Ekinshiden, kóp ult­ty halqymyzdyń Elbasymyz Nursul­tan Nazarbaevtyń Qazaqstan memlekettigin qalyptastyrý men nyǵaıtý­daǵy teńdesi joq eńbegin erekshe joǵary baǵalaıtyndyǵynyń kýási boldyq. Munyń ózi elimizdiń taıaý keleshektegi damýyna senimmen qaraýy­myzǵa múmkindik beredi. Endi referendým ornyna merziminen buryn prezıdenttik saılaý ótkizilgen kúnde de onyń oń nátıjesin meılinshe dál sha­ma­laýǵa bolady. Úshinshiden, osy bas­ta­ma­nyń nátıjesinde halqymyz demo­kra­tııa­nyń taǵy bir synaǵynan ótip, ózine asa qajetti tájirıbe jı­naqtady. Tór­tinshiden, Konstıtýsııa­myzda kúnderdiń kúninde tosynnan aldymyzdan shyǵýy múmkin olqylyq bar ekenin anyqtap, soǵan qajetti tolyqtyrý engizip aldyq. Besinshiden, qoǵamda reformalyq ba­ǵyt­ty qol­daıtyn, qajet bolyp jatsa qor­ǵaıtyn «2030» koalısııasy quryl­dy. Eń aqyrynda, altynshydan, Prezıdent osy sheshimi arqyly syrttan túrli teris dolbarlar jasaýshy keıbir sáýe­geı­lerdiń aýzyna qum quıdy. El­ba­sy­myz kúresker saıasatker retinde óziniń boıynda kúsh-jigeri bar kezinde ha­lyq­qa qyzmet etýden bas tartpaıtynyn málimdedi. Mundaıda aıtylmaı qalmaıtyn: «Oı, bizge ýaqytty az berdi, sol sebepti, daıyndalyp, uıymdasa almaı qal­dyq!» deıtin baıbalamdar kádýilgi qyzyl sóz. Osyndaıda, umytpasam, partııa jetekshisi ári keıinnen 1964-1978 jyldary Kenııanyń prezıdenti jáne ult kósh­bas­shy­sy bolǵan saıasatker Djomo Kenııa­ta­nyń kezinde aıtqan myna bir sózi esime túsedi. Oǵan jýrnalıster: «Aıtyńyz­shy, Kenııa qaı kezden bastap azat el bo­lýy tıis?» dep suraq qoıǵanda, sol jaı­sańyńyz: «Qazir, búgin, tap osy sátten bastap!» dep jaýap bergen eken. Sol aıt­qandaı, ádette, partııa ataýly belgili bir maqsat, al kóbine-kóp saıası kúres úshin qurylady. Sondyqtan halyq al­dyn­da shyn bedeli men qoldaýshysy bar partııa kúreske árdaıym ázir bolýy kerek emes pe? Búginde Prezıdenttiń joǵarydaǵy she­shimi týraly az jazylyp jatqan joq. Buqaralyq aqparat quraldary kún saı­yn jurtshylyqqa jańa aqparattar legin jetkizýde. Azamattardyń Tuńǵysh Pre­zı­denti­mizdiń kemel sheshimine qoldaý bildirgen hattary Prezıdent Ákimshi­ligine, Elbasymyzdyń óz atyna kóptep túsýde. Sol qoldaý bildirýshilerdiń qa­ta­rynda qarapaıym eńbek adamdary men túrli ult ókilderinen bastap, esimderi elge tanymal ǵylym, mádenıet jáne óner qaıratkerleri jáne elimizdegi san-alýan úkimettik emes uıymdar men dinı konfessııalar jetekshileriniń de bar ekendigin aıtý kerek. Tuńǵysh Elbasymyz – shyn máninde táýelsiz Qazaqstannyń irgetasyn qalaý­shy. Onyń bul eńbegin tarıhtan eshkim de syzyp tastaı almaıdy. Taıaýda Prezıdent Ákimshiligine kelip túsken Ja­ryl­qasyn Amanuly esimdi azamattyń joldaǵan óleńinde: «Sen de súıdiń halqyńdy, Bir-birinen kem kórmeı. Halqyń súıdi seni de, Eshbir janǵa teńgermeı», – degen joldar bar eken. Bul halqymyzdyń Elbasymyzǵa degen qurmetin dál ańǵartatyn oı der edim. Árıne, ómirde jurttyń bárine birdeı unaıtyn adam da, basshy da bolmaıdy. Prezıdent ózine daýys berip, senim artqan halqynyń basym bóliginiń erki men tilegin júzege asyrady. Bizdiń Elbasymyz óz halqynyń súıis­penshiligi men qurmetine táýelsiz­dik jyldarynda zor qajyr-qaıratpen atqarǵan tarıhı aýqymdy isterimen ıe bolǵan tulǵa. Jaqsy memleket basshysy da eń aldymen tabıǵatta sırek kezdesetin erekshe daryn ıesi desek, qate­les­pespiz. Sondyqtan, jaqsynyń jaq­sy­ly­ǵyn aıtýdyń bári birdeı jaǵympazdyq emes, onyń paryz da ekenin eskergen jón bolsa kerek. Osy jyldar ishinde Prezıdent óziniń shyn máninde alystan oılap, keń pishetin naǵyz strateg tulǵa ekenin kórsete bildi. Buǵan dálel retinde, astanany Alma­ty­dan Aqmolaǵa kóshirý áreketin sonaý 1994 jyly qolǵa alǵanyn, «Qa­zaq­­stan-2030» baǵdarlamasyn ekonomı­ka­­myz áli ońala qoımaǵan 1996 jyly qa­byldatqanyn, sondaı-aq EQYU-ǵa tór­aǵa­lyq etýge degen qadamdy da sonaý 2003 jyly bastaǵanyn eske alsaq jetkilikti. 1995 jyly Konstıtýsııany qabyl­daý­ǵa arnalǵan referendýmnan keıin ótkizilgen baspasóz máslıhatynda Pre­zı­dentimizdiń: «Siz kartop ekseńiz, onyń ónimin kúzde-aq alasyz. Al alma aǵa­shy­nan alma jınaýdy bes nemese alty jyl kútesiz», degeni bar edi. Saıasatker úshin de solaı. Jaqsy oı-armanyńdy júzege asyrý úshin de belgili bir ýaqyt kerek. Elbasymyz Eýrazııa ıdeıasyn da eń al­ǵash 1994 jyly Máskeý memlekettik ýnıversıtetinde jarııa etken bolatyn. Búginde sol ıdeıa burynǵy Keńes Oda­ǵy halyqtarynyń arasyndaǵy ekono­mıka­lyq jáne mádenı baılanystardyń úzil­meýine azdy-kópti qyzmet etip keledi. Al mundaı baılanystar úzilgen jerde ha­lyq­tar arasynda qyrǵı-qa­baqtyq bas­ta­lyp, onyń sońy zeńbirek­ter gúrsiline ula­satynyn ómirde az kórip júrgen joqpyz. Táýelsizdikke qol jetkize salysy­men, elimizde ıadrolyq synaqtarǵa tyı­ym salýy, kóp vektorly syrtqy saıasat júrgizý arqyly alys-jaqyn memleket­ter­diń bárimen de dostyq pen ynty­maqtastyqqa negizdelgen qarym-qaty­nas­ty jolǵa qoıýy, naryqtyq damý jolyn tańdap alýy, «Qazaqstan-2030» strate­gııa­lyq baǵdarlamasyn qabyl­dat­qyzýy, elordany eldiń tórine áke­lip ornyq­ty­rýy, shet elderde turatyn myń-myń­daǵan qandastarymyzdy Ota­nymyzǵa kóshirip alǵyzýy – bile bilsek, osynyń bári de Elbasymyzdyń respýblıka­myz­dy búginde tek Ortalyq Azııa aýmaǵynda ǵana emes, TMD memleketteri arasyn­daǵy eń qaryshty qarq­ynmen damyp otyrǵan, qýatty el­derdiń qataryna áke­lip qosqan tarıhı eńbegi ekeni daýsyz. Osynyń bárinde de Prezıdent qazy­na­nyń qorjyny to­lyq­qanyn, aýa raıynyń jaqsarǵanyn, sheshimin jurttyń bári birdeı qol­da­ǵanyn kútip otyrmady. Oıy­nyń du­rys­tyǵyna ishki túısigimen kózin jetkizdi de, batyl kirisip ketti. Kirisip ketti de, jaqsy nátıjemen aıaqtap, jeńiske jetti! Qazaqstan basshysynyń kóptegen halyqaralyq uıymdardy uıymdas­ty­rý­­dyń bastamashysy bolyp júrýi de jaı­­dan-jaı emes, tipti dáýletimizdiń shekten tys asyp-tasyǵandyǵynan da emes. Túsingen janǵa sonyń bári de eń al­dy­men el tynyshtyǵynyń, memleket qaýip­sizdiginiń qamy. Qysqasha aıtqan­da, elimizdi «tas qamalmen emes, dos-jaranmen qorshaýdyń» qam-qareketi. «Eń jaqsy patsha – óz halqyna myltyqtyń daýysyn estirtpegen patsha», degen bar. Bul jaǵynan alǵanda da bizdiń Elbasymyzdyń Qazaqstan halqy aldynda júzi jarqyn ekendigimen eshkim talasa qoımas deımiz. Sondaı-aq Nursultan Ábishuly bılik basyna 1986 jylǵy áıgili Jeltoq­san oqı­ǵasynan keıin, kóp ultty Qazaqstan halqynyń tatýlyǵyna eleýli selkeý tús­ken tusta ári onyń jarasy tolyq jazyla qoımaǵan shaqta kelgenin de umyt­pa­ǵa­ny­myz abzal. «Der kezinde són­di­ril­megen ushqyn órtke aınalady, der kezinde emdelmegen aýrý dertke aınalady», deıdi dana halqymyz. Prezıdentimiz ult­aralyq tatýlyq saıasa­tyn názik júr­gizbegende, Jeltoqsan­nyń shoǵy táýel­sizdiktiń alǵashqy jyldarynda kez kelgen sátte qaıta mazdap qoıa berýi de ábden múmkin edi. О́skemendegi, Oraldaǵy, Uzynaǵashtaǵy oqıǵalardy, Qaraǵan­dy­daǵy myń-myń­da­ǵan jumysshylardyń mıtıngisin umy­ta qoıatyn jónimiz joq. Elbasymyz endi qalyptasa bastaǵan mem­lekettik basqarý tetikterin iske qosyp, arqa súıer azamattardy jumsap, qajet kezinde halyqtyń aldyna ózi shyǵyp sóılep, sol qaterlerdiń báriniń de asqynýynyń aldyn ala bildi. Prezıdent osy oraıda óz ulttyq patrıottarymyzdyń renishin de kórdi, ózge ult ókilderiniń ókpe-nazyn da az estimedi. Sóıtip júrip, uzaq oılanyp-tolǵanýdyń nátıjesinde Qazaqstan hal­­qy Assambleıasy ınstıtýtyn qurdy. Mu­nymyzdy Birikken Ulttar Uıymy bas­shy­lyǵynyń ózi de joǵary baǵa­la­dy. Bú­ginde qazaqstandyq bul tájirı­beni ózge de memleketter qoldana bastady. Táýel­sizdigimizdiń bastapqy kezinde qaısybir sheteldik saıasatkerler elimizdiń eń osal tusy dep osy kóp ulttylyǵymyzdy atap kórsetken bolsa, mámileger Elbasymyz bul kúrdeli faktordy ózimizdiń artyq­shyly­ǵymyzǵa aınaldyra bildi. Sonyń nátıjesinde búginde ózge ult ókilderiniń óz balalaryn qazaq balalar baqshasy men mektebine berýi, memlekettik tilde sóılep, án salýy, telebaǵdar­lamalardy júrgize bastaýy kózge úıren­shikti jaǵdaıǵa aınalyp keledi. Kóp ultty elimizdiń dańqty sport­shylary qazaq eliniń kók týyn álemdik arenalarda úlken maqtanysh­pen kóterip júr. О́z­ge ult ókilderiniń de táýelsizdiktiń al­ǵash­qy jyldaryn­daǵy tarıhı otan­dary­na oralý jónin­degi alań kóńilderi basy­lyp, týǵan Qazaqstanyna baýyr basýshy­lardyń qatary kóbeıe tústi. Memlekettik tilimizdiń ahýaly da birtindep túzelip keledi. Osy taıaýda ǵana elimizdegi mektep oqýshylarynyń 71 paıyzǵa jýyǵy qazaq tilinde bilim alyp jatqanyn estip-bildik. Solar erteń mektep bitirip, maman atanyp, el tizginin óz qoldarynda ustaǵanda óziniń ana tilinde sóılemeı, qaı tilde sóılemek? Mine, Prezıdenttiń baısaldy sarabdal saıasatynyń jemisi degenimiz osy! Oılanaıyq, eske túsireıik, buryn qashan mundaı bolyp edi?! Atalǵan kórsetkish – bultartpaıtyn statıstıka. Bul tóńirek­tegi ózge daýryqpa aıqaı-shýdyń kóbi – saıasat! Biz Prezıdentimizdiń qaı jıynda, qan­daı taqyrypqa sóılese de, sóziniń sońyn udaıy halqymyzdy yntymaq pen birlikke shaqyryp aıaqtaıtynyn bilemiz. Ol halqymyzǵa sene biledi, qajet kezinde ótine de biledi, ılandyra da biledi. Halqymyz Nursultan Ábishulynyń sózi men isiniń arasynda alshaqtyq bolmaıtyndyǵyna úırengen. Ol tek óz ishimizde ultaralyq kelisim men saıası turaqtylyq saqtalǵan jaǵdaıda ǵana ekonomıkalyq ilgerileýshiliktiń bola­tyn­dyǵyn tabandylyqpen aıtyp túsindirýden jalyqqan emes. Elbasymyz ótken jyldyń sońynda Táýelsizdigimizdiń 19 jyldyǵy qurme­ti­ne jasaǵan baıandamasynda: «Álemdik táji­rı­be kemeldengen memleket qurý úshin 40-50 jyl kerek ekenin kórsetedi. Biz qazirdiń ózinde elimizdiń órkendeýine jetkizetin jolymyzdyń jartysynan ót­tik», dep edi. Sol Prezıdentimiz, aman­­dyq bolsa, taǵy bir-eki jylda qa­zaq­­stan­dyq­tardyń jyldyq ortasha tabysy eýro­pa­lyqtarmen teńesedi degendi aıtyp otyr. Biz solaı bolatynyna kámil senemiz. Halqymyzdyń ózimiz biletin arǵy-bergi tarıhynda tap búgingideı basy ashyq, tap búgingideı irgesi bútin, tap bú­gingideı birtutas ári búkil álem moı­yn­da­ǵan derbes memleketi buryn bol­ǵan emes. Basqany bylaı qoıǵanda, ót­ken jyly Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yn­tymaqtastyq uıymyna tabysty tóraǵa­lyq etýimiz, onyń 11 jyldan keıingi Sam­mıtin ótkizip, 56 memlekettiń bas­shy­laryn qabyldap, Astana Dekla­ra­sııasynyń qabyldanýyna qol jetkizýimiz, 27 eldiń sportshylaryn jınap, VII Qysqy Azııa oıyndaryn ótkizýimiz – elimizdiń táýelsizdik jyldaryndaǵy talas týdyrmaıtyn shoqtyqty jetistigimiz ekeni anyq. Osylardy uıymdas­tyra bilýimiz bizge kóp tájirıbe jı­naqtaýǵa múmkindik berip qana qoımaı, ulttyq rýhymyzdy jańa bıikke kóterip jiberdi dep batyl aıta alamyz. *   *   * «El bolsa, er týǵyzbaı tura almaı­dy» demekshi, bizdiń halqymyzdyń eńbek jolyn qarapaıym jumys­shylyqtan bastap, búginde aty álemge áıgili qaıratker dárejesine kóterilgen, ómirdiń ashysy men tushysynyń bárin de tatqan, ot pen sýdan ótip, meılinshe shynyqqan, memleket basshysy retinde júrgizip otyrǵan saıasatyn dúnıe júzi moıyndaǵan óz Prezıdenti bar. Elbasymyz óziniń joǵarydaǵy tarıhı sheshimi arqyly: «Ýa, halqym! Sene almasań – saǵan sert, senimińdi aqtaı almasam – maǵan sert!» degendi de aıqyn ańǵartty. 2011 jylǵy 11 aqpanda, «Nur Otan» halyqtyq-demokratııalyq partııa­synyń HIII sezinde delegattar Nursultan Ábishuly Nazarbaevty biraýyzdan Qazaqstan Respýblıkasy prezıdenttigine óz kandıdaty etip usynyp, Memleket basshysy oǵan óz kelisimin berdi. Prezıdentimizdiń «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz! Alǵa, Qazaqstan!» shaqyrýy naqty iske asatyny sózsiz. Biz dana halqymyz bul joly da óz tańdaýyn jańylyssyz jasaıdy dep senemiz. Mahmut QASYMBEKOV, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Keńsesiniń bastyǵy.