Obama 8 jylda qaı ýádesin oryndap, qaı sózinde tura almady?

2008 jyldan beri Qurama shtattardy basqaryp kele jatqan Obama jyl sońynda prezıdenttik laýazymmen qoshtaspaq.  Jalpy, Obamanyń el basqarǵan 8 jylynda eki iri jahandyq daǵdarys bolyp, sonyń birinshisi AQSh qarjy júıesin ábden kúıretti. 2007-2009 jyldardaǵy qarjylyq daǵdarystyń qaınap turǵan tusynda taqqa kelgen Obamanyń basty mindeti eldi daǵdarystan alyp shyǵý edi. Dál osy ýaqytta Nıý-Iorktegi Ýoll Strıtte narazylyyq aksııalary jıi uıymdastyrylyp, halyq taptyq teńsizdik týraly aıta bastady. Naqtyraq aıtar bolsaq, eldiń ishki ekonomıkasyn zerttep kórgen ekonomıster Amerıka qurama shtattaryndaǵy bar baılyqtyń teń jartysy eń baı degen 1 paıyz adamdarǵa ǵana tıesili ekenin anyqtady. Iаǵnı, el baılyǵynyń teń jartysy 3 mln amerıkandyqqa ǵana tıesili bolsa, qalǵan azamattar qalǵan 50 paıyz kapıtalǵa ıelik etedi eken. Osy ýaqytta taptyq teńsizdikti joıyp, baılarǵa salynatyn salyqty azaıtyp, kerisinshe orta tap ókilderin kótermeleýge ýáde bergen Obama segiz jylda úlken jetistikke jete aldy deý qıyn. Demokrattar atynan bıyl saılaýǵa túsken Klınton dál osy Obamananyń salyq saıasatyn damytpaq bolǵan. Sonymen qatar, 2012 jyly ekinshi ret saılaýǵa túsken Barak Obama jumyssyzdyq máselesin sheshýge sóz bergen. Saılaýaldy baǵdarlamasyna saı, Obama 1 mln adamǵa qosymsha jumys taýyp bere almasa da, eldegi jumyssyzdyqty 5 paıyzdan túsire aldy. Degenmen, sońǵy bir jyldaǵy dollardyń qunsyzdanýyna dál osy jumyssyzdyqtyń qaıta kóbeıýi sep bolǵan edi. Jalpy, amerıkalyqtardyń prezıdent saılaýynda ustanatyn eki basty qaǵıdasy bar. Biri bilim berý bolsa, ekinshisi – densaýlyq saqtaý. Osy oraıda demokrat Obama Parlament Kongresine óziniń “Obamasaqtaý” (Obamacare) baǵdarlamasyn qabyldata aldy. Bul bir jaǵynan áleýmettik joba bolsa, ekinshi bir jaǵynan medısınalyq saqtandyrý júıesiniń jańasha úlgisi bolatyn. Energetıka salasy, negizinen, demokrattardyń basty bıznesteriniń biri emes ekeni belgili. Osy oraıda AQSh energetıka salasy respýblıkandyqtardyń qolynda ekenin eskersek, eldiń munaı-gaz sektory Donald Tramptyń bıliginde kórkeıedi degen joramaldar bar. Al Obama osydan 4 jyl buryn AQSh energetıka salasyna ınvestısııa kóptep tartatynyn ýáde etken. Degenmen, onyń prezıdenttik kezinde Amerıka munaıy birneshe ret toqyraýǵa ushyrady. Al balamaly energetıkada AQSh aıtarlyqtaı nátıje kórsete aldy. Atap aıtar bolsaq, eldegi ekologııalyq taza kólikter sany artyp, ekologııalyq taza qýat shyǵaratyn kásiporyndarǵa ınvestısııa kóbeıdi. Árıne, bul birinshi kezekte eldegi iri jeke menshik kompanııalardyń qolymen jasalǵan ıgilikter edi. Al syrtqy saıasatta Obama saılaýaldy baǵdarlamasynda aıtylǵan Reseımen tatýlasý josparyn oryndamaq túgili, kishi Býsh kezindegi eregisti kúsheıtip jibergenge uqsaıdy. Sonymen qatar Gýantanamo túrmesin jabýǵa sóz bergen Obama segiz jylda aıtqanyn oryndaı almaı-aq qoıdy.