«Úlken jıyrmalyqtan» úlken nátıje kútemiz

Jaqynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qytaıǵa osy el Tóraǵasy Sı Szınpınniń arnaıy shaqyrýymen bardy. Sapary aıasynda Elbasy Qytaı basshysymen kezdesip, kóp máseleni talqylady. Osyǵan sáıkes, aldaǵy ýaqytta Qazaqstannyń aýyl sharýashylyǵy kesheniniń ónimderi, máselen, astyq Qytaı naryǵyna eksporttalatyn bolady. Bul bir ǵana mysal. Budan ózge de kelissózder jasaldy. Jalpy alǵanda, bul kezdesý eki memleket arasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári jandandyrýǵa sep boldy dep oılaımyn. Qytaı – alpaýyt memleket. Resýrsy óte kóp, áleýeti de zor. Onyń tóraǵa bolyp, sammıtti joǵary deńgeıde uıymdastyrýy da kórshi el dárejesiniń qandaı ekenin álemge taǵy bir aıǵaqtaı tústi. Bizdiń bul elmen aradaǵy seriktestik baılanysymyz ýaqyt ótken saıyn jandanyp, ortaq kelisimderge qol jetkizilýde, ortaq jobalar qolǵa alynýda. Bizdiń «Uly Jibek jolyn» qaıta jandandyrýda, «Nurly Jol» baǵdarlamasyn iske asyrýda birlese atqaratyn jobalarymyz bar. Bul rette, kórshi eldiń qoldaýy aýadaı qajet. Mundaı kezdesýler eki eldiń ekonomıkasyna úlken yqpalyn tıgizip qana qoımaı, paıda ákeledi degen úmitim bar. Endeshe, qol qoıylǵan qujattarǵa, qol jetkizilgen kelisimderge sáıkes, úlken nátıjeler kútemiz. Al osy alpaýyt memlekettiń Hanchjoý qalasynda ótken iniń orny tipti aıryqsha boldy. Jalpy, «Úlken jıyrmalyqtyń» árbir sammıtinde túrli másele kún tártibine qoıylady. Ol máseleler qazirgideı álemdik ekonomıkalyq daǵdarys ýaqytynda óte ótkir jáne ózekti. Olardyń nátıjesin, árıne, ýaqyt kórsetedi. Qaýipsizdik qalqany álsirep turǵan kezeń­de el prezıdentteri osylaı aýyq-aýyq kezdesip, kúrdeli máselelerdi ózara talqylaı berse, bálkim, shıelenisti jaıttardyń túıini tarqatylyp, qatyp qalǵan toń jibir me edi. Bir atap óterligi, Qazaqstan Prezıdentiniń G20-nyń sam­mıtine qatysyp, sóz sóıleýi – elimiz úshin úlken dáreje ári mártebe. Sondyqtan bolashaqta bul jıynnyń nátıjesi bolady degenge senimmen qaraýymyz kerek. Endi Elbasy sammıtte kótergen másele­ler­ge toqtalsaq, Nursultan Nazarbaev búginde álemdik ekonomıkanyń, saýda men kapıtal qozǵalysynyń ósý qarqyny baıaýlap keletinin alǵa tarta kele, bul rette, halyqaralyq qar­jy salasyn jetildirý qajettigi jóninde usy­nysyn jetkizdi. Bul – óte durys kóterilgen másele. Sebebi, qazirgi tańda álemde qalyp­tas­qan kúrdeli jaǵdaı barshamyzǵa aıan. Al osyndaı kezeńde jahandyq damýdyń budan arǵy joly Elbasy aıtqandaı, búkil dúnıe­júzi­lik qoǵamdastyqtyń is-qımylynyń júıe­liligine baılanysty bolyp tur. Eger memleketter bul baǵytta kúsh biriktirse, olardyń jaǵdaıy da jaman bolmas edi. Qazaqstan Prezıdenti «Úlken jıyrma­lyq­tyń» jıynynda terrorızm, ıadrolyq qarýsyzdaný jáne atom qarýyn taratpaý máselesin de kóterdi. Bul tek qana Qazaqstandy ǵana mazalamaýy tıis. Ony, eń aldymen, álemdik deńgeıdegi másele retinde qarastyrý kerek. Máselen, sammıtte Elbasy «Álem. XXI ǵasyr» manıfesinde kóterilgen ıadrolyq jáne jappaı qyryp-joıýǵa arnalǵan ózge de qarý túrlerinen azat álem qalyptastyrý bastamasy halyqaralyq qoǵamdastyq tarapynan qoldaý tabady dep senim bildirdi, al terrorızmdi tolyq jeńý úshin G20-nyń barlyq múshesi men bas­qa da múddeli memleketterdiń birlese kúsh ju­myl­dyrýy qajettigin atap ótti. G20 – aýqymdy pikirtalas jáne ún­qatysý alańy. Oǵan qatysýshylar ótkir turǵan dúnıelerdi jan-jaqty talqylaıdy, pikir almasady. Árkim óziniń ustanymynda turǵan kúnniń ózinde mundaı talqylaýlar belgili bir kelisimge kelýge yqpal etýi múmkin. Al qandaı nátıje bolýy múmkin degenge kelsek, ony aldaǵy ómir kórsetedi. Bolashaqta G20-ǵa múshe elder kótergen máselelerdiń barlyǵy bolmasa da, belgili bir dúnıeler óz sheshimin tabady dep oılaımyn. Elimiz G20 quramynda emes. Alaıda, QHR Tóraǵasynyń arnaıy jumys saparymen shaqyrýyna oraı, Elbasymyzdyń alqaly jıynǵa qatysyp, onda sóıleýge múmkindik alýy – elimizdiń dáreje­sin kóterip qana qoımaı, abyroıyn asqaqtatty, Memleket basshysynyń bedelin kórsetti. Tóleýtaı SÚLEIMENOV, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń professory, Qazaqstannyń tuńǵysh Syrtqy ister mınıstri