Birlik – bereke bastaýy

«Jaman ult bolmaıdy, nashar adamdar bolady. Ár ulttyń óz ereksheligi bar. Áldebir adamdarǵa qarap tutastaı ult týraly keri pikir qalyptastyrý durys emes. Mektepte bastaýysh synyp oqýshylaryna sabaq berip kele jat­qa­ny­ma 32 jyl boldy. Árdaıym bala­larǵa memlekettiń qamqorlyǵy týraly, barlyq ult pen ulystyń quqy bir ekenin, eshkimdi bóle-jara qaramaıtynyn aıtyp kelemin. Aıta da beremin». Tilshi ekenimizdi bilgen orys kelinshek keńqoltyq qazaq jurtynyń jaq­sy­lyǵy týraly úlken áńgimeniń tıegin aǵyt­ty da jiberdi. Qyzylorda qala­syn­da­ǵy daryn­dy balalarǵa arnalǵan «Murager» mekte­bi­niń muǵalimi Tatıana Kosygına edi bul. Ákesi Borıs Kosygın Reseıdiń Saratov oblysynda dúnıege kelgen. О́tken ǵasyr­dyń 50-jyldaryn­da Qazaqstanǵa qonys aýdarypty. Syr­dyń jaǵasyna kelip jaı­lanypty. Sodan beri Aqmeshit atyra­bynda tamyryn jaıyp, úıli-barandy bolyp, bala ósi­rip, qońyrqaı tirlik keshken eken. Tatıana da, onyń ápke-sińlileri de Qy­zyl­ordada kindik kesken. Bilim alǵan. Turmys qurǵan. Qysqasy, olardyń ómi­ri qazaq jerimen bite qaınasyp ketken. Myna qytaıda «qoǵam aýysyp jat­qanda ómir súr» degen qarǵys bar eken. Bala bolsaq ta, táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary esimizde. Dúken sóreleri bos qalyp, zaýyt-fabrıkalar jabylyp, ju­mys­syzdyq jappaı jaılap, kommýnıstik rejimnen kapıtalızmge kóp adam beıim­dele almaı, «ókimet óltirmeıdi» psıhologııasynan «óz kúnińdi óziń kór» qaǵıdatyna kóshe almaı seń soqqan ba­lyq­taı bolyp adamdar sansyrap qalyp edi. Sondaı alasapyran ýaqytta «ıt toı­ǵan, er týǵan jerine» sózi rasqa aınalyp, ózge ulttyń ókilderi tarıhı mekenderine kóshe bastady. Kóshti toqtatý múmkin emes edi. Sebebi, ketemin degen adamdy kúshpen ustap tura almaısyń. Ol úshin ornyqty jaǵdaı, jaıly jumys, toıymdy tamaq, keshikpeı ala­tyn aılyq kerek. Al azat­tyq­tyń alǵashqy jyl­da­ryndaǵy for­masııa barysynda ondaı jumaq-jaǵdaıdy jasaý múm­kin emes-tin. Sonymen, ózge ult­tyń ókilderi úı-jaıyn tastap syrt­qa aǵyldy. Kosygınder de sol kóp kóshke ilesken. Reseı asyp, Tver oblysyna baryp qo­nystanǵan. Atamekenderine ora­lyp, ońdy jumys taýyp, bas­pana­la­ryn jaı­lap, jaǵdaılaryn saılapty. Elızaveta, Tatıana, Natalııa Ko­sygınalar sóıtip bir kúnniń ishinde kóship ketedi. Degenmen, ańsarlary Aqmeshitke aýady da turady. Balalar demalysqa shyq­qanda bular sómkelerin kóte­rip Qyzylordaǵa qaraı tartady. «Ushaq Qyzylordanyń áýejaıyna qonǵan sátte erekshe sezimde bolatyn edim. Júregim órek­pip, soǵysy jıilep, bir baraqat kúı keshetinmin», deıdi Tatıana Borısovna. Sol ańsaý olardy Reseıde turǵyzbaıdy. Aǵaı­yndy Kosygına­lar­dyń sabaq berý tásiline ondaǵylar tańǵalyp­ty. Bilim-bilikterin baǵalap, jaıly oryn da bergen eken. Tipti, Tatıana Kosygınaǵa mektep dı­rektor­lyǵy qyzmetin de usynypty. Biraq Tatıana bir jyldan keıin týǵan jerine qaıta ora­la­dy. Araǵa jyl salyp eki baýyry da Qyzylordaǵa qaıtady. – О́zińiz de bilesiz, bizde «Ata-ana kúni» degen dástúr bar. Biz sol kúni ata-ana­la­ry­myz­dyń zıratyna baramyz. Zırat basyn tazalap, qurmet kórsetemiz. Bul – biz úshin erekshe kún. Al ıt arqasy qııanda ata-anańa qalaı qurmet kórsetesiń?! Olardyń qabiri Qyzylordada jatyr. Biz Tverde júrmiz. Onyń ústine óziń týǵan, balalyq shaǵyń ótken, eseıgen, etek japqan, azamat retinde qalyptasqan jerge degen qımas­tyq kún sanap arta beredi eken.  El jaqqa  qarap eleńdeı beretin boldyq. Sodan kó­shýge bel býdym,– deıdi Tatıana Kosygına. Osy arada áńgimege Elızaveta Kosy­gı­na aralasty. «Biz Máskeýge únemi baryp turamyz. Qashan barsań da, nóserletip jań­byr jaýyp turǵanyn kóresiz. Ásili, aýa raıy adamdardyń minez-qulqyna da úlken áser etetin bolsa kerek. О́ıtkeni, más­keýlikterdiń qabaǵy bir ashylmaıdy. Túne­rip turǵan bult sııaqty. Jadyrap kúl­gen­derin sırek kóresiń. Al bizdiń eldiń adam­dardy aqjarqyn, keńqoltyq, qonaqjaı, únemi kúlip júredi. Sebebi, bizde kún tas tó­bede turady. Máskeýdegi aǵaıyndarymyz «50 gradýs ystyqty qalaı kóteresińder?» dep suraıdy bizden. Al sol ystyq bizdiń jú­regimizge jylylyq syılaıdy», – deıdi ol. Olar Qazaqstandy basqa jumaq mekenge aıyrbastamaıdy. Tipti, atameken uǵymyn da ózderinshe túsinedi. «Etnostyq otan degen uǵymdy túsine bermeımiz. Biz osy jerde týdyq. Ata-analarymyzdyń da qabiri osynda jatyr. Al endi Reseıge kóshkennen ne paıda? Ras, ol – bizdiń atamekenimiz. Máselen, nemister Germanııaǵa kóshti. Al Germanııada olardy kim kútip otyr? Má­selege bylaı qaraıyqshy: Qazaqstandaǵy barlyq ult taǵdyrdyń jazýymen osy jerge kóship keldi. Turaqtap qaldy. Sol ulttar búginde jınaqtalyp kelip Qazaq­stan degen memleketti qurýǵa úles qosyp  otyr. Elimizde ulttar dostyǵy bar. Alaýyz­dyq joq. Kúndelikti teledıdardan kórip, gazetterden oqyp otyrmyz: álemniń ár jerinde qaqtyǵystar bolyp jatyr. Al Qazaqstandaǵy barlyq ult ókili bir úıdiń balasyndaı ómir súrýde. Munyń bári memleket júrgizip otyrǵan saıasattyń jemisi. Sondaı-aq, sol saıa­sat­tyń durys ekeniniń kórinisi. Ha­lyq­qa eń birinshi tynyshtyq kerek. Qa­zaq­stan – tynyshtyqtyń talbesigi. Elbasy Nursul­tan Nazarbaevtyń salıqaly saıa­sa­tynyń arqasynda 130 ulttyń balasy tatý-tátti ómir súrip jatyr. Halyqqa odan basqa ne kerek?», – deıdi Kosygınalar. Qazaq memleketiniń temirqazyǵy – birlik. «Birlik bar jerde tirlik bar» degen atalar danalyǵyn basty urany etken búgingi táýelsiz Qazaqstannyń ba­ǵy­ty aıqyn, baǵdary anyq. Baqyttyń ózi birlikke baratynyn ejelgi ańyzdar­dan bilemiz. Sondyqtan birligi jaras­qan, tatýlyǵy artqan elge yrys qona­dy. Bir kezderi taǵdyrdyń jazýymen Qazaqstannan kóshken san ulttyń ókili keıinnen qaıta oraldy. Onyń ishinde bizdiń búgingi keıipkerlerimiz de bar. Biz aǵaıyndy Kosygınalardan Qazaq­stannan kóshý sebebin suradyq. – Shyndyǵynda, bizge eshkim ket degen joq. 90-jyldardyń basynda zaman­nyń ózi qubylyp ketti ǵoı. Bolasha­ǵymyz bulyńǵyr boldy. Jurt jappaı kóship jatty. Kóńil alaburtyp turdy. Biz sol nópir kóshke ilesip kettik. Degenmen, áreketimizdiń qate ekenin keıinnen túsindik. Sosyn qaıta oraldyq. Endi Qazaqstannan kóshpeımiz. Ondaı oı­dan arylǵanbyz. Qudaı qalasa, Qazaq­stan bizdiń máńgilik mekenimiz bolady dep oılaımyn,– deıdi Tatıana Borısovna. Búginde apaly-sińlili Kosygınalar «Murager» mektebinde bala tárbıelep jatyr. Ár sabaq saıyn olar Qazaq­standaǵy ulttar dostyǵy men birligi jaıynda aıtýdan jalyqqan emes. Ja­lyqpaıdy da. Sebebi, olar bolashaqta da qazaq jerinde birlik pen myzǵymas dostyqtyń bolýyn qalaıdy. Al búgingi jas bala erteńgi memlekettiń tizgin­us­tary. Sondyqtan aǵaıyndy Kosygına­lar jas sanaǵa izgilik nuryn sebýdi basty mindeti sanaıdy. Erjan BAITILES. Qyzylorda oblysy.