Tyń mindet, tuǵyrly maqsattar

Ońtústik óńiri úshin asa mańyzdy sala – agroónerkásip. Oblys turǵyndarynyń basym bóligi aýylda turady. Árıne, aýyl sharýashylyǵyn damytýdy jańa deńgeıge kóterý, onyń tıimdiligin arttyrý jóninde atqarylǵan is te, tyndyrylǵan tirlik te az emes. Keshe Ońtústik Qazaqstan oblysyna arnaıy saparmen kelgen Premer-Mınıstr Kárim Másimov «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵ­­darlamasy aıasynda tirligin óris­­tetken «Mamlakat» aýyl sharýa­­­­­shylyǵy kooperatıviniń ju­­­my­­­­sy­men tanysyp, Ońtústik Qazaq­­­stan oblysy qaıta óńdeý sa­la­­­­syn damytý úshin qolaıly óńir bo­­lyp tabylatynyn basa aıt­ty. Túrki­­stan qalasy, Shaǵa aýyl­dyq okrý­­gin­de ornalasqan «Mam­lakat» koo­­­pe­­ra­tıvinde búginde 170 gektar sýar­­maly, 730 gektar jaıy­lym­dyq jer jáne 38 dana ártúr­li aýyl sharýashylyǵy tehnı­ka­­lary, sondaı-aq, eki mal borda­qy­­­­­laý alańy, mal soıý beketi, et óń­­­deý jáne quramajem daıyndaý seh­­­­tary men sút qabyldaý beke­ti, vete­­­rı­­­­n­a­­rııa­lyq zerthana bar. Sharýa­­­­shy­­­lyq osy jyly 30 sha­ǵyn mal bordaqylaý alańdary men 12 shaǵyn otbasylyq sút fer­ma­lary­men memorandýmǵa qol qo­ıyp­ty. Osynyń arqasynda bıyl­ǵy jyl­dyń jeti aıynda 550 bas mal bor­­daqylap, 126,5 tonna et ón­dir­gen. Premer-Mınıstr osy sharýa­shylyqqa óńirdegi kásipkerlerdiń basyn qosyp, aýyldyq jerlerdiń tur­ǵyndaryn jumyspen qamtý jáne aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý boıynsha jeke qosalqy sharýa­shylyqtyń áleýetin paıdalaný jáne kólik-logıstıkalyq ortalyqtaryn damytý máselelerin qarady. Ońtústik Qazaqstan oblysynda 498,2 myń adam ózdigi­nen ju­­mys­pen qamtylǵan jan­darǵa ja­ta­­dy. Oblystyń mal sharýa­shy­­ly­­ǵyn damytýǵa baǵyttalǵan 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan baǵd­arla­masy týraly baıandaǵan Ońtús­tik Qazaqstan oblysynyń ákimi Beıbit Atamqulov aýyl tur­­ǵyn­­daryn ju­myspen qamtý másele­sin eldi mekenderde mal bor­da­qy­laý alańdary men sút jáne et qabyl­daý beketterin ashyp, ne bolmasa, qus fer­malaryn ashý syn­dy joba­lar­dyń esebinen sheshý qajet­tigin atap ótti. – Búginde atalǵan baǵdarla­manyń tıimdiligine aýyl xalqy kóz jetkize bas­tady, – deıdi B. Atamqulov. – Máselen sońǵy úsh jylda 10 myńǵa jýyq joba iske asqan. Atap aıtqanda, osy merzim ishinde óńirimizde 8102 shaǵyn mal bordaqylaý alańy, 1768 shaǵyn ot­basylyq sút fermasy, 104 sút qabyldaý beketi, sonymen birge, 25 aýyl sharýashylyǵy kooperatıvteri qurylǵan. Atalǵan jobalardyń júzege asýyna 12,2 mlrd teńge jumsaldy. Búginde aýyl sharýashylyǵy koope­ratıvterin damytý úshin «Jumys­pen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵ­darlamasy aıasynda 11,5 mlrd teńge qarastyrylǵan. Sondaı-aq, qurylatyn aýyl sharýa­shylyǵy kooperatıvterin qarjy­landyrýǵa «QazAgro» UBH» AQ qarajaty esebinen 7,3 mlrd teńge kólemin­de qarajat kózdelip otyr. Aýyl sharýa­shylyǵy mınıstri­niń birin­shi orynbasary Qaırat Aıtýǵanov tek Ońtústik Qazaqstan jáne Jambyl oblystary boıyn­sha jyl sońyna deıin 26 sút qabyldaý pýnkti, 782-ge jýyq otba­sy­lyq bordaqylaý alańyn qurý jos­parlanǵanyn tilge tıek etti. О́z keze­ginde, bular aýyldyq okrýg­ter­degi aýyl sharýa­shylyǵy koope­ra­tıv­terine birik­tiriletin bolady. Qazir Ońtústik Qazaqstan oblysynda azyq-túlik kesheniniń negizi qalanyp, sońǵy úsh jylda bordaqylaý alańdary 8 myńǵa, otbasylyq sút fermalary 2 myńǵa jetip, olardan 68 myń tonna sút, 63 myń tonna et óndirildi jáne de eń bastysy – 27 kooperasııa qurylyp, 12 488 turaqty jumys orny ashyldy. Iаǵnı, aýyldyń áleýmettik ahýalyn túzeýge baǵyttalǵan birden-bir tıimdi joba búkil Qazaqstanǵa jol tartyp otyr. Bıylǵy jyldan bastap «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» arqyly el aýmaǵyndaǵy jeke qosalqy sharýashylyqtar bazasynda usaq taýarly óndiristi damytýǵa 10,8 mlrd teńge kóleminde qarajat bólingen. Qarjylandyrylǵan ótinimderdiń sany 4,4 myńǵa jýyq. Aldyn ala boljam boıynsha 2,5 jylda 190 myńǵa jýyq jeke qosalqy sharýashylyqty qamtyp, 67 myńnan astam turaqty jumys ornynyń ashylýyna septigin tıgizýge tıis. Shynynda, bul jobalar ońtús­tik óńirinde áleýmettik, turmystyq máse­lelerdi sheship, jumyssyzdyq táriz­­di qoǵamdyq dertti aýyzdyq­taýǵa múmkindik beretini anyq. Jıyn barysynda jergilikti kásip­ker­ler aýyl sharýashylyǵy salasyna berile­­tin nesıe­lerdiń kólemin áli de ulǵaıtý, mal­­dy semirtip borda­qylaýda mańyzdy ról atqara­tyn quramajemdi sýbsıdııalaý týraly oı-pikirlerin aıtty. Úkimet basshysy bul usynystardy eskeretinin jáne aldaǵy jyly bul salaǵa kóp qoldaý bolatynyn jetkizdi. El egemendigimen etene bolǵan Túrkistan shaharyndaǵy Q.A.Iаsaýı esimimen atalatyn oqý orny búginde barsha túrki jastarynyń ordasyna aınaldy. Bul irgeli oqý ornynyń ashylýy Táýelsizdik tusyndaǵy bıik beles edi. Premer-Mınıstr K.Másimovtiń sapary shattyǵy men yrysy tasyǵan, qýaty men jigeri qaınaǵan osynaý oqý ordasynda jalǵasyn taýyp, bilim berýdiń ózekti máseleleri talqylandy. Ýnıversıtet rektory Ýálıhan Ábdibekovtiń aıtýyna qaraǵanda, búginde ýnıversıtette álemniń 18 elinen kelgen 28 túrki juraǵatynyń jastary bilim alýda. Aıta keteıik, bul ýnıversıtet – Qazaqstandaǵy eń alǵashqy ashylǵan halyqaralyq joǵary oqý orny jáne túrki tildes memleketter arasynda halyqaralyq mártebege ıe bolǵan jalǵyz bilim oshaǵy. Jalpy munda 52 mamandyq boıynsha 9 myńǵa jýyq stýdent qazaq, túrik, orys jáne aǵylshyn tilderinde bilim alýda. Osy jıynda aldaǵy jańa oqý jylynda bilim salasyna engiziletin ózgerister men reformalardy keńinen áńgime etken Premer-Mınıstrdiń orynbasary Darıǵa Nazarbaeva jergilikti kásipkerlerdi memlekettik-jeke­men­shik áriptestikti nyǵaıtýǵa shaqyrdy. Búginde Túrkistan aýdanynda 52 balabaqsha bolsa, onyń 22-si jekemenshiktiń úlesinde. Áıtse de áli de 2 myńǵa jýyq búldir­shin balabaqsha kezeginde tur. Bul kúni Premer-Mınıstr K.Másimov Q.A.Iаsaýı kesenesinde jer­gi­lik­ti zııaly qaýym ókilderimen jáne eńbek ardagerlerimen kezdesti. Bul júz­desýde kıeli qalada týrızm­di damytý, turǵyndardy baspanamen qamtamasyz etý, eldi mekenderdi gazdandyrý máselesi áńgime boldy. Úkimet basshysy sapar barysynda, sondaı-aq, elimizdiń kólik ınfraqurylymynyń strategııalyq nysandarynda jáne adamdar kóp shoǵyr­lanǵan jerlerde qaýipsizdik sharalaryn qamtamasyz etý jáne kú­sheıtý qajettigi týraly tapsyrmaǵa oraı, mıl­lıon­ǵa jýyq turǵyny bar Shymkent qala­syndaǵy halyqara­lyq áýe­jaıdyń qaýipsizdik júıesi­men tanysty. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan» Ońtústik Qazaqstan oblysy