Syrdarııa boıynda aýyl sharýashylyǵyna qarqyn beriledi

Búgin Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Janseıit Túımebaev kóktemgi sý tasqynynyń aldyn alý jumystarymen tanysý maqsatynda birqatar aýdandardy aralady. Oblys basshysy mingen tikushaq aldymen Maqtaaral aýdanyna qonyp,  arnaıy qurylǵan tasqyn zardaptaryn joıý jónindegi qurylǵan shtabtyń esebin tyńdady. Onda Maqtaaral aýdanynyń ákimi Ǵ.Ismaılov  tolassyz jaýǵan jaýynnyń saldarynan aýdandaǵy sý basqan úılerdiń aýlalary tolyǵymen tazartylǵanyn baıandady. Onyń aıtýynsha,  sý basý negizinen Atakent kentine jaqyn ornalasqan maqtalyq alqaptarda jappaı sor shaıý jumystarynyń júrgizilýi men jer asty sýlarynyń kóterilýi jáne ıesiz qalǵan kanaldardyń tazartylmaýynan oryn alǵan. «Tolassyz jaýyn-shashyn saldarynan kanaldar tolyp sýlar turǵyn úılerge tasyǵan, egis alqaptar da eldi mekenniń aınalasynda ornalasqan. Sonymen qatar, kanaldar ishine shóp, qamys saz balshyq basyp tazalanbaǵan. Kanaldyń qorǵanys bógetteriniń jaǵalaýlarynyń 1-2 km topyraǵyn   jergilikti turǵyndar   alyp ketip qurylystarǵa paıdalanǵan»,-dedi aýdan ákimi. Osy rette, aımaq basshysy sý tasý qaýipsizdik sharalaryn saqtamaǵan kanaldardyń menshik ıelerine eskertý berýdi jáne ıesiz qalǵan kanaldardy memleket menshigine ıaǵnı, «Qazsýshar» mekemesiniń quzyryna berýdi jáne ony tazalaý, retteý jumystaryn júrgizýdi tapsyrdy. Sondaı-aq, jer asty sýlardy  retteý maqsatynda barlyq drenajdardyń jumys isteý qabiletin qaıta qalpyna keltirip, olardyń durys deńgeıde kútip ustalýyn jáne paıdalanýyn qamtamasyz etýdi júktedi. Munan soń, J.Túımebaev bastaǵan top Shardara sý qoımasyn əýeden baqylap, Syrdarııa ózeniniń ańǵaryn sholyp shyqty. Kóksaraı sý rettegishinde joǵarydan qarap shyqqan soń osynda Túrkistan, Arys qalalary men Shardara, Otyrar aýdany əkimderi men oblystyq deńgeıdegi sala jetekshileriniń qatysýymen  kóshpeli jıyn ótkizdi. Jıynda óńir basshysy barsha jaýapty sala mamandaryna tóteden kelýi múmkin tasqyn sýǵa saqadaı saı bolý qajettigin eskertti. Oblys aýmaǵynda qalyptasqan sý tasqyny jaǵdaıy týraly baıandaǵan OQO Tótenshe jaǵdaılar departamentiniń bastyǵy N. Derbısov aımaqtaǵy úsh iri Arys, Keles, Badam ózenderi men 117 kishi ózender taýdan bastaý alyp, barlyǵy eldi mekender arasymen ótip respýblıkaaralyq  Syrdarııa ózenine baryp quıylatynyn aıtty. «Osy ózenderde tasqynnyń paıda bolýyna qum, tas alý boıynsha karer jumystary sebebin tıgizýde. О́zenderdiń kez-kelgen jerinen shynjyr taban tehnıkalardyń kúndiz-túni shaǵal tastardy artýynan  qazirgi tańda oblystaǵy barlyq ózenderdiń  arnalary ózgerip, ultany birneshe metrge otyrǵan, jaǵalaýlary kemerlene shaıylyp, quzdanyp ketken. Nátıjesinde jyl saıyn   ózen boıyndaǵy  eldi mekenderge, avtojol men kópirlerge, joǵary qýatty elektrjúıelerine, egistik jerlerge, mazarattarǵa jáne basqa da sharýashylyq nysandarǵa qaýpin tıgizýde»,- dedi N.Derbısov. Jıyn barysynda jaǵdaıdyń jaı-japsaryn muqııat tyńdaǵan oblys ákimi óńirlerdegi bolýy múmkin tasqyn sýdyń aldyn alý boıynsha tıisti sharalardy tyńǵylyqty oryndaýdy júktedi. Budan bólek, ákim oblysymyzda jyl saıyn qaıtalanatyn məseleni ońtaıly sheshý jolyn usyndy. Sý tasqynyna qarsy sharalardyń mán-jaıy talqylanǵan jıynda joǵaryda atalǵan 4 aýdannyń ákimderi ózenderde tolǵan sýdy aýyl sharýashylyǵy baǵytyna qoldanýǵa múmkindik beretin jobalarymen tanystyrdy. Iаǵnı, kóktemdegi sýdy tıimdi paıdalanyp, sonyń arqasynda sýarmaly jerlerdi ulǵaıtý kózdelýde. О́z kezeginde óńir basshysy usynylǵan jobalardy keńinen talqylap, jasandy sý qoımalardy jasaý úshin aeroǵaryshtyq túsiris ádisteriarqyly zerdeleýdi jáne bul jumysqa ǵalymdardy da jumyldyrý qajettigin atap ótti. «Ońtústikte jylda osy məsele qaıtalanady. Kóktemde kóp mólsherde jaýatyn jańbyr kezinde tasqynnan qaýiptenedi. Al jaz kezinde egistikke sý tappaı qınalady. Nege biz osynyń ortaq sheshimin tappaımyz?! Syrdarııanyń Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy uzaqtyǵy 375 shaqyrymdy quraıdy. Alaıda osynshama qunarly alqaptyń basym bóligi bos jatyr. Kórshi Qyzylorda oblysynyń barlyq aýdandary men eldi mekenderi ózen boıynda ornalasqan. Sol sııaqty bizdiń óńirde de Syrdarııanyń ańǵarynan sý toqtatatyn bógetter salyp, kóktemgi tasqyn kezinde artyq sýdy osynda buryp, egistik úshin jınaıdy. Meniń tapsyrmammen Otyrar, Arys, Shardara aýdanynyń əkimderi ózen aýmaǵyndaǵy alqaptardy sýlandyrýdyń jobasyn jasap shyqty. Endi muny oblysta talqylap, taǵy tolyqtyrǵannan keıin Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine usynamyz. Oǵan qajetti qarjyny tabatyn bolamyz. Eger júzege assa, qanshama halyq jańa jerge qonystanyp, jumyspen qamtylyp, tabys kózi artar edi. Dıqandyq kəsipke beıim, əri halqy tyǵyz qonystanǵan aýdandardyń turǵyndary úshin qosymsha tynys ashylady. Sondyqtan da aýdan ákimderi men tıisti sala basshylary osy baǵyttaǵy jumysty kúsheıtýi kerek. Bul joba bizge jyl saıyn qaıtalanatyn tasqynnyń aldyn alýǵa da tikeleı septigin tıgizetin bolady», - degen J.Túımebaev usynylǵan jobalardy qaıta daıyndap naqtylaýdy tapsyrdy.