Dımash!
Uza-a-aqtan, sonaý ǵasyrlar qoınaýynan talyp kele jatqan tarıh kóshi «2017» degen jyldyń belesine endi iline bergende shyǵystan jarqyrap shyqqan kúndeı, aspannan sorǵalap túsken úndeı erekshe bir qubylys boldy. Bireýler «aspan asty eli» dep áspetteıtin, bireýler alyp aıdaharǵa teńeıtin, qysqasy, anaý-mynaýdy mensine bermeıtin mıllıardtar eli bira-aq kúnde aýzyn ashyp, kózin jumyp, tań-tamasha boldy da qaldy. Birden aıtty: «Bul – Táńiriniń nazary túsken ánshi!».
Sodan keıin...
Sodan keıin qazaqtyń qarshadaı balasy Dımashtyń ataǵy aspan asty eliniń aqparat quraldary men áleýmettik jelileriniń astań-kesteńin shyǵardy.
Qytaıdyń weibo jelisinde Dımash Qudaıbergen týraly 84 myń aqparat jarııalanyp, oqylym sany 3 mlrd 650 mln-ǵa jetti. Qytaılyq áleýmettik jelisi weibo jeke paraqshasyna jazylýshy jankúıerler sany 3 mıllıon 400 myńnan asty. Qytaıdaǵy atalǵan áleýmettik jelide ánshiniń áldeneshe jankúıerler toby qalyptasyp, ol úshin ártúrli sharalar uıymdastyrylyp otyrdy.
Shanhaı qalasynyń turǵyny Dımash «Singer2017» án baıqaýynyń birinshi kezeńinde kıgen sahnalyq kıimin 158 890 ıýanǵa (7,2 mıllıon teńge) satyp aldy. Dımashtyń osy baıqaý kezindegi shyrqaǵan ánderin tamashalaýshylar sany 3,5 mıllıardtan asypty! Bul Jer sharyndaǵy 7 mıllıard halyqtyń jartysynan astamynyń qulaǵyna qazaq balasynyń qalyqtaǵan úni jetti degen sóz emes pe?
Solaı. Jankúıerleri Qytaımen shektelgen joq. Dımashtyń ónerine kári qurlyq alǵashynda arakidik moıyn sozyp qarap, baıqap kórmek bolyp edi, tula boıy balbyrap sala berdi. Qytaılyq 101 FM radıo medıa ortalyǵy jarııalaǵan básekede onyń álemdik jankúıerler toby kóp daýys berip, Dımashtyń beınesi Nıý-Iork qalasynyń ortalyq Manhetten aýdanynda ornalasqan Taım Skver alańyndaǵy úlken LED ekranynda ilindi. Fransýz televıdenıesi Dımash týraly arnaıy habar túsirdi.
Ekpini eselene tústi. Erekshe daýsymen mıllıondaǵan adamdy tánti etken ol Qytaıdyń «Top Chinese Music Awards» baıqaýynda «Azııanyń eń úzdik ánshisi» nomınasııasyn jeńip aldy. «Halyqaralyq deńgeıdegi tanymal ánshi» ataǵyna ıe boldy.
Djekı Chan men Lara Fabıan sııaqty álemge tanymal tulǵalar qazaqtyń qaradomalaq ulynyń qolyn aldy, arnaıy júzdesti. Olarǵa (túsiner, túsinbes) atalarynyń ulan-ǵaıyr Uly Dalany qalaı qorǵap qalǵany týraly esh aýdarmashysyz mýzykamen málimet berdi. Qazaq dalasynyń tula boıynda qaınap aqqan qan sekildi, batyrlyq rýhtan únge aınalǵan «Adaı» kúıin adyrnadan atylǵan jebedeı tartyp, «alaógizdeı móńiretti».
Hýnan telearnasyna qaıta oralsaq
Hýnan telearnasyndaǵy bul baǵdarlamanyń reıtingisi burynǵydan eselep ósti. Mıllıardtar reıtingisi mıllıondar elinen barǵan Dımashpen artty. Jappaı jarystyń zamanynda bedelderi onan saıyn ósip olar da jyrǵap qaldy.
Úsh aıǵa sozylǵan baıqaý da 14 týr boldy. Sonyń úsheýinde Dımash birinshi oryn aldy! Alty tilde án oryndady. Álemdik sahnaǵa qazaq dalasynyń keń tynysyn tanytqan «Daıdıdaý» áni Azııadaǵy eń úzdik ánderdiń qataryna endi. Dımashtyń óz áni «Umytylmas kún» «Azııanyń jańa ánderi» reıtınginde birinshi orynǵa shyqty!
Fınal. Erekshe daýys, ózgeshe stılimen án áleminde bir dáýirdiń kóshin bastaǵan Maıkl Djekson oryndaǵan ánderden shyrqady. Ol, endi Dımashtyń dáýiri kele jatyr degendi ańǵartqandaı ma, qalaı?..
Ekinshi oryn aldy. Jarystyń biz bile bermeıtin myń syry bar shyǵar, biraq, bárimiz biletin bir shyny – Dımash birinshi!
Qazaq úshin?..
Dımash álemdi qazaqqa jalt qaratty. О́z tili, óz dili, óz únimen qaratty. Sahnada (yrymǵa bir aýyz) orys tilin qosqan joq. San jyldarmen sanaǵa sińip qalǵan «Qazaq orys tilinsiz álemdik deńgeıge shyǵa almaıdy…» degen túsiniktiń shetinen sógip aldy da, dar-dar aıyrdy. Týǵannan tek qana qytaıshadan qazaqshaǵa aýdarylatyn mátindi estip kele jatqan Qytaıdaǵy qandastarymyz úsh aı boıy tup-tunyq qazaq tilinen qytaıshaǵa aýdarylǵan sózdi estip esesi qaıtqandaı erekshe tebirenipti. Qazaqshany umytýǵa aınalǵan sondaǵy keıbir qurby-qurdastarynyń ári qarap bara jatqan betin beri burýǵa sebep te boldy Dımashjan!
Qytaılyqtar «Abaı jolyn» oqýǵa kiristi. Qazaq tilin úırenýge tyrysyp, sózdik arqyly aýdarma jasap jatqandary da bar deıdi. Qaısybirin aıtaıyq, oǵan fransýz qyzynyń «Daıdıdaýdy» qazaqsha shyrqaýyn qosyńyz. Iá, Dımashtyń óneriniń arqasynda Astana qalasynda ótetin EKSPO-ǵa kelýge talaptanyp otyrǵandardyń qatary kúrt artqany anyqtaldy.
Qytaı Halyq Respýblıkasynyń bas basylymy «Halyq gazeti» Dımash týraly arnaıy maqala jazyp, «Qytaı men Qazaqstannyń mádenıet salasyndaǵy qarym-qatynasyn án áýenimen jańa beleske kóterdi. Dımash asqaq ánimen araǵa kópir saldy. Ol qazaq elin kúlli Qytaıǵa tanytty», dedi.
О́negeli otbasy úlgisin kórsetti. Eseıe bere «qanjyǵada kóriseıik» dep jaryq jaqqan úıdiń taraqandaryndaı jan-jaqqa tarap ketetin qytaılyq nemese eýropalyq otbasylyq saltyndaǵy talaı jurt qazaqtyń «ata-áje – ata-ana – bala» júıesimen ómir súrý saltyna áli talaı tańdaı qaǵyp, tánti bolatyny sózsiz. Indete zerttep úlgi tutar bálkim.
Dımash qazir qazaqtyń tanymal perzenti retindegi qandaı qurmetke de laıyq. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Dımash «Men ánshimin» baǵdarlamasyna qatysyp jatqan kezde-aq qoldaýyn bildirip arnaıy stıpendııa taǵaıyndady.
Ol otandastarymyzdyń rýhyn asqaqtatty. Senimin nyǵaıtty. Eshkim beı-jaı qalmady, aq tilekterin arnady. Birligimizdi, ortaq armanymyzdy kórsetti. «Buǵan deıin bizde dál Dımash sekildi álemdik deńgeıdegi megajuldyz bolǵan joq. Amangeldi Sembın, Erik Qurmanǵalıevterdiń erekshe talanttary bolǵanymen, taǵdyrlary basqasha órildi. Olar – jabyq qoǵamnyń, basymyzǵa ózgeniń bórkin kıgen zamannyń qurbandary. Al Dımash – táýelsiz eldiń ulany!», dep aǵynan jaryldy aqtóbelik aqyn Baýyrjan Babajanuly.
Iá, ánshiniń ózi aıtqandaı, bul basy ǵana. Dımashpen án áleminiń jańa dáýiri bastalyp keledi. Táýelsiz qazaq aspanynda týǵan án áleminiń jańa juldyzy jaryq sáýlesin álemge shashyp uzaq jarqyraǵaı, uza-a-aq!
Áýmın!
Ularbek NURǴALYMULY,
«Egemen Qazaqstan»
