Beıbit ómirdi qadirlegen el ozady

Táýelsizdik tańynda bizdiń eldiń keleshegine kúmánmen qaraǵandar boldy. «Qazaqstanda ómir súre bereıin be, álde shet elge kóship keteıin be?» degen oıda bolǵan adamdar da az bolǵan joq. Eldiń bolashaǵyna sene almaǵan saryýaıymshyldar búgingi tańda naqty jaýabyn aldy. Al eldiń erteńi jarqyn bolatynyna senip, tynbaı eńbek etken jandar búginde óz memleketiniń qol jetkizgen tabystarymen maqtana alady, mine, bul –  úlken tabys. Kim osy Qazaqstanda 25 jyl ómir súrgen bolsa, barlyq pro­ses­­terdiń qatysýshysy bolsa, sol adam «Osyndaı kezeńdi bas­tan keshtik, úlken jetistikterge jet­tik», dep zor maqtanyshpen aı­týyna bolady. Shy­nymen de, bul – jas táýelsiz mem­lekettiń qa­lyp­tasqan jáne ha­lyqtyń ósip-órkendegen kezeńi! 25 jyl tú­begeıli ózgeristerdiń, saıası-ekonomıkalyq  jańarýlardyń ýaqyty boldy. Halyqtyń rýhanı álemi de ózgerdi, jańa kózqaras qalyp­tasty. Árbir adam ulttyq qun­dylyqtaryn qaıta jınaǵan, óziniń tarıhı tereń tamyryna aıryqsha mán bergen kezeń boldy. Qaı ulttyń ókili bolsa da, halyqtyq baılyq bolyp tabylatyn tilimen, mádenıetimen, ónerimen qaıta tabysty. El ǵana táýelsizdik alǵan joq, azamattarymyz da azattyqtyń, erkindiktiń, sol arqyly keletin baqyt pen berekeniń ba­ǵasyn bildi. О́zim Qazaqstan halqy Assam­b­leıasynyń múshesimin. Bul uıymnyń qurylǵanyna 21 jyl­dan asty. Osy kezeń ishinde kez kelgen azamat úshin onyń ul­ty­na, tiline, tegine, jynysyna, dinı kózqarasyna qaramastan, mo­raldyq teńdik bergen memleket qalyptasqanyn kóre alamyz. Qazaqstan táýelsizdik jyldary aıtarlyqtaı jetistikterge qol jet­kizdi. Elbasy aıtqandaı, bul – jetistikter men tabystardyń ta­rıhy. Elimizdiń júrip ótken jo­lynda úlken eńbektiń, qa­jyr-qaırattyń óshpes izi jatyr. О́ıtkeni, bizder nebir qıyn­dyq­tardy jeńe bildik. 1990 jyl­dardyń bas kezindegi ishki qar­jy daǵdarysynan, odan keıin daýyldy kúngi teńizdiń taý tolqyndaryndaı qaıta-qaı­ta soqqan álemdik qarjy daǵ­da­rys­tarynan elimiz aman ót­ti. Bar­­lyq kúshti bir arnaǵa to­ǵystyryp, bir­­lese eńbek etýdiń arqasynda eko­­no­mıkalyq kedergilerdi eń­se­rip qana qoımaı, barlyq sala­da ta­bystarǵa qol jetkizdik. Son­daı kezeńderde Memleket bas­shysy qarjy daǵdarysyna qar­sy kúres baǵdarlamalaryn qabyldap, atqarylýǵa tıisti naqty is-sharalardy anyqtap berdi. Sonyń nátıjesinde qıyn asýlardan qınalmaı óttik. Erekshe aıta keterlik bir jaıt, qarjy daǵdarystary keze­ńinde elimizde, eń birinshiden, áleý­mettik salalarǵa basa kóńil bó­lindi. Keıinge shegerilýge múm­kin bolatyn keıbir jobalardy qarjylandyrý qys­qa­r­tyl­ǵanmen, áleýmettik salaǵa ba­ǵyttalǵan qarjyny saqtap qa­lýdyń bar­lyq jaǵdaıy qa­ras­tyryldy. Ulttyq qordan da qarjy bólindi. Sonyń ná­tı­jesinde, 2016 jyldan bas­tap zeınet­aqy, járdemaqy, bıýd­jettik me­keme qyzmetkerleriniń ja­laqysy, stýdentterdiń shá­kirt­aqy­sy kóterildi. Sondaı-aq, az qamtylǵan otbasylardy, múm­kin­digi shekteýli jandardy qol­daý­ǵa arnalǵan shyǵystar da to­lyq saqtaldy. Jýyrda ǵana 2017-2019 jyl­dar­ǵa arnalǵan re­s­pýb­lıkalyq bıýd­jet qabyldandy. Prezıdent tap­syrmalary negizinde áleý­met­­tik salaǵa baǵyttalatyn baǵ­­dar­la­malardyń birde-biri esh­qan­daı qys­qartýǵa ushyraǵan joq. Sonymen qatar, qarjy shy­ǵystaryna nazar salsaq, agrar­lyq sektordy údemeli da­my­tý­ǵa, ındýstrııalandyrý men sha­ǵyn jáne orta bıznesti da­my­týǵa, kólik jáne áleýmettik ınfra­qurylymdy damytýǵa ba­sym­dyq berilip otyr. Munyń bári ha­lyqtyń ıgiligi úshin jasalýda. Al endi halyqaralyq jaǵ­daı­ǵa toqtalsaq, búgingi tańda álem ty­nyshsyz kúıde. Soǵystar jú­­rip jat­qan elder qanshama? Bir-birimen daý-janjalǵa túsip, jaǵ­daı­lary tym shılenisip ketken elder de bar. Biz yntymaqtastyq baılanys ornatqan qaı memleketpen de jaqsy qarym-qatynastamyz. Ekonomıkamyz da álemdik qar­jy aınalymymen tyǵyz baıla­nysty. Bir elde bolǵan ke­le­ń­siz­dikter bizge de áser etedi. Aı­ta­lyq, Túrkııa eli bizben baýyrlas, dini de bir, tili de bir. Sol sııaqty Reseı – bizben máńgilik kór­shi el. Biz eki memleketpen de dostyq qarym-qatynas jasap kele jatyrmyz. Alaıda, ót­ken jyly Túrkııa men Reseı ara­synda túsinispeýshilikter oryn alǵany belgili. Degenmen, bıyl qos eldiń prezıdentteri bir mámilege kelip, eki jaq beıbit toq­tamǵa arqa súıedi. Túrkııa men Reseı arasyn yntymaqqa sha­qyrýda bizdiń Elbasymyzdyń róli aıryqsha boldy. Túrik eline barǵan saparyndaǵy basty maqsattyń biri de osy dep oılaımyz. Mine, eki el bitimge kelip, N.Nazarbaevtyń araaǵaıyndyq qyz­me­ti óz nátıjesin berdi. Bárimiz tynyshtyqta ómir sú­rip jatqan kezde, beı­bit­shi­lik­tiń qa­dirin jete uǵyna bermeımiz. El ishin­degi turaqtylyqty saq­taý úshin qanshama jumystar at­­qa­ry­lyp kele jatqanyn da es­ker­meı­miz. Bul baǵytta Qazaq­stan halqy Assambleıasy, jer­gi­lik­ti basqarý organdary da, oqý oryndary da jáne beıbit tir­shi­lik­ti saqtaýǵa barlyq múddeli aza­mattar da naqty istermen aına­lysyp keledi. О́mir bolǵan soń, qoǵamda ár­túrli jaǵdaılar bolyp jatady. Keı­bir adamdardy tolǵandyryp júr­gen ózekti máseleler de bar. Olardyń kúshi jetpeı jatýy múmkin nemese kedergilerge ushyraýy yqtımal. Áleýmettik máselelerdi sheshýge atsalysý de­pýtat retinde bizdiń paryzymyz. Qandaı másele de bizdiń el­de zań jolymen retteýdi qajet ete­di. Osy oraıda, Parlament de­pýtattary óńirlerge arnaıy sa­parǵa shyǵyp, saılaýshylarmen kezdesýler ótkizip turady. Sonda halyqtyń tynys-tirshiligin óz kózimizben kórip júrmiz. Bul óz ke­zeginde zańdarǵa ózgerister en­gizý prosesinde qandaı má­se­le­lerge basymyraq kóńil bólý qa­jettigin aıqyndap beredi. Úki­met­ten kelip túsken zań joba­lary­na engiziletin kóptegen tú­ze­tý­ler, birinshi kezekte tur­ǵyn­dardyń óti­nish­teri ne­gi­zin­de qa­lyptasady. Biz turaqtylyqty saqtaý ar­qyly qandaı da bir qaterlerden ózi­mizdi saqtandyryp otyrmyz. Qazaqstan kóp ultty el bolsa da, búgingi tańda bizde, Allaǵa shúkir, bir memlekettiń azamattarymyz degen uǵym berik qalyptasty. «Bir el, bir taǵdyr» uǵymy jaı ǵana bir jobanyń formýlasy emes, bul –  qazaqstandyqtardyń óz Otanyna degen adal perzenttik seziminiń kórinisi! Bizdiń Prezıdent árqashanda aldaǵyny boljaı otyryp, naqty is-sharalardy iske asyrýǵa bas­ta­ma kóteredi. Ol halyqty birtutas bo­lyp, bir maqsat jolynda eńbek etý­ge biriktire bildi. 2016 jyldan bastap iske asyryla bastaǵan 5 ınstıtýttyq reforma – «100 naq­ty qadam» Ult jospary mem­leketimizge óziniń barlyq múm­kin­dik­terin paıdalanyp, jańa damý jo­lyn bastaýǵa negiz qalap berdi. Damyǵan 30 eldiń qataryna qo­sylý týraly asqaq muratymyz da, sonymen birge, tipti, oı­la­nyp-tolǵanýǵa májbúr etken qarjy daǵdarystary men bas­qa da qıyndyqtar Qazaqstan ha­l­qyn Elbasynyń ıdeıalaryn qol­daý jolynda bir maqsatqa bi­rik­tire túsedi. Táýelsizdikti ny­ǵaıtyp, Máńgilik Eldi orna­tý úshin basty qajettilik – eldiń birligi, halyqtyń yn­ty­maǵy, azamattarymyzdyń eń­bek­qor­ly­ǵy jáne bilimdi jastardyń qal­t­qy­syz qyzmeti! Ahmet MÝRADOV, Parlament Májilisiniń depýtaty