- Kezinde aralas-quralas bolǵan Shyńǵys Aıtmatov, Mustaı Kárim, Rasýl Ǵamzatov, Davıd Kýgýldınov, Qaısyn Kýlıev sekildi óz dáýiriniń asa iri tulǵalary sizdiń esińizde qandaı qasıetterimen qaldy?
- Bular keshegi Keńes ádebıetiniń kemeńgerleri edi ǵoı... О́zderin «biz bir qoldyń bes salasyndaımyz» dep dáripteıtin. Osynaý zamana zańǵarlarynyń bárine ini boldym. Barlyǵy eldik-ulttyq múdde kúresinde meni qoldap-qorǵap, qanattandyrdy. Saıdyń tasyndaı sańlaq aǵalarymmen Everestiń shyńyndaı eńseli sana bıiginde tabystym. Keıin Shyńǵys Aıtmatovpen birge júrip, bite qaınasyp kettim. Shyqańnyń menen bir múshelden artyq úlkendigi bolatyn. Soǵan qaramastan teń qurbydaı syrlasyp, emen-jarqyn áńgime-dúken quratynbyz. Alyptan aıyrylǵaly ózimdi japanda jalǵyz qalǵandaı sezinip júrmin.
- Ulyq merekemiz Naýryz qazaq dalasyna araǵa uzaq jyldar salyp, qaıta oralýyna tikeleı muryndyq bolǵanyńyzdy bilemiz. Endeshe, osy oqıǵany taǵy bir ret eske túsirip kórsek...
- 1988 jyly Ulys meıramyn memlekettik dárejede toılaý máselesimen sol kezdegi Qazaqstan kompartııasy ortalyq komıtetiniń birinshi hatshysy Genadıı Kolbınge kirdim. Ol meni muqııat tyńdady. Bul máseleni bıýroda qaramaı sheshe almaıtynyn jetkizdi. Sodan talqylaý barysynda bıýro músheleriniń ekeýi ǵana meni qoldapty. Olardyń biri – sol kezdegi Mınıstrler Keńesiniń tóraǵasy Nursultan Nazarbaev, ekinshisi – OK-niń ıdeologııa jónindegi hatshysy О́zbekáli Jánibekov eken. Usynysym ótpeı qalǵan soń birinshi hatshynyń qabyldaýyna qaıta bardym. Ary-beri yrǵasyp, aqyry ony kóndirdim. Osy arada Kolbın aqshanyń joqtyǵyn alǵa tartyp taǵy qısaıdy. Mine, osy sátte Nursultan Ábishuly úlken azamattyq tanytyp, úkimet bıýdjetinen qaǵystyryp, qarjy taýyp berdi. Sonyń arqasynda Almatydaǵy Gorkıı atyndaǵy saıabaqta tolaǵaı toı boldy. Artynsha búkil elimiz tól merekesimen tabysty.
- Ana tilimizge memlekettik mártebe berý barysynda da belgili bir kedergilerdiń kezdeskeni ras. Osynaý irgeli iske qatysty adam retinde ne aıtasyz?
- Ol kezde Joǵarǵy Keńestiń depýtaty edim. Atalmysh másele alǵash talqylanǵanda qazaq jáne orys tiliniń ekeýine birdeı memlekettik statýs berý jónindegi usynys ótip ketti. О́kinishten ózegim órtenip, minbege qaıta shyǵýyma týra keldi. Depýtattar dýyldap meni sóıletkileri kelmedi. Tyǵyryqqa tirelgen osy tusta Nursultan Nazarbaev taǵy kómekke keldi. Meniń usynysymdy qaıtadan sarapqa salýdy talap etti. Daýysqa salǵanda ózi birinshi bolyp qolyn kóterdi. Sodan keıin-aq tarazynyń basy jaqsylyq jaǵyna qaraı aýyp júre berdi. Osylaısha, babadan mıras baı tilimizdiń baǵy janǵan edi.
- Sizdiń dosyńyz Evgenıı Evtýshenko, «V Rossıı poet – bolshe chem poet» dep jazǵan edi. Qazaqstanda qalaı? Bizdiń aqyn-jazýshylarymyz halyq pen qoǵam aldyndaǵy boryshtaryn qanshalyqty adal atqaryp júr?
- Qazirgi tańda adamdardyń ásirese, zııaly qaýym ókilderiniń sózi men isiniń arasy tym alshaqtap ketti. Endi meni tyńdańyz:
Kim shyndyǵyn joǵaltyp alsa,
Aqty aq, qarany qara dep aıtýdan qalsa,
Sózi basqa, isi basqa bolsa,
Eldik, ulttyq, ǵalamdyq múddege tamyr jibere almasa,
Pendeligi tek ózin emes, qoǵamyn da aldasa,
Ondaı aqynnyń da, ǵalymnyń da, saıasatkerdiń de,
Mazmuny, dańqy dalbasa!
- Baqyt uǵymyn qalaı túsinesiz?
- Eń úlken baqyt – elińe qyzmet etý.
Talǵat Batyrhan, Beken Qaıratuly,
«Egemen Qazaqstan»
