Bilim • 16 Maýsym, 2017

Bilimdi bárinen bıik qoıatyn ult tabysqa jetedi

1724 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Árbir memlekettiń ósip-órkendeýiniń, básekege qabiletti bolýynyń eń basty oshaǵy ustaz bergen bilimmen baǵalanady. Sondyqtan damýdyń  eń bıik kókjıeginen kóringisi keletin kez kelgen memleket, eń aldymen bilim berý salasyn durys jolǵa qoıyp, sapasyn kóterýdi maqsat tutady. Osy turǵydan M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıteti bilim, bıznes, quqyq, jaratylystaný, gýmanıtarlyq, tehnıkalyq, tehnologııalyq, aýyl sharýashylyǵy, óner, má­de­nıet jáne qyzmet kórsetý ma­man­dyqtary boıynsha joǵary já­ne joǵary oqý ornynan keıin­gi bilim berý boıynsha mamandar daıyndaıtyn kóp salaly joǵary oqý oryndarynyń biri.

Bilimdi bárinen bıik  qoıatyn ult tabysqa jetedi

Oqytý júıesin jańǵyrtý arqyly qoıylatyn múdde – joǵary ká­sibı jáne ıntellektýaldy deń­geı­degi mamandardy daıyndaý­men qajettiligi artyp jatqan eńbek naryǵyn qanaǵattandyrý. Kredıttik tehnologııanyń negizgi basymdyqtaryn júzege asyrý maqsatynda endi stýdentter tek qana tańdaý pánderin ǵana emes, sonymen qatar oqytýshylardy da tańdaı alady, bul – óz kezeginde, pedagogtardyń  ımıdjin kóterýine tıisti jaǵdaı jasaıdy.
Ýnıversıtetimizde oqý úrdi­sin uıymdastyrý oqytýdyń kre­dıttik tehnologııasy boıynsha júr­giziledi. Bul maqsatta barlyq  mamandyq boıynsha (85 bakalavr, 63 magıstratýra jáne 14 PhD doktorantýrasy) Modýldi bilim berý baǵdarlamalary daıyndalyp, bilim alýshylardyń qajetti bilim alýyna, ıkemdiligine, biliktiligine jáne quzyrettiligine qurylǵan.  Sonymen qatar, ýnı­ver­sıtetimizde 2014-2015 oqý jyly­nan bastap dýaldy bilim berý júıesi boıynsha oqý úrdisi uıymdastyrylǵan. Qazirgi tańda 5 bakalavr mamandyǵy  dýaldy bilim berý júıesimen oqytylýda. Strategııalyq josparǵa  sáıkes,  2020 jylǵa deıin dýaldy bilim berý júıesimen oqytylatyn mamandyqtar sanyn 20-ǵa jetkizý kózdelgen.  
Elbasy maqalasynda «Tabysty bolýdyń eń irgeli, basty faktory bilim ekenin árkim tereń túsinýi kerek. Jastarymyz basymdyq beretin mejelerdiń qatarynda bilim árdaıym birinshi orynda turýy shart. Sebebi, qundylyqtar júıesinde bilimdi bárinen bıik qoıatyn ult qana tabysqa jete­di», dep  atap aıtty. Tym tereń­nen tamyr tartqan qazaq tilin bir­tindep latyn álipbıine kóshirý, aǵyl­shyn tilin jappaı jáne jedel úırený  − jahandyq álemge er­kin kirigip, jumys isteýdiń bas­ty sharty ekendigin jetkizdi. Memleket basshysynyń alǵa  qoıǵan máselelerine sáıkes, 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan Bilimdi damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy bilim berý salasynda strategııalyq basymdyqtardy anyqtaıdy. Baǵdarlama jalpy bilim beretin mektepterde oqýshylarǵa kóptildi bilim berýdi damytýdyń mańyzdylyǵyna pedagogtardyń nazaryn aýdartady. Kóptildilik birneshe shet tilin meńgerip qana qoımaı, kóptildi quzyrettilikke ıe mádenıetti tulǵanyń qalyptasýynyń negizi retinde qarastyrylady. M.Áýezov atyndaǵy OQMÝ-da bakala­vrıat mamandyqtary boıynsha bilim alatyn stýdentter úshin aǵylshyn tilinde pánderdi oqytý 2005-2006 oqý jylynan beri júrgizilip keledi.  
Aǵymdaǵy oqý jylynda pán­derdi shet tilinde oqytý  11 fa­kýltette júrgizildi jáne peda­gogıkalyq, ınjener-tehnı­kalyq jáne jaratylystaný-ǵylymı baǵyttaǵy 30 mamandyq bo­ıynsha 600 stýdentti qamtıtyn 70 arnaıy top quryldy. 20 pedagogıkalyq mamandyqtarda 2016-2017 oqý jy­lynan bastap úsh tildik bilim berý júıesi engizildi. Pán­derdi aǵylshyn tilinde júrgizetin oqy­týshylar, tildik deń­geıin anyq­taý maqsatynda aka­de­mııalyq máseleler jónindegi de­par­­ta­menttiń  shet tilderinde bilim be­rý sapasyn qamtamasyz etýdi uı­ym­das­tyrý jáne baqylaý bóliminiń qyzmetkerlerinen testileý men áńgimelesýden ótip, aǵyl­shyn tilinde sabaq júrgizýge ruqsat alady. Aǵylshyn tilinde sabaq júrgizýge IELTS, TOEFL sertıfıkattary bar nemese Intermediate deńgeıin meńgergeni tý­raly sertıfıkattary bar OPQ jiberiledi jáne jyldyq júkte­me­leri 1:2 qatynasta dıfferensııalanady. 
Tildik pánder boıynsha otandyq oqýlyqtar men oqý-ádistemelik keshender ázirlenýde. Pedagogıkalyq mamandyqtardyń beıindik pánderi boıynsha shet el oqýlyqtaryna beıimdeý júrgizilýde. Joǵary mektep úshin memlekettik jáne aǵylshyn tilderinde oqýlyqtar ázirlenip, aýdarylyp, baspadan shyǵarylýda. 2015-2020 jyldarǵa arnalǵan úsh tildi bilim berýdi damytý jol kartasynda «Úsh tildi bilim berýdi tıimdi engizý úshin pedagogıkalyq kadrlardy daıarlaý jáne qaıta daıarlaý» júıesin jetildirýge erekshe kóńil bólingen. Sonymen qatar, úsh tildi bilim berýdi damytý jol kartasy negizinde jasalǵan josparǵa sáıkes ýnıversıtette aǵylshyn toptaryna sabaq beretin OPQ-nyń satyly túrde  biliktiligin arttyrý jumystary júrgizilýde. 
M.Áýezov atyndaǵy Ońtús­tik Qazaqstan memlekettik ýnı­ver­sıtetiniń professor-oqy­tý­shylar quramy bolashaq jas ma­man­dardy daıyndaýda jastardy tárbıelep,  bilim berýde atqaryp jatqan eńbekteri orasan zor. Ustazdarymyzdyń aıanbaı eńbek etýiniń arqasynda, ýnıversıtet túlekteri Qazaqstannyń  barlyq aımaqtarynda eńbek etip keledi jáne úlken suranystarǵa ıe. Elbasy Máńgilik Elge bas­taıtyn, abyroıly ári mártebeli joldy jalǵastyratyn jastarǵa, zor senim artyp otyr. О́ıtkeni, Otanymyzdyń bolashaǵyn baıandy etip, aǵa býyn salyp ketken sara joldy jalǵastyratyn – jas­tar! Sondyqtan, álemniń damyǵan elder qataryna ený jolynda aıanbaı eńbek etip, Qazaq elin tórtkúl dúnıege tanytý – tikeleı jastardyń qolynda. Jas býyn ókilderine arnalǵan memlekettik baǵdarlamalar sátti júzege asýda. Sońǵy jyldary joǵary bilim alýǵa beriletin granttar sany ulǵaıtylyp, memlekettik «Bo­lashaq» baǵdarlamasy aıasynda jas qazaq­standyqtar álemniń tańdaýly oqý oryndarynda ozyq bilim alýda. Qazirgi tańda elimizdegi memlekettik baǵdarlamalardy júzege asyrýshy da, jemisin kó­rýshi de –  jastar. Sondyqtan, jas­tar ózderine artylyp jatqan se­nimdi úlken jaýapkershilikpen aq­taýǵa mindetti. Elbasynyń jas­tar saıasatynyń  damýyn naq­ty­laı túskeni – jastarǵa úlken senim artqany dep qabyl­daı­myz. Mereıli isterdiń berekeli bastaýy belgilengen tarıhı qujatta ulttyq ıdeıanyń tuǵyry aıqyndalyp, qazaq tiliniń máńgilik til ekendigi aıtyldy. Dál osy «Máńgilik El» uǵymy ultty uıystyryp, bolashaqqa bet alǵan baǵdarymyzdyń durystyǵyna kepil bola alady. 

Qanat BAIBOLOV,
 M.Áýezov atyndaǵy OQMÝ-diń  oqý isi jáne aqparattyq tehnologııalar isi jónindegi prorektory