Kómeskini jańǵyrtsaq jańa bolar

L.Tolstoı atyndaǵy oblystyq ámbe­bap kitaphananyń qazaq tilindegi áde­bıetter bóliminiń ujymy men «Shańy­raq-Qostanaı» qoǵamdyq birles­tiginiń tóraıymy Qarlyǵash Balapanova birlesip, stýdent jastar arasynda dástúr-salt týraly baıqaý ótkizdi. Jasyratyny joq, sońǵy jyldary Qostanaıdaǵy jastar arasynda dástúr-saltty, ónerdi nası­hat­taıtyn «Jigit sultany», «Qyz syny» sekil­di baıqaýlar saıabyrsyǵandaı bolyp júr edi. Jastar ár sóz, ár qımyl júrekten ótetin ulttyq boıaýǵa baı sharalarǵa shól­­dep qalǵandaı eken. A.Baıtursynov atyn­daǵy Qostanaı memlekettik ýnıver­sıtetiniń qazaq tili men ádebıeti kafed­ra­synyń, Qostanaı pedagogıka ınstıtýty fılologııa fakýltetiniń, Gýmanıtarlyq jáne pedagogıkalyq kolledjderdiń stýdentteri baıqaýǵa qyzý atsalysty. Jastar baıqaýdyń jeti shartyn oryn­daýy kerek boldy. Aldymen ózin tanystyryp, boıyndaǵy ónerin kórer­menge usynǵannan keıin, besikke salý, tusaý kesý, qyz uzatý, kelin túsirý dástúrlerin kórsetti, vıktorınalyq suraqtarǵa jaýap berdi. Bir qaraǵanda, halqymyzdyń salt-dástúri kimge de bolsa da belgili sekildi. – Halqymyzdyń salt-dástúri óte baı ǵoı. Árbir saltymyzdyń mazmuny da tereń jáne barlyǵynyń tárbıelik máni bar. Kópten beri qazaqtyń qolónerin, soǵan oraı salt-dástúrin nasıhattap júrgendikten, baıqaý ótkizbes buryn óz aınalamdaǵy jastarmen sóılestim. Jastyń aty jas, olardy búgingi ınternet arqyly batystyń anaıylaý, ulttyq sıpaty jutań mádenıetiniń eliktiretini ras. Degenmen túp-tamyryna tartpaıtyn eshkim joq. Jastar qazaqtyń dástúr tarıhyn jete bilmese de, ulttyq kıimderdi, áýenderdi unatatynyn aıtty. Oblystyq kitaphana qyzmetkerlerine meniń bastamam unap, jastar arasynda salt-dástúr týraly baıqaý ótkizý kerek dep sheshtik, – deıdi «Shańyraq-Qostanaı» qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy Qarlyǵash Balapanova. Stýdentter sábıdi besikke salýdy, balanyń tusaýkeserin, qyz uzatý men kelin túsirýdi áp-ádemi teatrlandyryp qoıyp berdi. – Halqymyzda umyt bolyp ketken dástúr, salt kóp eken. Olardy stýdentter kitaptardan taýyp alyp, kórsetti. Salt- dástúrge kúndelikti ómirde atústi qarap ketetinimiz jasyryn emes, – deıdi ob­lys­tyq ámbebap kitaphananyń sektor meńgerýshisi Záripgúl Smaǵulova. Rasynda, jastar baıqaý kezinde seltetkizer, uıqyashar, kógentúp, qazan jarys, jıenquryq, ıt kóılek degen sekildi kóptegen ǵuryp-salttardy túsindirip berýde kúmiljidi. Jastar turmaq orta jastaǵy kisilerdiń ózi múdireri haq. О́ıtkeni, osy salttardyń kópshiligin kitaptan oqımyz. Al ómirde qoldanbaq túgili olar­dy qulaǵymyz shala bermeıdi. «Qazaq – qashan da qazaq» degendeı, sol ǵuryptar kúndelikti ómirimizde kezdeskenimen, olardy ǵasyrlar boıy qalyptasyp, sóz máıe­gindeı bolǵan ádemi atymen ataýdy umyt­qandaımyz. Qaı jigit merekede qyz­ǵa unatqanyn bildirip, alǵashqy syı­lyǵyn usynbaıdy deısiz. Alaıda, onyń «sel­t­etkizer» ekenin boıjetken de, bozbala da elemeıdi, bilmeıdi, óz atymen atamaıdy da. Náresteni qyrqynan shyǵararda ıt kóılegin ıttiń moınyna baılaǵan qandaı maǵynaly edi! Balany qyrqynan shyǵarý yrymy qazir de saqtalǵan. Biraq ıt kóılek týraly salttyń kómeskilengeni shyndyq. Árkim-aq qydyra kelgen týysynyń balasyna malynyń tólin syılar, biraq ony kógentúp dep júrmiz be? Jıeniniń naǵashysynan unatqanyn qalaıtyn syılyq – jıenquryq ta solaı. О́mirde bar, biraq óz atymen atala bermeıdi. Atalmaǵan soń aty da, zaty da kómeskilene bermek. Qostanaıdaǵy stýdent jastardyń halqymyzdyń salt-dástúri týraly baıqaýy osyndaı oıǵa túrtki boldy. – «Shańyraq-Qostanaı» qoǵamdyq birlestigin osy halyqtyq salt-dástúrdi nasıhattaý maqsatynda qurdym.Endi jyl boıy jastar arasynda salt-dástúrdi nasıhattaıtyn túrli sharalar ótkizý­di qolǵa alamyn, – dep Qarlyǵash Álıhan­qyzy alaqanyna túkirip otyr. – Jastardyń zerdesine quıa bersek, ol júrekte qalady, umytylmaıdy, báribir jańǵyrady, jastar shóldep izdeıtin bolady! Baıqaýda bas júldeni Qostanaı memlekettik ınstıtýtynyń, birinshi oryndy Qostanaı memlekettik ýnıversıtetiniń, ekinshi oryn men úshinshi oryndy Gý­ma­nıtarlyq jáne Pedagogıkalyq kol­ledjder stýdentteri bólisti. Kóp ba­la­ly ana, kásipker, birneshe jyl qata­rynan Qostanaı aýdandyq máslı­haty­nyń depýtaty bolǵan Qar­lyǵash Ba­la­pa­no­va­nyń basta­masy jastardyń da, jalpy jurt­shylyqtyń da kóńilinen shyq­qandaı. Oblystyq kitaphanada ótken stýdent jastardyń baıqaýy­nan bir baıqaǵanymyz – ózimizdiń ulttyq boıaýy qanyq salt-dástúri­miz ár kóńilge kóktemniń kúnindeı shýaq sebeleıdi eken. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan» QOSTANAI