Birlesken basym baǵyttar

Kezdesý barysynda saýda-ekonomı­ka­lyq, saıası jáne mádenı-gýmanıtarlyq jáne basqa da salalardaǵy ózara is-qı­myldyń negizgi baǵyttary qamtyldy. Qazaq­stan basshysy jahandyq saıasattyń kún tár­tibindegi máselelerde eki memleket­tiń ustanymdarynyń uqsastyǵy Qazaqstan men Polsha únqatysýyn júıeli túrde ór­bitýge qolaıly negiz bolatynyn atap ótti.

О́z kezeginde Beata Shıdlo Astanamen ózara tıimdi yntymaqtastyqty damytý Polshanyń Ortalyq Azııaǵa qatysty syrt­qy saıasatyndaǵy basymdyqqa ıe baǵyty ekenin aıtty. Odan keıin N.Nazarbaev pen A.Dýda Qazaqstan-Polsha bıznes-forýmyna qatysty. Eki elden 400-den astam kásip­ker kelgen forýmda Polsha tarapyna eli­mizdiń ınvestısııalyq múmkindikteri, sheteldik ınvestorlar úshin memlekettik qoldaý sharalary tanystyryldy.

Elbasy qatysýshylarǵa arnaǵan sózinde Qazaqstannyń Polshany Eýro­palyq Odaq­taǵy senimdi saıası jáne ekonomıkalyq serik­tesi retinde qarastyratynyn atap ótti. Qazaqstan men Polsha arasyndaǵy taýar aınalymy 2015 jyldyń qorytyndysy boıyn­sha 1,1 mlrd boldy, bul qazirgi áleýe­timizdi tolyq kórsete almaıdy. Qazaq­stannyń Polshaǵa eksportynda ener­gııa resýrstary, shıkizat jáne hımııa, kómir ónerkásibi, qara metallýrgııa, astyq pen maqta, basqa da aýyl sharýashylyǵy ónim­deri basym.

Polshadan Qazaqstanǵa jet­kiziletin negizgi ımport túrleri – elek­trlik-turmystyq qurylǵylar men jab­dyqtar, hımııa ónerkásibi men aýyl sharýa­shylyǵy ónimderi, azyq-túlik taýar­lary, jıhaz. Qazir Qazaqstanda Polsha aza­mattarynyń qatysýymen 100-den astam kásiporyn jumys júrgizýde. Birqatar polıak kásiporyndary farmasevtıka jáne qury­lys sııaqty salalardaǵy jobalardy júzege asyrýda. Taǵy da ondaǵan polıak kompanııalary bizben yntymaqtastyq ornatýǵa múddeli ekenin bilemin. Búginde Qazaqstanda polıak kompanııalarynyń qatysýymen quny 100 mln dollar bolatyn 3 joba júzege asyrylyp jatyr, dedi Qazaqstan Prezıdenti. Nursultan Nazarbaev sondaı-aq Qazaqstandy polıaktardyń shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytý tájirıbesi qy­zyq­tyratynyn aıtty. Biz memlekettik saıasat­tyń basym baǵyty bolyp sanala­tyn shaǵyn jáne orta bızneske jan-jaq­ty qoldaý kórsetýdemiz. Kásipkerlerge kó­mektesý úshin bızneske qolaıly jaǵdaılar týǵyzýǵa baǵyttalǵan ulttyq baǵdarlamalar júzege asyrylýda. Kásipkerlerge ataý­ly kómek kórsetetin «Damý» atty kásip­ker­likti damytýdyń arnaýly qory jumys isteıdi. Bizdi sizderdiń agroónerkásip keshenin damytý, aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeý, kólik jáne logıstıka, energetıka, farmasevtıka salalaryndaǵy tájirıbelerińiz qyzyqtyrady. Men eki eldiń bıznes ókilderin qyzyqtyrýy múmkin birneshe salany ǵana atap óttim.

Bul rette Polsha úkimeti qabyldaǵan Perspektıvaly naryqtardy ıgerýdiń 2013-2016 jyldarǵa arnalǵan baǵdar­la­masynyń áleýetin belsendirek paıdalaný qajet. Onda Qazaqstan Brazılııa, Kana­da, Túrkııa jáne Aljırmen birge pers­pek­tıvaly bes ekonomıkalyq naryq­tyń biri retinde kórsetilgen. Budan bólek, Polshada bizdiń elmen birqatar sala­daǵy yntymaqtastyq týraly arnaýly baǵdarlamalar júzege asyrylýda, dedi Qazaqstan basshysy. Qazaqstan Prezıdenti bıyl jyl sońynda Brıýsselde ótetin EAEO men Eýropalyq Odaq arasyndaǵy kon­fe­rensııany eske sala otyryp, ıntegra­sııalyq birlestikter arasyndaǵy ynty­maq­tastyqty jolǵa qoıý qajettigine nazar aýdardy. Nursultan Nazarbaev ınvestısııalyq tartymdylyqtyń jańa deńgeıine kóterilý úshin Qazaqstanda qandaı ju­mys­tar jasalyp jatqanyna, onyń ishinde Bes ınstıtýttyq reforma­ny iske asyrý jónindegi Ult Jos­pary – «100 naqty qadam» jáne In­dýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý baǵ­dar­­la­masy aıasyndaǵy ákimshilik keder­gi­lerdi azaıtý jónindegi sharalarǵa toq­taldy. Elbasy eki eldiń kólik-tranzıt áleýetin tıimdi paıdalanýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Osyǵan baılanysty Nursultan Nazarbaev Qazaqstan, Polsha jáne Reseı arasynda kólik salasyndaǵy úshjaq­ty kelisimdi pysyqtaý jáne Kavkaz tran­zıt­tik dálizin paıdalaný jóninde bas­tama kóterdi.

Sondaı-aq, Qazaqstan basshysy bıznes-forým eki el bıznesiniń ózara tıimdi seriktestigi úshin jańa perspektıvalarǵa jol ashady dep úmittenetinin jetkizdi jáne polıak isker toptary ókilderin eli­miz­degi memlekettik baǵdarlamalardyń jú­zege asyrylýyna belsene atsalysýǵa shaqyrdy. Eki eldiń ekonomıkalyq áleýeti týraly, sondaı-aq, Qazaqstannyń Inves­tı­sııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qa­symbek pen Polsha Premer-mınıstriniń orynbasary – Ekonomıkalyq damý mınıs­­tri Mateýsh Moraveskıı baıandap berdi. Bıznes-forýmda Polsha Prezıdenti Andjeı Dýda: «Birinshi kezekte men búgingi bıznes-forýmǵa Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Prezıdenti N.Nazar­baev­tyń qatysyp otyrǵanyna óte qýanysh­tymyn! Prezıdent myrzanyń Varsha­vaǵa kelýi Polsha men Qazaqstannyń qa­rym-qatynasynyń jańa taraýy bas­talǵanynyń belgisi dep sanaımyn. Saıası qatynastarda barlyǵy óte jaqsy qalyptasýda.

Al búgingi forým eko­no­mıkalyq saladaǵy qatynastarǵa jańa­sha serpin berýge, kásipkerlerdiń ózara baılanysyn nyǵaıtýǵa yqpal etip, eki el úshin de jemisti bolady dep sene­min. Sóz joq, Qazaqstan Ortalyq Azııa­daǵy ekonomıkalyq kóshbasshy bolyp tabylady. Al Polsha – Ortalyq Eýro­panyń ekonomıkalyq kóshbasshysy. Eki eldiń óz aımaqtaryndaǵy taýar aına­lymynyń aýqymyna qarasaq, ózara yntymaqtastyqtyń áleýeti óte zor deýge bolady. Syrtqy ekonomıkalyq, saıası faktorlarǵa qaramastan, bul áleýetti eki eldiń ekonomıkalyq ustanymyn nyǵaıtý úshin paıdalaný kerek», – dedi osy alqaly jıynda. A.Dýda atap ótkendeı, polshalyq kásipkerlerdiń Qazaqstan aýmaǵynda túrli jobalardy júzege asyryp jat­qanyna biraz jyl ótken.

Al kelesi jyly Astanada EKSPO-2017 halyq­aralyq kórmesiniń ótýi polshalyq kásip­ker­ler úshin jańa ekonomıkalyq qadam­dar jasaýǵa úlken múmkindik týǵyza­dy. Qazaqstan da Polsha sııaqty Dúnıe­júzilik saýda uıymynyń múshesi bolyp tabylatyndyqtan, kásipkerlikke kedergi keltiretin keleńsizdikterge jol bermeıdi deýge negiz bar. Kásipkerler bir-birimen jaqyn tanyssyn, kelisimsharttar jasassyn. Qurylys, mashına jasaý, munaı hımııasy jáne basqa da salalarda birlesip jumys istesin. Búgingi forýmdy kásipkerler úshin ekonomıkada, bızneste jańa múmkindikterdi baǵyndyrý úshin jasalyp otyrǵan shara dep qabyldańyzdar. Qazaqstan sııaqty áleýeti asa zor el Polshaǵa osy elde ǵana emes, Ortalyq Azııada da úlken jobalardy qolǵa alýǵa jol ashady, dedi A.Dýda.

Búgingi tańda Qazaqstanda Polshanyń kapıtaly bar júzden astam kásiporyn jumys isteıdi.  Jalpy kólemi 100 mıllıon dollardy quraıtyn úsh iri joba júzege asyrylýda. Solardyń arasynda aksıoneri «Hımfarm» AQ bolyp tabylatyn Santo Member of Polfarma Group kompanııasyn aıryqsha atap ótken jón. Atalǵan kompanııa Qazaqstandaǵy dári-dármek óndirýshilerdiń arasyndaǵy eń irisi. Qazaqstanda shyǵarylatyn árbir dárilik zattardyń besinshisi osy kompanııaǵa tıesili. Polshanyń ishki jalpy óniminiń 60 paıyzyn quraıtyn shaǵyn jáne orta kásipkerlik tájirıbesi bizdiń elimizdi de qyzyqtyrady. Qazaqstanda ázirge ekonomıkanyń 30 paıyzy osy sektorda jumys isteıdi.

Elbasy atap ótkendeı, shaǵyn jáne orta bıznesti órkendetýge memleket tarapynan turaqty túrde qoldaý kórsetilip keledi. Qazaqstan basshysy óz sózinde elimizdiń tranzıttik áleýetin paıdalanýdyń eki el úshin de tıimdi bolatynyn kóńilge qonymdy dáıektermen jetkizdi. Bizdiń elimiz arqyly Eýropadan Qytaıǵa, Ońtústik-Shyǵys Azııaǵa aıtarlyqtaı qysqa joldar ótedi. Tynyq muhıtynan shyqqan taýar Qytaı jaǵalaýlarynan Eýropaǵa teńiz arqyly 45 táýlikte jetedi. Al Qazaqstandaǵy temirjoldar arqyly Eýropaǵa 14 kúnde jetkizýge bolady. Sol sebepti de biz  zamanaýı kóliktik-logıstıkalyq hab qalyptastyrýdy júzege asyramyz, dedi N.Nazarbaev. Bıznes-forýmnan keıin, Polshaǵa ja­saǵan memlekettik sapary qorytyn­dylanar tusta Memleket basshysy brıfıng ótkizdi. Jýrnalıster saýalyna jaýap bergen Prezıdent Polshany Qazaqstan úshin Eýropaǵa ashylǵan tereze dep sanaıtynyn aıtty. Elbasy atap ótkendeı, Eýropadaǵy iri memleket shaǵyn jáne orta bıznesti jedel túrde jolǵa qoıǵany bul eldiń úlken jetistikteriniń biri deýge bolady.

N.Nazarbaev otandyq BAQ ókilderine arnalǵan brıfıng barysynda, sonymen qatar, respýblıkamyzdyń Eýropalyq odaqtaǵy mańyzdy seriktesi bolyp sanalatyn Polshamen Qazaqstannyń qarym-qatynasynyń máni zor ekenine toqtaldy. Nursultan Nazarbaev ózara is-qımyldy damytýdyń elimizdi qyzyq­ty­ratyn birqatar baǵyttaryn atap kórsetti. Máselen, sonyń biri – agroónerkásip kesheni. Polsha jalpy quny 25 mlrd dollar bolatyn daıyn aýyl sharýashylyǵy ónimderin eksporttaı otyryp, jańa tehnologııalardy engizý arqyly agrarlyq sektorda zor tabystarǵa jetti. Men polıak kásipkerlerine elimizge kelip, bizdiń fermerlermen birge jumys isteý jóninde usynys jasadym, dedi Qazaqstan Prezıdenti. Sondaı-aq, Memleket basshysy Pol­sha­nyń shaǵyn jáne orta bıznesti damytý­daǵy tájirıbesin zertteý kerektigine, farma­sevtıka óndirisi, qurylys salasyn­daǵy ózara is-qımylǵa den qoıý qajet­tigine nazar aýdardy.

Budan bólek, Nursultan Nazarbaev ekonomıkalyq ózara baılanysty jandandyra túsý úshin Qazaqstan men Polsha arasyndaǵy senimdi kólik joldaryn qam­tamasyz etýdiń mańyzdylyǵyn aıtyp, áýe qatynasy joldaryn ashý jáne Pol­sha azamattary úshin elimizde vızasyz rejim engizý sekildi sharalarǵa toqta­lyp ótti. Sońynda Qazaqstan Prezıdenti keshe­gi ótken bıznes-forým eki eldiń ekono­mı­kalyq yntymaqtastyǵyn odan ári nyǵaı­týǵa tyń serpin beretinin aıtty. Qazaqstan Prezıdenti Polshaǵa memle­kettik saparynyń sońynda el astana­syn­daǵy Belgisiz soldattyń beıitine gúl shoǵyn qoıý rásimine qatysty. Me­morıal keshenin aralap kórip, Qur­metti qonaqtar kitabyna qoltańba qaldyryp, saparyn túıindedi.

Arnur ASQAR, «Egemen Qazaqstan» – Varshavadan

Sýretter Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy