Úsh tuǵyrly tildi meńgerý – zaman talaby. Ony oqytý – jas urpaqtyń bilim keńistiginde erkin samǵaýyna jol ashatyn, álemdegi ǵylym qupııalaryna úńilip, óz qabiletin tanytýyna múmkinshilik beretin búgingi kúngi eń basty qajettilik. Ár adam rýhanı-adamgershiligin arttyrýy úshin búgingi tez ózgerip jatqan dúnıede ómir súrip, eńbek etýi úshin jan-jaqty bolýy qajet. El ekonomıkasy men óndirisin, turmysyn kóterý máseleleri de búgingi tańda sheteldik jańa tehnologııalarǵa baılanysty. Osy rette de aǵylshyn tilin bilý qajettigi aıqyn baıqalady. Búgingi kúni ómirdiń barlyq salalarynda aǵylshyn tilin meńgerý qajettigi týyndap otyr. Sondyqtan mektepterde qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderin oqytý tájirıbesiniń engizilýin ómir talabynan týyndaǵan, kópshilik kóńilinen shyǵatyn jańashyldyq dep qabyldaý kerek.
Qazirgi kezeńde mektepterde aǵylshyn tilin oqytý oń jolǵa qoıyla bastady. Oqýshylardyń aǵylshyn tilin tek bilip qana qoımaı, onyń tarıhyn, ulttyq mádenıetin bilýine kóp kóńil bólinedi. Oqýshylar olımpıada, konkýrstarǵa jıi qatysady. Aǵylshyn tili sabaǵy oqýshylardyń tilin damytý, sóıleý bilik-daǵdylaryn qalyptastyrý, ıaǵnı aǵylshyn tilin qarym-qatynastyq maqsatta oqytý, til arqyly halyqtyń rýhanı baılyǵyn, tarıhyn tanytýdy kózdeıdi. Oqýshylar sabaqta áńgimelesý, bir-birine suraq qoıý, berilgen zattardy sıpattaý boıynsha anyqtaý, aýdarma jasaý, sahnalyq qoıylymdarǵa qatysý arqyly aǵylshyn tilin úırenedi, meńgeredi. Toptar arasynda saıystar, mánerlep oqý jarystary ótip turady.
Aǵylshyn tilin úıretý – qıyn da qyzyqty mindet. Qazirgi kezde ustazdarǵa qoıylyp otyrǵan basty talaptardyń biri – jańa tehnologııalyq ádisterdi qoldana otyryp, sapaly jáne tereń bilim berý, oqýshylardyń oılaý, este saqtaý, kórý qabiletterin jetildirý. Bul tilderdi úırenýdiń sapasy men mańyzyn arttyrady. Ony oqytý úderisinde tildi durys úıretý, aýyzsha sóıleý, saýatty jazý, mánerlep oqý óte mańyzdy. Shet tili páni boıynsha oqýshy ereje nemese uǵymdar anyqtamasyn tek qana jattap alǵannan góri, olardy is júzinde sanaly túrde qoldana alýy qajet. Túrli tapsyrmalar men jattyǵýlar arqyly teorııalyq máseleler men qaǵıdalardy meńgertý tıimdi bolyp tabylady.
Álemdik deńgeıdegi ıgilikterdi jaqyndatatyn maqsatqa jetý úshin bizge birinshi kezekte halyqaralyq qatynas tili bolǵan aǵylshyn tilin úırenýge jastarymyzdy jatpaı-turmaı baýlýymyz kerek. Onyń óte qajet ekenin ýaqyt ótken saıyn ótkir sezinip kelemiz. Sony Elbasymyz asqan kóregendikpen tap basyp, balalarymyzdyń AQSh-tyń, Anglııanyń, basqa da shetelderdiń joǵary oqý oryndarynda memlekettik grant boıynsha bilim alý kvotasyn jyl ótken saıyn kóbeıte túsýde. Mysaly, bıyl osyndaı qamqorlyqtyń arqasynda syrtta oqıtyn stýdentterimizdiń sany úsh myńnan asty. Aıta keteıik, bulardyń qatarynda aǵylshyn tilin bilmeıtin birde-bir bala joq jáne ondaı ul-qyzdarymyz odan basqa pánniń bárin bilse de sheteldik oqýǵa qabyldanbaıdy. Sondyqtan balalardyń óz mektepterimizde aǵylshynsha bilip shyǵýy óte tıimdi ekenine kózimiz jetip otyr.
El Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan halqynyń ál-aýqatyn arttyrý – memlekettik saıasattyń basty maqsaty» atty Joldaýynda «Búkil qoǵamymyzdy toptastyryp otyrǵan memlekettik til retinde qazaq tilin oqytý sapasyn arttyrý qajettigine erekshe nazar aýdarǵym keledi», deı kelip, ony oryndaýdyń naqtyly joldaryn atap kórsetkenin eshkim joqqa shyǵara almaıdy. Demek, ulttyq tilimiz úsh tuǵyrly tildiń kóleńkesinde qalady dep úreılený negizsiz.
Qazaqstannyń jedel damyp otyrǵan adamzat qoǵamynyń kóshinen qalmaı, qazirgi zamanǵa laıyq bıikten kórinýi, Memleket basshysy Joldaýda atap kórsetkendeı, ulttyq bilim berý júıesiniń deńgeıine baılanysty. Eldiń erteńgi órisi bıik, dúnıetanymy keń, kemel oıly azamattaryn ósirý úshin búgingi urpaqqa ulttyq rýhanı qazynany álemdik ozyq oı-pikirmen ushtastyrǵan sapaly bilim men tárbıe berilýi qajet. Elimizdiń bilim berý salasynda júrip jatqan reformanyń eń basty maqsaty da osy.
Qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde bilim berý júıesi boıynsha árbir oblysta ózderi tańdaǵan 1 ne 2 mektep eksperıment alańy retinde belgilenip, olardaǵy 7-synyptarda jaratylystaný-matematıkalyq sıkldyń 1 páni aǵylshyn tilinde oqytylýda. Mundaı eksperımenttik oqytý júıesi ózim jumys jasaıtyn bilim ordasy – daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan S.Seıfýllın atyndaǵy №11 oblystyq qazaq mektep-ınternat kesheninde de júrgizilýde. Úsh tilde oqytylatyn mamandandyrylǵan mektepterdiń negizgi maqsaty birneshe tildi meńgergen, áleýmettik jáne kásibı ózin-ózi tanýǵa qabiletti, mádenıetti tulǵany damytý jáne qalyptastyrý bolyp tabylady. Úsh tilde oqytatyn synyptarda aǵylshyn tili páni keńeıtile oqytylady, al bıologııa, fızıka pánderi aǵylshyn tilinde júrgiziledi.
Qazirgi dúnıede qoǵamnyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin birden-bir faktor – til. Ozyq oıly adamdar qaı zamanda da bir eldegi birneshe mádenıettiń, tilderdiń qatar óristeýine úlken mán bergen. Basqa eldermen beıbitqatar ómir súrip, yntymaqtastyq ornatý úshin, sondaı-aq, álemdegi tirshilik tynysynan, tolassyz aǵylǵan aqparat aǵynynan habardar bolýy úshin de Qazaqstannyń jas urpaǵynyń aǵylshyn tilin bilýi asa mańyzdy. Búgingi jappaı aqparattandyrylǵan dúnıede ózgelermen qarym-qatynasqa túspeı, oqshaýlanyp ómir súrý múmkin emes.
Álemniń kóptegen elderinde, ásirese, Eýropa mektepterinde bir mezgilde oqýshylarǵa 3-4 tilde bilim beredi. Máselen, Lıýksembýrg mektepterinde bastaýysh býynda lıýksembýrg tilinde (nemis tiliniń mıýzel dıalektisine fransýz tiliniń sózderi aralasqan til) oqytsa, odan ári pánder nemis, fransýz, aǵylshyn, qajet bolǵanda, ıtalıan nemese ıspan tilderinde júrgiziledi. Osynyń arqasynda bul eldiń jastary úsh-tórt tilde erkin sóıleıdi.
Avstrııa mektepterindegi tilderdi oqytý tájirıbesin alyp qaraıyq. Eýropanyń kindik tusynda ornalasqan, jan-jaǵynan túrli tilde sóıleıtin, túrli mádenı dástúrleri qalyptasqan elder qorshaǵan shaǵyn memlekette oqýshylar aǵylshyn tilin bastaýysh synyptardan bastap oqıdy, joǵary gımnazııa satysynda úsh tiri til: aǵylshyn, fransýz, ıspan tilderimen qatar kóne grek jáne latyn tilderin oqyp-úırenedi. Onyń ústine oqýshylardyń óz qalaýyna qaraı ıtalıan, vengr, cheh, orys tilderi oqytylady. Shetel tilderin oqytý ádistemeleri dástúrli úlgige negizdelgen, bir ereksheligi, oqý saǵattarynyń kólemi aýqymdy. Sonymen qatar, mindetti túrde árbir tildiń shyqqan otanyna, máselen, Parıj, London, Býdapesht, Madrıd sııaqty qalalarǵa oqýshylardy aparyp otyrady. Avstrııalyq árbir gımnazııa bitirýshi keminde úsh tilde, keıde odan da kóp tilderde erkin sóıleıdi.
Memlekettik til búgingi kúni oqytý tiline, tıpine, túrine qaramastan, elimizdegi barlyq jalpy bilim beretin mektepterde oqytylady. Mekteptegi memlekettik tildiń oqytylý problemalaryna baılanysty pikir aıtýshylar kóbine onyń ahýalyn orys tilimen salystyrady. Bul eki til atqaratyn áleýmettik qyzmetteri jaǵynan bolsyn, qoǵamdaǵy qoldanys aıasy, ótkeni men búgingi jaıy bolsyn eki túrli ekendigin eskerý qajet. Qazaqstanda HH ǵasyrdyń basynan beri, ásirese keńestik dáýirde basymdyqpen oqytylǵan orys tiliniń negizgi maqsaty tolyq júzege asyrylǵan, oqytý isi bir júıege túsken. Al qazaq tiliniń basqa ult ókilderi úshin mindetti pán, mindetti túrde tapsyrylatyn emtıhan retinde belgilenip, úlken qamqorlyqqa ıe bolýy tek sońǵy 15 jyl aýmaǵyndaǵy tirlik.
Bul baǵdarlamalardyń basty ıdeıasy – Qazaqstandy búkil álem halyqtaryna úsh tuǵyrly tildi birdeı paıdalanatyn joǵary bilimdi memleket retinde tanytý. Atap aıtatyn bolsaq, olar: qazaq tili – memlekettik til, orys tili – qarym-qatynas tili jáne aǵylshyn tili, ol – damyǵan memlekettermen tereze teńestirip, solardyń qataryna qosylý úshin qajet. Túısigimizdegi nysana – qazaq tilin damytý, orys tilin qoldaný jáne aǵylshyn tilin úırený. Budan kútiletin nátıje tómendegideı.
Birinshiden, úsh tuǵyrly tildi bilim berý salasyna engizý negizinde polımádenıetti tulǵa, básekege qabiletti maman daıarlanady. Ekinshiden, Prezıdentimiz aıtqandaı, álem qoǵamdastyǵy arasynda Qazaqstan qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderin erkin ári erikti túrde meńgerip, ony qajetti jerinde qoldana alatyn joǵary bilimdi el retinde tanyla alady. Úshinshiden, aǵylshyn tilin meńgerý arqyly halyqaralyq qatynastyń, ǵylym men tehnıkanyń, bıznes pen jýrnalıstıkanyń barlyq salalarynda emin-erkin jumys jasaı alatyn urpaq qoǵamdyq ómirge qadam basady. Osylaısha, qazaqstandyqtar 2050 jyly úsh tuǵyrly tilde sóılep, jaza alatyn bilimdi, erkin adamdardyń qoǵamyna aınalmaq.
Osyndaıda dana babalarymyzdyń «Jeti jurttyń tilin bil, jeti túrli bilim bil» degen keıinge qaldyrǵan ósıeti qazirgi zaman talabyna saı qalaısha kóregendikpen aıtylǵan dep tań-tamasha qalamyn.
Meıramgúl ORAZALINA,
Daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan S.Seıfýllın atyndaǵy №11 oblystyq qazaq mektep-ınternat keshenniń aǵylshyn tili pániniń muǵalimi
Batys Qazaqstan oblysy
Úsh tuǵyrly tildi meńgerý – zaman talaby. Ony oqytý – jas urpaqtyń bilim keńistiginde erkin samǵaýyna jol ashatyn, álemdegi ǵylym qupııalaryna úńilip, óz qabiletin tanytýyna múmkinshilik beretin búgingi kúngi eń basty qajettilik. Ár adam rýhanı-adamgershiligin arttyrýy úshin búgingi tez ózgerip jatqan dúnıede ómir súrip, eńbek etýi úshin jan-jaqty bolýy qajet. El ekonomıkasy men óndirisin, turmysyn kóterý máseleleri de búgingi tańda sheteldik jańa tehnologııalarǵa baılanysty. Osy rette de aǵylshyn tilin bilý qajettigi aıqyn baıqalady. Búgingi kúni ómirdiń barlyq salalarynda aǵylshyn tilin meńgerý qajettigi týyndap otyr. Sondyqtan mektepterde qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderin oqytý tájirıbesiniń engizilýin ómir talabynan týyndaǵan, kópshilik kóńilinen shyǵatyn jańashyldyq dep qabyldaý kerek.
Qazirgi kezeńde mektepterde aǵylshyn tilin oqytý oń jolǵa qoıyla bastady. Oqýshylardyń aǵylshyn tilin tek bilip qana qoımaı, onyń tarıhyn, ulttyq mádenıetin bilýine kóp kóńil bólinedi. Oqýshylar olımpıada, konkýrstarǵa jıi qatysady. Aǵylshyn tili sabaǵy oqýshylardyń tilin damytý, sóıleý bilik-daǵdylaryn qalyptastyrý, ıaǵnı aǵylshyn tilin qarym-qatynastyq maqsatta oqytý, til arqyly halyqtyń rýhanı baılyǵyn, tarıhyn tanytýdy kózdeıdi. Oqýshylar sabaqta áńgimelesý, bir-birine suraq qoıý, berilgen zattardy sıpattaý boıynsha anyqtaý, aýdarma jasaý, sahnalyq qoıylymdarǵa qatysý arqyly aǵylshyn tilin úırenedi, meńgeredi. Toptar arasynda saıystar, mánerlep oqý jarystary ótip turady.
Aǵylshyn tilin úıretý – qıyn da qyzyqty mindet. Qazirgi kezde ustazdarǵa qoıylyp otyrǵan basty talaptardyń biri – jańa tehnologııalyq ádisterdi qoldana otyryp, sapaly jáne tereń bilim berý, oqýshylardyń oılaý, este saqtaý, kórý qabiletterin jetildirý. Bul tilderdi úırenýdiń sapasy men mańyzyn arttyrady. Ony oqytý úderisinde tildi durys úıretý, aýyzsha sóıleý, saýatty jazý, mánerlep oqý óte mańyzdy. Shet tili páni boıynsha oqýshy ereje nemese uǵymdar anyqtamasyn tek qana jattap alǵannan góri, olardy is júzinde sanaly túrde qoldana alýy qajet. Túrli tapsyrmalar men jattyǵýlar arqyly teorııalyq máseleler men qaǵıdalardy meńgertý tıimdi bolyp tabylady.
Álemdik deńgeıdegi ıgilikterdi jaqyndatatyn maqsatqa jetý úshin bizge birinshi kezekte halyqaralyq qatynas tili bolǵan aǵylshyn tilin úırenýge jastarymyzdy jatpaı-turmaı baýlýymyz kerek. Onyń óte qajet ekenin ýaqyt ótken saıyn ótkir sezinip kelemiz. Sony Elbasymyz asqan kóregendikpen tap basyp, balalarymyzdyń AQSh-tyń, Anglııanyń, basqa da shetelderdiń joǵary oqý oryndarynda memlekettik grant boıynsha bilim alý kvotasyn jyl ótken saıyn kóbeıte túsýde. Mysaly, bıyl osyndaı qamqorlyqtyń arqasynda syrtta oqıtyn stýdentterimizdiń sany úsh myńnan asty. Aıta keteıik, bulardyń qatarynda aǵylshyn tilin bilmeıtin birde-bir bala joq jáne ondaı ul-qyzdarymyz odan basqa pánniń bárin bilse de sheteldik oqýǵa qabyldanbaıdy. Sondyqtan balalardyń óz mektepterimizde aǵylshynsha bilip shyǵýy óte tıimdi ekenine kózimiz jetip otyr.
El Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan halqynyń ál-aýqatyn arttyrý – memlekettik saıasattyń basty maqsaty» atty Joldaýynda «Búkil qoǵamymyzdy toptastyryp otyrǵan memlekettik til retinde qazaq tilin oqytý sapasyn arttyrý qajettigine erekshe nazar aýdarǵym keledi», deı kelip, ony oryndaýdyń naqtyly joldaryn atap kórsetkenin eshkim joqqa shyǵara almaıdy. Demek, ulttyq tilimiz úsh tuǵyrly tildiń kóleńkesinde qalady dep úreılený negizsiz.
Qazaqstannyń jedel damyp otyrǵan adamzat qoǵamynyń kóshinen qalmaı, qazirgi zamanǵa laıyq bıikten kórinýi, Memleket basshysy Joldaýda atap kórsetkendeı, ulttyq bilim berý júıesiniń deńgeıine baılanysty. Eldiń erteńgi órisi bıik, dúnıetanymy keń, kemel oıly azamattaryn ósirý úshin búgingi urpaqqa ulttyq rýhanı qazynany álemdik ozyq oı-pikirmen ushtastyrǵan sapaly bilim men tárbıe berilýi qajet. Elimizdiń bilim berý salasynda júrip jatqan reformanyń eń basty maqsaty da osy.
Qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde bilim berý júıesi boıynsha árbir oblysta ózderi tańdaǵan 1 ne 2 mektep eksperıment alańy retinde belgilenip, olardaǵy 7-synyptarda jaratylystaný-matematıkalyq sıkldyń 1 páni aǵylshyn tilinde oqytylýda. Mundaı eksperımenttik oqytý júıesi ózim jumys jasaıtyn bilim ordasy – daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan S.Seıfýllın atyndaǵy №11 oblystyq qazaq mektep-ınternat kesheninde de júrgizilýde. Úsh tilde oqytylatyn mamandandyrylǵan mektepterdiń negizgi maqsaty birneshe tildi meńgergen, áleýmettik jáne kásibı ózin-ózi tanýǵa qabiletti, mádenıetti tulǵany damytý jáne qalyptastyrý bolyp tabylady. Úsh tilde oqytatyn synyptarda aǵylshyn tili páni keńeıtile oqytylady, al bıologııa, fızıka pánderi aǵylshyn tilinde júrgiziledi.
Qazirgi dúnıede qoǵamnyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin birden-bir faktor – til. Ozyq oıly adamdar qaı zamanda da bir eldegi birneshe mádenıettiń, tilderdiń qatar óristeýine úlken mán bergen. Basqa eldermen beıbitqatar ómir súrip, yntymaqtastyq ornatý úshin, sondaı-aq, álemdegi tirshilik tynysynan, tolassyz aǵylǵan aqparat aǵynynan habardar bolýy úshin de Qazaqstannyń jas urpaǵynyń aǵylshyn tilin bilýi asa mańyzdy. Búgingi jappaı aqparattandyrylǵan dúnıede ózgelermen qarym-qatynasqa túspeı, oqshaýlanyp ómir súrý múmkin emes.
Álemniń kóptegen elderinde, ásirese, Eýropa mektepterinde bir mezgilde oqýshylarǵa 3-4 tilde bilim beredi. Máselen, Lıýksembýrg mektepterinde bastaýysh býynda lıýksembýrg tilinde (nemis tiliniń mıýzel dıalektisine fransýz tiliniń sózderi aralasqan til) oqytsa, odan ári pánder nemis, fransýz, aǵylshyn, qajet bolǵanda, ıtalıan nemese ıspan tilderinde júrgiziledi. Osynyń arqasynda bul eldiń jastary úsh-tórt tilde erkin sóıleıdi.
Avstrııa mektepterindegi tilderdi oqytý tájirıbesin alyp qaraıyq. Eýropanyń kindik tusynda ornalasqan, jan-jaǵynan túrli tilde sóıleıtin, túrli mádenı dástúrleri qalyptasqan elder qorshaǵan shaǵyn memlekette oqýshylar aǵylshyn tilin bastaýysh synyptardan bastap oqıdy, joǵary gımnazııa satysynda úsh tiri til: aǵylshyn, fransýz, ıspan tilderimen qatar kóne grek jáne latyn tilderin oqyp-úırenedi. Onyń ústine oqýshylardyń óz qalaýyna qaraı ıtalıan, vengr, cheh, orys tilderi oqytylady. Shetel tilderin oqytý ádistemeleri dástúrli úlgige negizdelgen, bir ereksheligi, oqý saǵattarynyń kólemi aýqymdy. Sonymen qatar, mindetti túrde árbir tildiń shyqqan otanyna, máselen, Parıj, London, Býdapesht, Madrıd sııaqty qalalarǵa oqýshylardy aparyp otyrady. Avstrııalyq árbir gımnazııa bitirýshi keminde úsh tilde, keıde odan da kóp tilderde erkin sóıleıdi.
Memlekettik til búgingi kúni oqytý tiline, tıpine, túrine qaramastan, elimizdegi barlyq jalpy bilim beretin mektepterde oqytylady. Mekteptegi memlekettik tildiń oqytylý problemalaryna baılanysty pikir aıtýshylar kóbine onyń ahýalyn orys tilimen salystyrady. Bul eki til atqaratyn áleýmettik qyzmetteri jaǵynan bolsyn, qoǵamdaǵy qoldanys aıasy, ótkeni men búgingi jaıy bolsyn eki túrli ekendigin eskerý qajet. Qazaqstanda HH ǵasyrdyń basynan beri, ásirese keńestik dáýirde basymdyqpen oqytylǵan orys tiliniń negizgi maqsaty tolyq júzege asyrylǵan, oqytý isi bir júıege túsken. Al qazaq tiliniń basqa ult ókilderi úshin mindetti pán, mindetti túrde tapsyrylatyn emtıhan retinde belgilenip, úlken qamqorlyqqa ıe bolýy tek sońǵy 15 jyl aýmaǵyndaǵy tirlik.
Bul baǵdarlamalardyń basty ıdeıasy – Qazaqstandy búkil álem halyqtaryna úsh tuǵyrly tildi birdeı paıdalanatyn joǵary bilimdi memleket retinde tanytý. Atap aıtatyn bolsaq, olar: qazaq tili – memlekettik til, orys tili – qarym-qatynas tili jáne aǵylshyn tili, ol – damyǵan memlekettermen tereze teńestirip, solardyń qataryna qosylý úshin qajet. Túısigimizdegi nysana – qazaq tilin damytý, orys tilin qoldaný jáne aǵylshyn tilin úırený. Budan kútiletin nátıje tómendegideı.
Birinshiden, úsh tuǵyrly tildi bilim berý salasyna engizý negizinde polımádenıetti tulǵa, básekege qabiletti maman daıarlanady. Ekinshiden, Prezıdentimiz aıtqandaı, álem qoǵamdastyǵy arasynda Qazaqstan qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderin erkin ári erikti túrde meńgerip, ony qajetti jerinde qoldana alatyn joǵary bilimdi el retinde tanyla alady. Úshinshiden, aǵylshyn tilin meńgerý arqyly halyqaralyq qatynastyń, ǵylym men tehnıkanyń, bıznes pen jýrnalıstıkanyń barlyq salalarynda emin-erkin jumys jasaı alatyn urpaq qoǵamdyq ómirge qadam basady. Osylaısha, qazaqstandyqtar 2050 jyly úsh tuǵyrly tilde sóılep, jaza alatyn bilimdi, erkin adamdardyń qoǵamyna aınalmaq.
Osyndaıda dana babalarymyzdyń «Jeti jurttyń tilin bil, jeti túrli bilim bil» degen keıinge qaldyrǵan ósıeti qazirgi zaman talabyna saı qalaısha kóregendikpen aıtylǵan dep tań-tamasha qalamyn.
Meıramgúl ORAZALINA,
Daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan S.Seıfýllın atyndaǵy №11 oblystyq qazaq mektep-ınternat keshenniń aǵylshyn tili pániniń muǵalimi
Batys Qazaqstan oblysy
Sońǵy jańalyqtar
Balýandar Medvedtiń memorıalynan 14 medalmen oraldy
Kúres • Búgin, 00:34
Qamystydaǵy sport keshenine balýannyń esimi berilse...
Sport • Búgin, 00:20
Qaıym Muhamedhanovtyń týǵanyna 110 jyl tolýyna oraı halyqaralyq sımpozıým ótti
Qoǵam • Búgin, 00:15
Project Silica: Aqparatty 10 myń jyl saqtaıtyn shyny
Qoǵam • Keshe
Qoǵam • Keshe
Astanada bir qabatty avtoservıstiń ǵımaratynan órt shyqty
Elorda • Keshe
Atyraý qalasyn shańdy daýyl basyp tur
Aımaqtar • Keshe
