Elder arasyndaєy yqpaldastyq áleýeti

Gazettiń ótken nómirinde habarlaǵanymyzdaı, Syrtqy ister mınıstri Erjan Qazyhanov Brıýsseldegi saparynan keıin, London men Berlın qalalarynda birqatar ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Erjan Qazyhanov Uly­­brı­ta­nııa astanasy – Londonda aldymen Taıaý Shyǵysty retteý jó­nindegi halyqaralyq kvartet­­­tiń arnaıy ókili, osy eldiń bu­­rynǵy premer-mınıstri Tonı Blermen, «Stratfor» korpo­ra­sııa­synyń bas­shy­la­rymen jáne Lord­tar pala­ta­synda osy eldiń bir­qatar beldi saıasatkerlerimen kezdesýler ótkizdi. Qa­zaq­­­stan mınıstri, son­daı-aq ózi­niń brı­­­tan­dyq áriptesi Ýılıam Heıgpen kezdesýi osy kúngi is-sharanyń eń bas­­tysy boldy. Saýda-eko­­no­mı­kalyq jáne gý­manıtarlyq salalar­daǵy, parla­mentaralyq deń­geıdegi ózara yq­pal­dastyq, halyq­aralyq sıpat­ta­ǵy keń kólemdi máseleler boı­yn­sha Astana men Londonnyń usta­nym­­darynyń uq­sas­tyǵyn ataı kelip, eki eldiń syrtqy saıasat ve­dom­stvo­larynyń basshy­lary eki­jaqty qarym-qa­ty­nas­tardyń qa­zirgi da­mýy deńgeıine shynaıy rı­za­shy­­lyqtaryn bildirdi. Son­daı-aq, kezdesý bary­synda taraptar eko­­no­mı­­­kalyq saladaǵy yn­tymaq­tas­­­tyqqa toqtala otyryp, eki eldiń úkimet­teri qabyldaǵan daǵdarysqa qarsy sharalar jó­ninde pikir almasty. Eki el eko­nomıkalarynyń qıyly­sýynyń qa­zirgi jaǵdaıy Uly­brı­tanııanyń Qazaqstan eko­no­mı­ka­sy­na ınvestısııa quıyp otyr­­ǵan jetekshi ınvestorlar qata­­­ryn­da saq­talyp qalýy­na múmkindik berýde, dep atap ótti osy týraly Erjan Qa­zyhanov. Qazaqstan Syrt­qy ister mınıstri Prezıdent Nursultan Na­­­zar­ba­evtyń Ulybrı­tanııa Premer-mınıstri Devıd Ke­meronǵa eki­jaq­­ty qarym-qatynas tarı­hyn­da al­ǵash ret Qazaqstanǵa resmı saparmen kelý jóninde jol­daǵan shaqy­rýyn rastady. Bul eki jaqtyń pikirinshe, yntymaqtas­tyqtyń barlyq salalaryna aı­tar­lyqtaı serpilis berer edi. Al óz kezeginde Ýılıam Heıg ózara tıimdi saýda-ekono­mı­kalyq yq­pal­dastyqtyń zor áleýeti bar eke­nin ataı kelip, London bar múm­kin­dikti tolyǵymen qoldanýǵa um­ty­lyp otyrǵanyn jetkizdi. Ta­rap­tardyń atap ótkenindeı, ózara tıimdi yntymaqtastyqtyń da­mýy­na aǵymdaǵy jyldyń kúzinde Astana men Londonda qazaq­stan­dyq-brıtandyq saýda-ónerkásip­tik ke­ńe­siniń otyrysyn jáne qa­zaq­stan­dyq damý forýmyn ótkizý aı­tarlyqtaı septigin tıgizýi qajet. Budan keıin eki memlekettiń mı­nıstrleri saıası jáne saýda-ekonomıkalyq salalardaǵy birlesken jobalar sheńberindegi ju­mys­tyń tıimdiligin arttyrýda Qa­zaqstan men Ulybrıtanııa ara­syn­daǵy ke­lisimdik-quqyqtyq ba­za­syn keńeıtý múmkindikterin qa­rastyrdy. Tarap­tardyń nazarynan eki eldiń gýmanı­tar­lyq saladaǵy yntymaqtastyǵy da tys qalǵan joq. Osyǵan baı­la­nysty E.Qazyhanov pen Ý.Heıg qa­zirgi kúnniń ózinde brıtandyq jo­ǵary oqý oryndary qazaq­stan­dyq áriptesterimen, sonyń ishinde Nazarbaev Ýnıversıtetimen ty­ǵyz qarym-qatynas ornatyp ot­yr­ǵanyn jáne Ulybrıtanııanyń «Bolashaq» baǵ­dar­lamasy boı­yn­sha qazaqstandyq stýdentterdi qa­byldaǵan iri resıpıent ekenin atap ótip, bilim berý salasynda yn­ty­maqtastyqty ári qaraı damy­tý­dyń zor áleýeti bar ekenine rı­zashylyq bildirdi. Kezdesý bary­synda, sondaı-aq eki eldiń mınıstrleri jahandyq jáne óńirlik qaýipsizdik máselelerimen qosa, qa­zirgi zamanǵy halyqaralyq qa­ty­nas­tardyń ózekti máseleleri boı­ynsha da pikir almasty. Áńgi­melesýshi taraptar eki eldiń ıadrolyq qarý­syz­daný jáne ony taratpaý jónindegi mindetter boıynsha ózara yqpal­das­tyqty odan ári nyǵaıta berýge nyq senimde ekendikterin bildirdi. Sol kúni Londonda elimizdiń Syrtqy ister mınıstri Erjan Qa­zyhanov Lordtar Palatasyn­da­ǵy dóńgelek ústelge qatysyp, on­yń barysynda Qazaqstan men Ulybrı­tanııanyń saıası jáne saý­da-ekono­mıkalyq salalardaǵy yn­tymaq­tas­tyqtyń tereńdeýi jáne keń aý­qym­daǵy halyqaralyq má­seleler tal­qyǵa salyndy. Oǵan qatysýshy­lar­dyń aldynda sóz sóılegen E.Qa­zyhanov Qazaqstan­nyń IYU tór­aǵa­lyǵyndaǵy ba­sym­dyqtarymen ta­nystyryp, óń­ir­degi jaǵdaıǵa qatys­ty óz pikirin bildirdi. Bul basqosýda ın­ves­tı­sııa­lyq ynty­maq­tastyqty damy­týǵa, Qazaq­standaǵy iskerlik klı­matty odan ári jaqsartýǵa, tehnologııa sala­syn­daǵy ózara yqpal­dastyq bola­shaǵyna basa nazar aýdaryldy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrt­qy ister mınıstri Erjan Qa­zyhanovtyń Berlınde Germanııa Fe­deratıvtik Rsepýblıka­sy­nyń Syrt­qy ister mınıstri Gıdo Vestervellemen kezdesýi de jemisti boldy. Taraptar eki eldiń dostyq jáne ózara senimge qu­ryl­ǵan qaty­nastarynyń sońǵy jyl­dary joǵa­ry qarqynmen da­my­ǵanyn atap ót­ti. О́ıtkeni, Qa­zaq­stan Eýropa Oda­ǵy úshin ma­ńyzdy áriptes bolyp sanalady. Gıdo Vestervelle óz sózinde eki el arasyndaǵy yqpal­das­tyq ále­ýetti arttyrý úshin ózara qarym-qaty­nas­tardy damytý óz deń­geı­inde júr­gi­zilip kele jatqa­ny­na nazar aýdardy. Onyń atap ótý­in­she, Qazaqstanmen aradaǵy áriptes­tik, ásirese, shıkizat sektorynda erekshe ról atqaryp keledi. «Qa­zaq­stan quqyqtyq jaǵynan senimdi, transporentti jáne ın­vestısııaǵa óte tartymdy. Bul óte mańyzdy. Tek qana eko­nomıka, so­nyń ishinde shıkizat sa­lasyndaǵy áriptestik qana emes, Qazaqstan – Germanııa ýnı­versıteti jobasy bilim sala­syndaǵy yntymaqtastyqqa jaqsy mysal bo­la alady», dedi Gıdo Ves­tervel­le. Ol sonymen qatar, ózde­riniń de osy jobaǵa ynta ta­ńytyp, on­yń nátıjeli júzege asa­tynyna senim bildirdi. Erjan Qazyhanovtyń Eýro­pa­ǵa, onyń ishinde Germanııaǵa mınıstr retindegi jasaǵan alǵashqy sapary ekenin aıta ketý kerek. Mınıstrdiń aıtýynsha, qazirgi tań­da Qazaqstan men Germanııa arasynda aıtarlyq­taı kelisimdik-quqyqtyq baza qa­lyp­tasqan. Elimiz qaýipsizdik sala­synda ózara yqpaldastyqty damy­týǵa múd­de­li. Bilim berý, tehnologııa, ınvestısııa, saýda jáne má­de­nıet sala­laryndaǵy ózara qarym-qatynas­tardyń ornaýy Qazaqstanda tu­ryp jatqan etnostyq nemister elderdi baılanystyrýshy bolyp otyr. «Biz bul baılanystardy óte joǵary baǵalaımyz. Byltyr Germanııa kansleri A.Merkel Qazaq­stan­ǵa saparmen keldi. Osynyń barlyǵy eki el arasyndaǵy ynty­maqtastyqty damytýdyń nátı­je­si», dedi Erjan Qazyhanov. Mınıstr budan soń elimizdiń 2020 jylǵa deıin ishki jalpy ónimin eki esege deıin arttyrýdy kózdep otyrǵandyǵyn tilge tıek ete kelip, 2015 jyly jan basyna shaqqandaǵy tabysty 15 myń dol­larǵa jetkizýdi maqsat etip qoı­ǵandyǵynan habardar etti. Bul jerde Germanııanyń qoldaýy óte or­yn­dy bolmaq. Sondyqtan da Qa­zaq­stan kelesi jyldan bastap vızalyq rejimdi ońtaıly etýdiń jolyn qarastyrýǵa kiriskeli otyr. Kezdesý kezinde taraptar Aý­ǵans­tan máselesine qatysty da pikir almasty. Qazaqstan osy eldegi jaǵ­daıdyń turaqtanýyna, eko­no­mı­ka­lyq jaǵynan aıyǵýyna múd­deli el retinde Erjan Qazyhanov germa­nııa­lyq áriptesiniń osy má­se­le­ge baılanysty konferen­sııa­ǵa shaqy­rýyn qabyl aldy. Islam ynty­maqtastyq uıymyna tóraǵa retinde elimiz Eýropamen, sonyń ishinde Germanııamen ózara yq­pal­dasatyn bolady. Osylaısha mu­syl­man álemi men Batys ara­syn­daǵy qarym-qa­tynastardy nyǵaı­týǵa atsalysa­tyn­dyǵyn aıta kelip, E.Qazyhanov Qazaqstan Ger­ma­nııanyń BUU Qaý­ipsizdik Keńe­siniń turaqty múshesi bolýǵa degen umtylysyna qoldaý bildiretindigin atady. Sóziniń so­ńynda Qa­zaqstan syrtqy saıasat ve­dom­stvo­synyń basshysy óz áriptesi G.Vestervelleni ózine yńǵaıly kez­de Qazaqstanǵa saparmen kelip qaı­týǵa shaqyrdy. Asqar TURAPBAIULY.