Iаdrolyq qaýip ortaq til tabýǵa ıtermeleıdi

Sarapshylardyń aıtýyna qaraǵan­da talqylanatyn máseleniń ishindegi eń kúrdelisi – Soltústik Koreıanyń problemasyna qatysty ekeni anyq. Qazir AQSh ısteblıshmentin bul másele qatty alańdatyp tur. Phenıannyń aqpan aıynda ballıstıkalyq zymyranyn synaqtan ótkizgenin kórgennen bastap bul alańdaýshylyq asqyna túsken. AQSh prezıdentiniń ulttyq qaýipsiz­dik jónindegi keńesshisiniń oryn­basary Ketlın Makfarlend London­nyń «Faınenshl Taıms» gazetine ber­gen suhbatynda osy qarqynmen damy­ta bere­tin bolsa, Soltústik Koreıa ıad­ro­­lyq zymyrandarynyń qýaty AQSh aýmaǵyna Donald Tramptyń prezı­denttik merzimi aıaqtalatyn 2021 jylǵa deıin-aq soqqy bere alatynyn ashyq aıtqan. AQSh-tyń BUU-daǵy elshisi Nıkkı Heılı AVS telearnasyna bergen suhbatynda Qytaıdyń bul máselege samarqaýlyqpen qarap otyrǵanyna qynjylys tanytyp, «alańdaýshylyq bildiremiz» degen sıpaısaldy málim­demelerdi doǵaryp, belsendi áre­ketke kóshýdiń ýaqyty kelgenin atap aıtqan. «Olar bizge ózderiniń qalaı alańdaıtynyn kórsetýi kerek. Soltústik Koreıaǵa naqty qysym jasap, josyqsyz áreketten toqtata alatyn memleket Qytaı ǵana» degen edi ol.

О́zine tán ashyq minez, aıqyn málim­demelerimen Donald Tramp bul másele tóńiregindegi óz pikirlerin de osy ýaqyt­qa deıin jıi bildirip júr. Sonyń ishin­de, joǵaryda atalǵan aǵylshynnyń «Faınenshl Taıms» basylymyna bergen suh­batynda Qytaı Soltústik Koreıanyń prob­lemasyn sheshýmen aınalysýy kerek. Eger aınalyspasa odan eshkim de opa tappaıdy, al qıyn túıindi biz ózi­miz-aq tarata alamyz dep málimdegen bolatyn.

Jasalǵan qoqan-loqylar men ekono­mıkalyq sanksııalardy Phenıan eleń qylyp jatqan joq. Sonyń ishinde QHR-dyń Soltústik Koreıanyń kómirin alý­dan bas tartqanynan da aıylyn jı­ma­dy. Kerisinshe, altynshy synaq ót­kizýge daıyndalyp, óziniń ıadrolyq der­java retinde álemdi moıyndatamyn degen maq­satyn oryndatýǵa qolsozym jerde ǵana tur.

Amerıkalyq sarapshylardyń aıtýy­na qaraǵanda, Aq úı Soltústik Koreıa tarapyn álemdik qaterli áreket­terge jibermeýdiń barlyq amaldaryn qaras­tyrýda. Sonyń ishinde qarý qoldaný múmkindigi de nazardan tys qalmaǵan. Burynǵy qorǵanys mınıstri, qazirgi qorǵanys máselesi jónindegi sarapshy Eshton Karter AVS teledıdaryna aıt­qan sózinde, AQSh Soltústik Koreıanyń Ion­benedegi zertteý keshenine pre­ven­tıvti soqqy berý josparyn 1994 jyly Bıll Klıntonnyń kezinde-aq jasa­ǵan eken. Qazir sol jospardy qaıta qaraı­tyn ýaqyt kelip turǵan sııaqty dedi ol. Alaıda, ol mundaı soqqynyń Sol­tús­tik Koreıany Seýlge basyp kirýge aran­datýy múmkin ekenin atap ótti. Onyń ústine Seýl qalasynyń ózi shekar­aǵa barynsha jaqyn ornalasqan. Ame­rı­kalyq soqqy Soltústikti árıne jeńedi, biraq ol myń­daǵan adamdardyń qyrylýyna jol bere­di. Onyń ústine Sol­tústik Koreıanyń kúıreýimen ejelgi koreı jeri birigip, bir úlken memleketke aınalady. Al Qytaı tarapy bolsa óziniń irgesinde AQSh-tyń odaqtasy bolatyn mundaı úlken mem­lekettiń paıda bolýyn qalamaıdy, dedi áskerı sarapshy óziniń sózinde.

Qytaı baspasóziniń málimetterine qara­ǵanda bolashaq kelissózder týraly mun­daı ashyq pikirler aıtylmaıdy. Olar­­dyń sarapshylary kelissózderdiń tek saýda, halyqaralyq qaýipsizdik má­se­­le­­­leri tóńireginde órbıtinin ǵana bildirgen.

Aıta ketetin jaıt, sońǵy ýaqyttarda AQSh pen Soltústik Koreıa arasyndaǵy salqyndyq burynǵydan da arta tústi. Aldymen Phenıan AQSh pen Ońtústik Koreıa arasynda ótkizilip jatqan áskerı jattyǵýlardyń tyıylýyn talap etip, eger AQSh ózine qarsy prıventıvtik soqqylar jasaıtyn bolsa ıadrolyq qarý qoldanatynyn málimdegen. Al 31 naý­ryzda AQSh bıligi KHDR-dyń 11 laýazymdy tulǵasy men bir kompanııa­syna qarsy taǵy sanksııa jarııalaǵan... Mine, osyndaı salqyndyq jaǵdaıynda AQSh prezıdenti Qytaı basshylyǵymen kelissózderge otyratyn bolyp tur. QHR-dyń da AQSh-qa aıtatyn óz nala­sy bar. Ol Tramptyń «birtutas Qytaı» saıasatyn keıde tárk etip, aıtyp qalatyn málimdemelerine syn kózben qaraıdy. Alaıda, barsha álemge qaýip tóndiretin ıadrolyq qarýdy aýyzdyqtaý úshin lıderler ortaq til tabar degen úmitti barlyq saıasatkerler de aıtýda.

Jaqsybaı SAMRAT,

«Egemen Qazaqstan»