Aýyr atlet asýlary áli alda

Soltústik Qazaqstan oblysynan shyqqan aýyr atlet Aıdar Qazov jaqynda Dohada Azııa kýbogyn jeńip alyp, óziniń bolashaǵynan zor úmit kúttiretin sportshy ekenin tanytty. Biz sol jarystan oralǵan aýyr atletıkadan oblys quramasynyń aǵa jattyqtyrýshysy Erik ÁLIBAEVQA jolyǵyp, óz jankúıerlerine qýanysh syılap júrgen jerlesimizdiń sporttyq joly men baby jaıly áńgimelesken edik. – Erik, Aıdardy qaı ýaqyt­tan beri bilesiz? – Onyń tarıhy áriden bastalady. 1986 jyly meni Vozvyshen (qazir M.Jumabaev) aýdanynyń Aleksandrovka orta mektebine dırektor etip jiberdi. Osynda 2007 jyly aýyr atletıka zalyn ashtym. Bastapqyda 50-ge tarta bala kelgenimen, keıin úshten biri ǵana qaldy. О́ıt­keni, tynymsyz jattyǵýlarǵa myqtynyń myqtysy ǵana shydaıtyn. Olardyń ishinen quıtaqandaı Aıdar nazarymdy birden aýdardy. Ol birde-bir jattyǵýdan qalmaıtyn. Aıtqan aqyl-keńesterdi múltiksiz oryndaıtyn. 6-synypta oqıtyn onyń salmaǵy 27 kılo ǵana tartqanyna qaramastan, ózinen úlken synyptastarynan áldi bolatyn. – Aýyr atletıka úıirmesin ashýǵa ne túrtki boldy? – 1979 jyly Petropavl peda­gogıkalyq ınstıtýtynyń dene shynyqtyrý fakýltetine túsip, birinshi kýrstan bastap aýyr atletıkamen shuǵyldandym. 1983 jyly jas maman retinde aýylǵa jiberilip, qaradomalaq balalardyń ynta-jigerin oıataıyn degen nıetpen sporttyń osy túriniń damýyna qal-qaderimshe úles qosýǵa tyrystym. – Sypaıylyǵyńyzdy túsi­ne­min. Alaıda, ekiniń biri táýe-kel ete bermeıtin sporttyń aýyr túrine qazaqtyń balasyn 10 jyl boıy tynymsyz baýlyp, ata­ǵyn shartarapqa tanytqan úıli-barandy azamat baspanasyz júr degendi basqalardan es­tip, sene almaı otyrmyn. – Úsh jyldan beri kelinshegim eki balamyz bar, páter jaldap kelemiz. Meni qoıyńyzshy, bárinen de aımaq basshysy Erik Sultanovtyń tikeleı qoldaýymen 2015 jyly qalanyń ortasynan Aıdarǵa eki bólmeli páterdiń berilgenine qatty qýandym. – 1985 jyldan beri óńir zilte­mirshileriniń respýb­lıkalyq jarystarǵa múldem qatyspa­ǵanyn, tek óziń 2007 jyly tizgindi ustaǵan soń sporttyń osy túri jandana bastaǵanyn esker­sek, qandaı da qoldaýǵa laıyq­syz dep oılaımyn. – Atam qazaq aıtpaı ma, «Júgir­gen almaıdy, buıyrǵan al­ady» dep. Amanshylyq bolsa, bir jóni bolar. – Aıdardyń 2017 jyly AQSh-ta ótetin álem chempıonatyna qatysatyny belgili. Mań­daıy jarqyrap kelsin dep tileıik. Sol kezde baspana máse­lesi de sheshilip qalar. – Jyly tilegińizge rahmet. Iá, kelesi jyly aldymyzda úsh iri jarys tur. Birinshisi – Tashkent qalasynda ótetin Azııa chempıo­naty. Ekinshisi – halyqaralyq Ýnıversıada. Úshinshisi – muhıt­tyń arǵy jaǵyndaǵy báseke. – Aıdardyń úlken sporttaǵy al­ǵashqy qadamy qalaı bastaldy? – 2007 jyly aýyr atletıkadan oqýshylar arasynda oblystyq jarys ótetin bolyp, 15 balany alyp keldim. Mende olardy qatystyrý emes, kórsin, bilsin, úırensin degen bir ǵana maqsat boldy. Tek Aıdardy synap kórý úshin dodaǵa qostym. Jarty jyldan keıin 34 kılo salmaq dárejesinde oblys chempıony atandy. Endi qara­ńyz, 1,5 jyldan keıin sport she­berligine kandıdat, al 9-synypta sport sheberi normatıvin oryndady. 2012 jyly Praga qalasynda jasóspirimder arasynda uıymdastyrylǵan álem chem­pıo­natynan halyqaralyq dáre­jedegi sport sheberi bolyp oral­dy. 69 kılo salmaqta serpe kóterýde 169 kılony kóterdi. Bul rekord áli kúnge deıin ózgerissiz tur! – Byltyr Taılandta ótken Azııa chempıonatynda qaı sal­maqta kúsh synasty? – 77 kıloǵa deıingi salmaq dárejesinde óner kórsetip, chem­pıon­dyq ataqty jeńip aldy. Ser­pe kóterýde – 157, julqı kó­terýde 194 kılony baǵyndyrdy. Qytaı­daǵy Gran-prı básekesinde úshinshi oryndy ıelendi. – Erik, jastar arasyndaǵy tar­tys 23 jasqa deıingiler ara­­synda ótetini belgili. Aıdar 21-de ǵana. AQSh-tyń Hıýston qa­la­synda ótken eresekter ara­syn­­daǵy álemdik dodaǵa qatys­ty­rýǵa júreksingen joqsyzdar ma? – Tájirıbe, tehnıka osyndaı alaman báıgelerde tolysady, shyńdalady, jınaqtalady. Osy jaǵy basa eskerildi. Úlkendermen úzeńgi qaǵystyrýda ondyqqa iligýi jaman nátıje emes. Serpe kóterýde besinshi oryn aldy. – Jaqynda Katardyń Doha qalasynda ótken Azııa kýbogynda el namysyn abyroımen qorǵap, jeńistiń eń bıik tuǵy­rynan kórindi. – Qossaıys jıyntyǵynda 318 kılony eńserdi. Shynyn aıtsam, julqı kóterýde áli de múmkindikteri bolǵanymen, 140 kılomen toqtaýdy jón kórdik. О́ıtkeni, aldaǵy iri jarystarǵa tynymsyz daıyndyq kerek. Jaraqat alyp qalmaý jaǵyn oıladyq. – Aıdar 8-synyptan bas­tap Almatydaǵy daryndy bala­­­larǵa arnalǵan maman­dan­dyrylǵan sport mektebinde oqýyn da, jat­tyǵýyn da jalǵas­tyrǵan eken. Bir-birińizden qol úzip qalǵan joqsyzdar ma? – Eki jasynda ákesi qaıtys bolyp, anasynyń baýyrynda ósti. Bir-birimizge ábden baýyr basyp ketkenimiz sonshalyq, áke­li-balalydaı syılasamyz. Kez kelgen jarysynan qalmaımyn. Me­nimen árkez aqyldasyp otyrady. – Aıdardyń bıyl Bra­zılııada ótken jazǵy Olım­pıa­­daǵa qatysatyny týraly kóp aıtylyp, sońynan pyshaq keskendeı sap tyıyldy. Onyń sebebi nede? – «Apam da ań-tań, atam da ań-tań» demekshi, AQSh pen Taı­landta Olımpııalyq oıyndardyń qos lısenzııasyn utyp alǵan Aıdar jaıly oılasam, áli kúnge deıin ish qazandaı qaınaıdy. 4 tamyzǵa Rıo-de-Janeıroǵa bılet alyp, ushaıyn dep turǵan jerimizden toqtatty. «Barmaı­syńdar» degen sýyt habar keldi. Dopıng daýyna baılanys­ty bir lısenzııadan aıyrylǵan soń Aıdardy «qurbandyqqa» shalyp jibergen. Onyń ornyna 56 kılo salmaqtaǵy Arlı Shonteıdi engizip jibergen. Hıýstonda bir­de-bir upaı ala almaǵan ol Rıo­da da jerge qaratty. Ulttyq qura­ma­daǵylardyń quryqqa sy­ryq jal­­ǵaǵan qýlyqtary ashyndyrady. – Quramanyń bas jattyq­tyrýshysy Alekseı Nı emes pe, aqtyq sózdi aıtatyn? – Alda álem chempıonaty tur, soǵan qatysady, keleshegi alda sekildi jubatý sózderin maǵan emes, áıelime jiberipti. Ba­sqa ne aıtady? Baby kelisken sportshylardyń baǵyn qasaqana baılaý sekildi qıturqulyqtar sportta jıi kez­desedi. Sonyń bir mysaly bul. – О́ńirdegi aýyr atletıkanyń damý baǵyt-baǵdary qalaı? – Aradaǵy shırek ǵasyrdaı úzilisten keıin birden jarq etip kóriný ońaı emes. Desek te, zilte­mirshilerdiń tegeýrindi shoǵy­ry­nyń qalyptasyp kele jatqany úmittendiredi. Onyń negizgi bazasy daryndy balalarǵa arnalǵan ma­mandandyrylǵan oblystyq sport mektep-ınternatta ornalasqan. 8-synyp oqýshysy Dmıtrıı Golovın sport sheberi normatıvin oryndady. Aleksandr Tarahtıı el chempıony atandy. Qyzdar arasynda da áýestenýshiler qarasy az emes. Sóz sońynda ákimdikpen qatar, dene shynyqtyrý jáne sport bas­qarmasynyń basshysy Rýslan Esenalınniń únemi qoldaý jasap júrgenin aıta ketkim keledi. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan»   PETROPAVL